Με μια εντυπωσιακή παρέμβασή τους, εκατοντάδες χιλιάδες δικηγόροι από την Ευρώπη προειδοποιούν για τον πολύ κακό δρόμο που έχει πάρει η κυβέρνηση των ΗΠΑ, η οποία επιτίθεται νομικά σε δικηγόρους που αναλαμβάνουν αντι-κυβερνητικές υποθέσεις. Σε υπόμνημά (amicus curiae) τους θυμίζουν ότι τέτοιες πρακτικές υιοθετούνταν από καθεστώτα σαν εκείνο των Ναζί τη δεκαετία του 1930.
Υπενθυμίζεται ότι η υπόθεση αφορά εκτελεστικά διατάγματα στις ΗΠΑ που στοχοποιούν συγκεκριμένες δικηγορικές εταιρείες όπως οι Perkins Coie, Jenner & Block, WilmerHale και Susman Godfrey επειδή εκπροσώπησαν «λάθος» πελάτες ή ανέλαβαν υποθέσεις πολιτικά δυσάρεστες στον Λευκό Οίκο. «Καθένα στοχοποιεί μια εταιρεία συνδεδεμένη με πελάτες ή υποθέσεις που η Διοίκηση θεωρεί ανεπιθύμητες.»
Ένα υπερασπιστικό υπόμνημα (amicus curiae) υποβάλλεται από κάποιον που δεν είναι διάδικος και μπορεί να παράσχει πληροφορίες επί νομικών θεμάτων, συχνά δε κατατίθεται σε προσπάθεια επηρεασμού του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Το συγκεκριμένο υπόμνημα κατατέθηκε στο Εφετείο των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια υπέρ των εναγόντων δικηγορικών εταιρειών ώστε να επικυρωθούν οι πρωτόδικες αποφάσεις που ήταν υπέρ του ενόψει της έφεσης που εκδικάζεται στις 14 Μαΐου 2026.
Οι ευρωπαϊκοί δικηγορικοί σύλλογοι –οι οποίοι αριθμούν εκατοντάδες χιλιάδες μέλη- λένε ότι η ευρωπαϊκή και ιστορική εμπειρία τους μπορεί να βοηθήσει το δικαστήριο να καταλάβει γιατί τα διατάγματα είναι επικίνδυνα για τη δημοκρατία. «Καθένα στοχοποιεί μια εταιρεία συνδεδεμένη με πελάτες ή υποθέσεις που η Διοίκηση θεωρεί ανεπιθύμητες» αναφέρουν.
Οι amici έχουν ουσιώδες συμφέρον στην προστασία της ανεξαρτησίας του νομικού επαγγέλματος ως θεμελίου του κράτους δικαίου, υπογραμμίζουν.
«Τα Εκτελεστικά Διατάγματα απειλούν αυτή την ανεξαρτησία και, κατ’ επέκταση, το κράτος δικαίου. Αντλώντας από ιστορικές εμπειρίες στην Ευρώπη και αλλού, οι amici υποβάλλουν αυτό το υπόμνημα για να αναδείξουν πώς οι επιθέσεις κατά δικηγόρων αντανακλούν και επιταχύνουν την παρακμή του κράτους δικαίου, και για να τονίσουν ότι η διατήρηση της ανεξαρτησίας του επαγγέλματος είναι κρίσιμη για την ακεραιότητα του δικαστικού συστήματος και την επιβίωση των δημοκρατικών θεσμών».
Οι δικηγόροι θυμίζουν τα σκληρά διδάγματα
Στη συνέχεια οι δικηγορικοί σύλλογοι κάνουν ευθείες αναφορές στη ναζιστική Γερμανία. «Η ιστορία προσφέρει σκληρά διδάγματα. Τον τελευταίο αιώνα, περίοδοι δημοκρατικής υποχώρησης στην Ευρώπη και αλλού χαρακτηρίστηκαν από προσπάθειες πειθάρχησης, περιθωριοποίησης και ελέγχου του δικηγορικού σώματος. Στη Ναζιστική Γερμανία, η διάλυση ενός ανεξάρτητου δικηγορικού σώματος ήταν ένα πρώιμο βήμα για την υποταγή του νομικού συστήματος στο καθεστώς.»
«Όπως δείχθηκε παραπάνω, αυταρχικά καθεστώτα και αποτυγχάνουσες δημοκρατίες έχουν συχνά στοχοποιήσει την ανεξαρτησία του νομικού επαγγέλματος παράλληλα με ευρύτερες προσπάθειες υπονόμευσης των θεσμικών ελέγχων. Έχουν συχνά επικαλεστεί την “εθνική ασφάλεια” για να καταστείλουν τη διαφωνία, περιορίζοντας τα δικαιώματα πολιτικών αντιπάλων και των δικηγόρων που τους εκπροσωπούν. Η ιστορία δείχνει ότι τέτοια μέτρα συχνά προοιωνίζονται μια ευρύτερη διάβρωση του κράτους δικαίου».
Οι ευρωπαίοι δικηγόροι (amici) ξακαθαρίζουυν ότι «δεν υποστηρίζουν ότι τα εδώ Διατάγματα είναι ισοδύναμα με τα μέτρα που υιοθετήθηκαν στα ιστορικά παραδείγματα που περιγράφηκαν παραπάνω. Όμως τα Διατάγματα εγείρουν παρόμοιες θεσμικές ανησυχίες» σημειώνουν ξεκαθαρίζοντας ότι «παραθέτουν αυτά τα παραδείγματα όχι για να εξισώσουν την κυβέρνηση των ΗΠΑ με οποιαδήποτε άλλη κυβέρνηση, αλλά για να καταδείξουν τη σημασία της αντίστασης στις επιθέσεις κατά της ανεξαρτησίας του νομικού επαγγέλματος. Η ιστορία δείχνει ότι η καταστολή του νομικού επαγγέλματος είναι ταυτόχρονα σύμπτωμα και εργαλείο δημοκρατικής παρακμής».
