Φόρτωση Text-to-Speech…
Οι σχέσεις ΗΠΑ – Ε.Ε., ή μάλλον του Τραμπ με τους περισσότερους ηγέτες της Δύσης, βρίσκονται σε σημείο καμπής. Οι διαφοροποιήσεις και παλινωδίες του Αμερικανού προέδρου, που συνήθως κατέληγαν να είναι ευνοϊκές για τον Πούτιν στην Ουκρανία, έγιναν ανεκτές χάριν της ανάγκης η Ουάσιγκτον να παραμείνει δεσμευμένη στην άμυνα και στην ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου. Οι Ευρωπαίοι δέχθηκαν να αγοράζουν και να διαθέτουν στο Κίεβο αμερικανικά όπλα ώστε οι ΗΠΑ να μην ξοδεύουν κεφάλαια για χάρη της Ουκρανίας, παρά μόνο να συνάπτουν συμφωνίες με αυτή για την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου και των σπάνιων γαιών της, με την εκκρεμή ακόμη δέσμευση για την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας προς το Κίεβο. Οι απαιτήσεις του Τραμπ για τον πολλαπλασιασμό των εισαγωγών αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου και την υπόσχεση επενδύσεων εκατοντάδων δισ. δολαρίων στην αμερικανική αγορά από μεριάς ευρωπαϊκών εταιρειών έγιναν δεκτές υπό τον φόβο επιβολής υψηλών δασμών έναντι της Ευρώπης, έστω και αν η εν λόγω συμφωνία δεν έχει ακόμη επικυρωθεί.
Ολα αυτά δεν αποδείχθηκαν ικανά να κατευνάσουν τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος έχει βάλει στο στόχαστρό του τη Γροιλανδία, επιδιώκοντας να τη θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο, είτε μέσω προσάρτησης είτε μέσω δορυφοριοποίησης, που θα παραπέμπει σε προτεκτοράτο. Η Ευρώπη αναζητεί τρόπους συνεννόησης με τον ένοικο του Λευκού Οίκου, αλλά αδυνατεί να ακολουθήσει τους ρυθμούς του, πολλώ δε μάλλον να τον επηρεάσει. Επιλέγει εύλογα να σκληρύνει τη στάση της, εντούτοις δεν είναι βέβαιο ότι ο Τραμπ θα πτοηθεί. Ο τελευταίος επιχειρεί, με την απειλή επιβολής δασμών στις οκτώ χώρες που απέστειλαν για συμβολικούς λόγους μικρό αριθμό στρατιωτών στη Γροιλανδία ή τοποθετήθηκαν απέναντί του, να αποτρέψει άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις που εναντιώνονται στην αλλαγή στάτους της Γροιλανδίας να εκφραστούν δημόσια.
Σε ένα τόσο σύνθετο σκηνικό, με τους κυριότερους εταίρους της Ελλάδας να βρίσκονται εδώ και μήνες σε τροχιά αντιπαράθεσης, η Αθήνα χρήσιμο είναι να κρατήσει κάποιες αποστάσεις από τα δύο φλέγοντα ζητήματα, της Ουκρανίας και της Γροιλανδίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πρέπει να έχει συμμετοχή στις διεργασίες, αλλά με τρόπο πολύ διακριτικό, δίνοντας αντιθέτως έμφαση στη δική της γειτονιά και εν προκειμένω τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο. Μπορούμε λοιπόν να εντατικοποιήσουμε τις άτυπες επαφές μας με τα κράτη της περιφέρειας και στη συνέχεια να παρουσιάσουμε σε Αμερικανούς και Ευρωπαίους ένα ολοκληρωμένο πακέτο προτάσεων για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία. Εχουμε το πλεονέκτημα ότι γνωρίζουμε σαφώς καλύτερα και μπορούμε να επηρεάσουμε σαφώς περισσότερο τις δυναμικές στη γειτονιά μας.
Επειδή η Ευρώπη βρίσκεται ενώπιον κρίσιμων διλημμάτων και αποφάσεων, επ’ αφορμή του επεισοδίου με τη Γροιλανδία, καλό είναι εντός ευρωπαϊκού πλαισίου να επισημάνουμε στους εταίρους μας ότι αν θέλουμε να μας λαμβάνουν σοβαρά υπόψη διάφοροι αναθεωρητές, έστω και αν οι βλέψεις τους είναι καμουφλαρισμένες επειδή κάποια στιγμή θα εκδηλωθούν, θα πρέπει να είναι αταλάντευτη η θέση μας υπέρ των κανόνων και του δικαίου.
* O κ. Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA), καθηγητής του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος.
