Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού να εκκινήσει τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης είναι θετική. Δεν γνωρίζω αν ο χρόνος που απομένει είναι επαρκής. Είναι πάντως μία μεγάλη ευκαιρία να διερευνηθεί η δυνατότης επίτευξης ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων πάνω σε κρίσιμα και σημαντικά θέματα, όπως είναι αναμφίβολα η αναθεώρηση του Συντάγματος.
Ενα πράγμα με το οποίο συμφωνώ απολύτως με τις προτάσεις του πρωθυπουργού είναι η θέσπιση δημοσιονομικού «κόφτη» που θα εξασφαλίσει τη χώρα από μία λαϊκίστικη και σπάταλη διαχείριση. Είναι μία άποψη την οποία έχω ήδη διατυπώσει από δημόσια βήματα εδώ και αρκετά χρόνια.
Και τώρα στο θέμα: Ανάδειξη ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
Κατ’ αρχάς να τονίσω ότι σε άλλες χώρες υπάρχουν διαφορετικά συστήματα, με συμμετοχή πολιτειακών και πολιτικών παραγόντων, όπως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η Βουλή, η Γερουσία κ.λπ. Αυτό καταδεικνύει, κατά τη γνώμη μου, ότι δεν υπάρχει ένα μόνο σύστημα το οποίο εξασφαλίζει απόλυτη αντικειμενικότητα και αμεροληψία. Πιστεύω ακράδαντα ότι οι κατάλληλοι άνθρωποι δεν ανευρίσκονται αποκλειστικά μέσω συστημάτων. Αυτά ενδεχομένως βοηθούν στο να αποκλείονται οι ακατάλληλοι.
Διάβασα πρόσφατα τις απόψεις επί του θέματος του προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας Μ. Πικραμένου και των καθηγητών Σπ. Βλαχόπουλου και Ε. Πρεβεδούρου. Οι διαφορετικές απόψεις τους στηρίζονται πράγματι σε σοβαρά επιχειρήματα, που βασίζονται στη θεώρηση του καθενός για τα πράγματα. Ο πρόεδρος αντιμετωπίζει το θέμα πολύ πιο θεσμικά, οι άλλοι δύο περισσότερο πραγματολογικά και μέσω των εμπειριών τους. Σπεύδω να πω ότι συμφωνώ με την άποψη του προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Ωστόσο, στην προσπάθεια να συνεισφέρω στη συζήτηση, θα ήθελα να τονίσω δύο σημεία που προκύπτουν και από τη δική μου εμπειρία.
Την ηγεσία και τον πρόεδρο των Ανωτάτων Δικαστηρίων, προτού τους εκλέξεις, τους «ετοιμάζεις». Εννοώ ότι τη μεγαλύτερη ευθύνη για το ποιοι φθάνουν στην κορυφή την έχουν οι ίδιοι οι δικαστικοί λειτουργοί. Ποια μπορεί να είναι η λύση όταν το Υπουργικό Συμβούλιο έχει να επιλέξει μεταξύ μετριοτάτων ή ακόμη και ακατάλληλων, μόνο και μόνο λόγω της σειράς τους στην επετηρίδα; Ας φθάνουν επιτέλους στους ανώτατους βαθμούς μόνον οι άριστοι και ας επιλέγει το Υπουργικό Συμβούλιο μεταξύ αυτών όποιον θέλει! Καιρός, λοιπόν, να αφήσουν τα δικαστικά συμβούλια τις (κακώς εννοούμενες) επιείκειες που έχουν δημιουργήσει μείζονα προβλήματα στη Δικαιοσύνη και να φροντίσουν να φθάνουν στην κορυφή μόνον οι άριστοι. Πρέπει στο σημείο αυτό να συγχαρώ τους συναδέλφους διότι κατά τις ψηφοφορίες στις Ολομέλειες, βάσει του τελευταίου νόμου, επέδειξαν σοβαρότητα και ωριμότητα ψηφίζοντας τους καλύτερους.
Τη μεγαλύτερη ευθύνη για το ποιοι φθάνουν στην κορυφή την έχουν οι ίδιοι οι δικαστικοί λειτουργοί. Ας φθάνουν επιτέλους στους ανώτατους βαθμούς μόνον οι άριστοι και ας επιλέγει το Υπουργικό Συμβούλιο μεταξύ αυτών όποιον θέλει!
Πάντως, κατά τη γνώμη μου, οι διάφοροι περιορισμοί που έχουν μπει στο παρελθόν με νόμο στην παράγραφο 5 του άρθρου 95 του Συντάγματος, όπως ιδίως ο αριθμός των προσώπων από τα οποία γίνεται η επιλογή, είναι αμφιβόλου συνταγματικότητος. Το δεύτερο σημείο αφορά το άρθρο 37 παρ. 3 του Συντάγματος. Τα τελευταία χρόνια έχουμε υπάρξει τρεις υπηρεσιακοί πρωθυπουργοί. Μετά την είσοδο της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η υπηρεσιακή κυβέρνηση δεν διαχειρίζεται μόνο τις τρέχουσες υποθέσεις και την προετοιμασία των εκλογών (πράγμα που προφανώς είχε υπόψη του ο συντακτικός νομοθέτης), αλλά ενίοτε καλείται να λάβει σοβαρές αποφάσεις που συνδέονται με τη συμμετοχή μας στην Ε.Ε. Πρέπει, συνεπώς, το Υπουργικό Συμβούλιο κατά την επιλογή να λαμβάνει υπόψη του ότι οι πρόεδροι των Ανωτάτων Δικαστηρίων, ως δυνάμει υπηρεσιακοί πρωθυπουργοί, πρέπει εκτός των νομικών γνώσεων να διαθέτουν πολιτική σκέψη, θάρρος και εξωστρέφεια, ώστε να μπορούν να «σταθούν» στα διεθνή φόρουμ. Πρόκειται για μία εθνικής σημασίας διάσταση της επιλογής ηγεσίας, η οποία δεν αφήνει χώρο για κομματικές επιλογές.
Καταλήγω, λοιπόν, λέγοντας ότι η επιλογή από το Υπουργικό Συμβούλιο παραμένει για εμένα η καλύτερη λύση. Υπό μία προϋπόθεση όμως: να εξασφαλίσουμε ότι η επιλογή θα γίνεται πραγματικά μεταξύ των αρίστων και απολύτως αξιοκρατικά. Και τότε το Υπουργικό Συμβούλιο θα έχει «εύκολη δουλειά».
*Ο κ. Παναγιώτης Πικραμμένος είναι πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, επίτιμος πρόεδρος του ΣτΕ.
