του Σπύρου Καχριμάνη*
Στην Ελλάδα, οι αγρότες εγκλωβίζονται στο οδόστρωµα, την ώρα που στην υπόλοιπη Ευρώπη ο δρόµος αποτελεί το τελευταίο –και όχι το µοναδικό– µέσο πίεσης µιας µακράς, θεσµικής διαδικασίας.
Εργαλεία και Στρατηγική: Μπλόκα vs Θεσµική Συγκρότηση
Η ειδοποιός διαφορά έγκειται στη θεσµική συγκρότηση των Ευρωπαίων αγροτών έναντι της ελληνικής θεσµικής γύµνιας. Στη Γαλλία, ήδη από τον Αύγουστο του 2024, οι οργανώσεις Jeunes Agriculteurs (JA) και FNSEA κατέθεσαν την πρόταση νόµου «Επιχειρείν στη Γεωργία», ένα κείµενο 75 σελίδων, το οποίο το 2025 µετεξελίχθηκε σε νόµο του κράτους.
Στην Ισπανία, αντίστοιχα, η σύµπραξη των ASAJA, COAG και Cooperativas Agro-alimentarias δηµοσίευσε από τον Μάιο του 2024 κοινό κείµενο θέσεων, θέτοντας τη γεωργία ως «ζήτηµα εθνικής πολιτικής», πολύ πριν τα τρακτέρ βγουν στη Μαδρίτη το 2026.
Αντίθετα, στην Ελλάδα η κινητοποίηση εξαντλείται στο οδόστρωµα και στη διαχρονικά άκαρπη «συνάντηση µε τον Πρωθυπουργό». Απουσιάζουν οι συγκροτηµένοι αγροτικοί σύλλογοι που θα λειτουργούν συστηµατικά πριν και µετά το µπλόκο. Η στρατηγική των Γάλλων και των Ισπανών περιλαµβάνει κλιµάκωση, διαπραγµάτευση επί συγκεκριµένων κειµένων και θεσµική συνέχεια. Στην Ελλάδα, η έλλειψη σταθερών οργάνων εκπροσώπησης τροφοδοτεί έναν µόνιµο διχασµό, µε διαφορετικές οµάδες να ερίζουν για το ποια εκπροσωπεί ποιον, οδηγώντας σε αποσπασµατικές συναντήσεις χωρίς ουσιαστικό αντίκρισµα.
Το Κοινωνικό Πλαίσιο: Συµµαχίες vs Αποµόνωση
Η μεγάλη «τρακτεράδα» της Μαδρίτης τον Ιανουάριο του 2026 δεν ήταν απλώς µια διαδήλωση, αλλά µια ηµέρα «πολιορκίας και ελπίδας». Εκεί καταγράφηκε µια ουσιαστική αλλαγή παραδείγµατος: οι αγρότες δεν ήταν µόνοι. Περιβαλλοντικές, ανθρωπιστικές και καταναλωτικές οργανώσεις στάθηκαν στο πλευρό τους.
Στη Γαλλία και την Ισπανία, οι Πράσινοι συνέπραξαν µε τους παραγωγούς ενάντια στη συµφωνία Mercosur, ενώ η κορυφαία στιγµή συµβολισµού ήταν οι αγκαλιές µεταξύ βίγκαν ακτιβιστών και κτηνοτρόφων. Το µήνυµα ήταν σαφές: ο αντίπαλος δεν είναι ο «άλλος», αλλά µια πολιτική που υπονοµεύει την επισιτιστική κυριαρχία.
Στην Ελλάδα, αντί για κοινωνικές συµµαχίες, βιώσαµε για άλλη µια φορά τον εσωτερικό διχασµό των µπλόκων.
Περιεχόµενο: Το έλλειµµα του «ελληνικού αιτήµατος»
Μελετώντας το µονοσέλιδο κείµενο των ελληνικών µπλόκων (13/12/2025), η σύγκριση µε την Ευρώπη είναι αποκαλυπτική:
- Ολιγοψώνια & Ακρίβεια: Ενώ στην Ελλάδα ο δείκτης συγκέντρωσης των σούπερ µάρκετ (CR10) αγγίζει το 74% και οι χυµοποιοί αγοράζουν το πορτοκάλι 120ευρώ/τόνο (έναντι 350ε ευρώ στην Ισπανία), τα ελληνικά αιτήµατα σιωπούν. Οι Ισπανοί αντιθέτως απαίτησαν Παρατηρητήριο Τιµών και αυστηρό έλεγχο των αθέµιτων πρακτικών.
- Νέοι Αγρότες & Γη: Στην Ελλάδα απουσιάζουν αιτήµατα για τη διαδοχή των γενεών, τα υψηλά επιτόκια δανεισµού και την προστασία της γεωργικής γης από τα φωτοβολταϊκά. Οι Γάλλοι πρόταξαν ένα «Κοινωνικό Συµβόλαιο» για «ζωντανά χωριά» και απαγόρευση του εργαστηριακού κρέατος, χτίζοντας κοινωνικές συµµαχίες.
- ∆οµική Πολιτική: Τα ελληνικά αιτήµατα ξεκινούν αµυντικά µε τα «αγροτοδικεία», ενώ στην Ευρώπη η συζήτηση αφορά το µακρόπνοο θεσµικό πλαίσιο της γεωργίας.
Συµπέρασµα
Oσο οι ελληνικές κινητοποιήσεις παραµένουν αποσπασµατικές, χωρίς βασικό αίτηµα τη δηµιουργία θεσµικών αγροτικών οργάνων και ενός µόνιµου µηχανισµού παραγωγής πολιτικής, θα παραµένουν εγκλωβισµένες στο οδόστρωµα. Το αδιέξοδο δεν θα λυθεί µε περισσότερες ηµέρες στα µπλόκα, αλλά µε τη µετάβαση στη συγκροτηµένη πολιτική πρόταση και τις κοινωνικές συµµαχίες.
Aν ο Έλληνας αγρότης δεν συνδεθεί µε τον καταναλωτή και δεν απαιτήσει θεσµική εκπροσώπηση, ο δρόµος θα παραµένει µια «ηρωική» αλλά αναποτελεσµατική διέξοδος – ένα σπιράλ φθοράς που ανακυκλώνει την κρίση αντί να την επιλύει, οδηγώντας µε µαθηµατική ακρίβεια στον µαρασµό της ελληνικής υπαίθρου.
*Προέδρου Α.Σ. ΗΛΙΟΣ
