Τρόπους αντίδρασης και πίεσης προς την Ουάσινγκτον συζητούν στην ΕΕ σε απάντηση των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή δασμών προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ που αντιτίθενται στα σχέδιά του για την κατάληψη της Γροιλανδίας, μια κίνηση που σηματοδοτεί την πιο σοβαρή κρίση στις διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες.
Καθώς οι ευρωπαίοι ηγέτες διαπιστώνουν ότι ο αμερικανός πρόεδρος δεν μπλοφάρει στην υπόθεση της Γροιλανδίας οι πρέσβεις της ΕΕ συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες αργά το βράδυ της Κυριακής για να συζητήσουν τις επιλογές τους.
Σε εξέλιξη αυτής της συνάντησης, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε ότι τις επόμενες ημέρες – πιθανότατα την ερχόμενη Πέμπτη – θα συγκαλέσει έκτακτη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ ανακοινώνοντας παράλληλα τις ακόλουθες έξι δεσμέυσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προέκυψαν μετά από συζητήσεις με τα κράτη μέλη.
- Ενότητα στις αρχές του διεθνούς δικαίου, της εδαφικής ακεραιότητας και της εθνικής κυριαρχίας
- Ενότητα υποστήριξης και αλληλεγγύης προς τη Δανία και τη Γροιλανδία
- Αναγνώριση του κοινού διατλαντικού συμφέροντος για ειρήνη και ασφάλεια στην Αρκτική, ιδίως μέσω του ΝΑΤΟ
- Κοινή εκτίμηση ότι οι δασμοί θα υπονόμευαν τις διατλαντικές σχέσεις και είναι ασυμβίβαστοι με την εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ
- Ετοιμότητα στην άμυνα ενάντια σε κάθε μορφή εξαναγκασμού
- Ετοιμότητα για συνέχιση της εποικοδομητικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ σε όλα τα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.
Ειλημμένη απόφαση για αντίμετρα
Οι ευρωπαϊκές χώρες σύμφωνα με τους Financial Times εξετάζουν το ενδεχόμενο να επιβάλουν στις ΗΠΑ δασμούς αξίας 93 δισεκατομμυρίων ευρώ ή να περιορίσουν την πρόσβαση στις αμερικανικές εταιρείες στην ευρωπαϊκή αγορά.
Τα αντίποινα σχεδιάζονται για να δοθεί στους Ευρωπαίους ηγέτες πλεονέκτημα σε κρίσιμες συναντήσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αυτή την εβδομάδα, δήλωσαν αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις συζητήσεις.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να βρουν έναν συμβιβασμό που θα αποτρέψει μια βαθιά ρήξη στη δυτική στρατιωτική συμμαχία, η οποία θα αποτελούσε απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Στο τραπέζι το «μπαζούκα» της ΕΕ
Η ευρωπαϊκή λίστα δασμών καταρτίστηκε πέρυσι, αλλά ανεστάλη μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου για να αποφευχθεί ένας ολοκληρωτικός εμπορικός πόλεμος. Την Κυριακή (18/1) συζητήθηκε η επανεργοποίηση της από τους 27 πρέσβεις της ΕΕ, μαζί με το λεγόμενο «μπαζούκα» δηλαδή της πράξης κατά του εξαναγκασμού του μπλοκ (ACI) που μπορεί να περιορίσει την πρόσβαση των αμερικανικών εταιρειών στην εσωτερική αγορά.
Η πράξη κατά του εξαναγκασμού που εγκρίθηκε το 2023 για την καταπολέμηση του πολιτικού εκβιασμού μέσω του εμπορίου θα επέτρεπε στην ΕΕ να περιορίσει τη συμμετοχή τρίτων χωρών σε διαγωνισμούς δημοσίων συμβάσεων, να περιορίσει τις εμπορικές άδειες και να αποκλείσει την πρόσβαση στην ενιαία αγορά.
Το εργαλείο δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ και, ενώ θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στις αμερικανικές υπηρεσίες και προϊόντα, θα μπορούσε επίσης να έχει ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις.
«Υπάρχουν διαθέσιμα μέτρα αντιποίνων εάν αυτό συνεχιστεί… (Ο Τραμπ) χρησιμοποιεί καθαρά μαφιόζικες μεθόδους», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Ταυτόχρονα, θέλουμε να απευθύνουμε δημόσια έκκληση για ηρεμία και να του δώσουμε να πέσουν οι τόνοι». «Το μήνυμα είναι… καρότο και μαστίγιο», πρόσθεσε.
Δύο «στρατόπεδα» στην ΕΕ
Η Ευρώπη σε σχέση με την επιβολή αντιμέτρων εμφανίζεται χωρισμένη σε δύο στρατόπεδα εκείνων που ζητούν ηχηρή απάντηση και σε εκείνων που ζητούν αποκλιμάκωση μέσω διαλόγου.
Η Γαλλία κάλεσε την ΕΕ να απαντήσει με τον ACI, ο οποίος δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ από την υιοθέτησή του το 2023. Παρίσι και Βερολίνο συντονίζουν μια κοινή απάντηση, με τους αντίστοιχους υπουργούς Οικονομικών να προγραμματίζουν συνάντηση στο Βερολίνο τη Δευτέρα πριν ταξιδέψουν στις Βρυξέλλες για να συναντήσουν τους Ευρωπαίους ομολόγους τους, δήλωσε γάλλος αξιωματούχος στους Financial Times. «Το ζήτημα θα πρέπει επίσης να συζητηθεί με όλους τους εταίρους της G7 υπό την προεδρία της Γαλλίας», πρόσθεσε.
Ενώ πολλά άλλα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν εκφράσει την υποστήριξή τους στη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η ACI θα μπορούσε να αναπτυχθεί εναντίον των ΗΠΑ, η πλειοψηφία ζήτησε διάλογο με τον Τραμπ πριν από την ανακοίνωση αντιποίνων δήλωσαν στους FT διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις. «Πρέπει να ρίξουμε τους τόνους», είπε άλλος ευρωπαίος διπλωμάτης.
«Θέλουμε να συνεργαστούμε και δεν είμαστε εμείς που επιδιώκουμε τη σύγκρουση», δήλωσε η Μέτε Φρέντερικσεν, πρωθυπουργός της Δανίας.
Οι απειλές του Τραμπ «σίγουρα δικαιολογούν την ACI, καθώς θα ήταν ένας τυπικός καταναγκασμός», δήλωσε ένας τρίτος Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Αλλά πρέπει να αξιοποιήσουμε τον χρόνο έως την 1η Φεβρουαρίου για να δούμε αν ο Τραμπ ενδιαφέρεται για μια αποκλιμάκωση», είπε, προσθέτοντας ότι πολλά θα εξαρτηθούν από το αποτέλεσμα των συνομιλιών στο Νταβός.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ελπίζουν ότι οι απειλές τους για αντίποινα θα αυξήσουν την διακομματική πίεση στις ΗΠΑ κατά των ενεργειών του Τραμπ και θα οδηγήσουν στην υπαναχώρησή του από την επιβολή δασμών.
«Είναι μια κατάσταση που δεν επιτρέπει πλέον συμβιβασμούς, επειδή δεν μπορούμε να παραδώσουμε τη Γροιλανδία», δήλωσε ένας τέταρτος Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Οι λογικοί Αμερικανοί γνωρίζουν επίσης ότι μόλις άνοιξε το Κουτί της Πανδώρας».
