Φόρτωση Text-to-Speech…
Στην πρώτη, ιστορικής σημασίας, διακοινοβουλευτική σύσκεψη μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας, Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών που διοργάνωσε ποτέ η Κοινοβουλευτική Ομάδα Ανατολικής Μεσογείου της Κνεσέτ στο Ισραήλ, νομοθέτες και ειδικοί από τις τέσσερις χώρες χαρτογράφησαν τα σημερινά στρατηγικά δεδομένα, τους νέους κινδύνους και προκλήσεις, καθώς και τις σημαντικές προοπτικές της τετραμερούς συνεργασίας.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης με τίτλο «Το Πλαίσιο 3+1: Ενίσχυση της Συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο», που διοργανώθηκε σε συνεργασία με το Middle East Forum στην Ουάσιγκτον, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι, με το Ιράν να είναι πλέον εμφανώς αποδυναμωμένο, η Τουρκία αναδεικνύεται ως ο βασικός παράγοντας περιφερειακής αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή. Οπως τονίστηκε, η Αγκυρα επιχειρεί να καλύψει τα στρατηγικά κενά που δημιουργούνται και να αυτοτοποθετηθεί ως εγγυητής της ασφάλειας στην περιοχή. Σε αυτό το νέο, ασταθές περιβάλλον, όπως προέκυψε από τις τοποθετήσεις, το πλαίσιο 3+1 αναδεικνύεται ως ένα δημοκρατικό, σταθερό και αξιόπιστο σχήμα συνεργασίας, απαραίτητο για την προώθηση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής από το Ιλινόις και πρόεδρος της Ελληνοϊσραηλινής Κοινοβουλευτικής Συμμαχίας, Μπραντ Σνάιντερ, τόνισε ότι οι εξελίξεις των τελευταίων ετών έχουν ενισχύσει τη σημασία του πλαισίου 3+1 ως μηχανισμού για τον περιφερειακό συντονισμό και την ασφάλεια. «Κοιτάζοντας μπροστά, πρέπει να είμαστε σαφείς σχετικά με το ποιοι είναι οι φίλοι μας και ποιοι είναι οι εχθροί της ειρήνης. Το Ιράν και οι προστάτες του παραμένουν οι κύριες απειλές, αλλά πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε τις εσωτερικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει και το Ισραήλ. Πολιτικές που ανέχονται βία, αγνοούν τα ανθρώπινα δικαιώματα ή επεκτείνουν επιθετικά τους οικισμούς υπονομεύουν τις προοπτικές για μια διαρκή ειρήνη».
Ο κ. Σνάιντερ μίλησε αναλυτικά για τις προοπτικές οικονομικής, πολιτιστικής και στρατιωτικής ολοκλήρωσης τονίζοντας: «Είμαι υπερήφανος που εισήγαγα τον νόμο Eastern Mediterranean Gateway, που υποστηρίζεται θερμά από το Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο στην Ουάσιγκτον. Αυτή η νομοθεσία θεσμοθετεί τον πολυμερή στρατηγικό διάλογο μεταξύ των ΗΠΑ και των χωρών 3+1, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια και τη συνεργασία στον τομέα της άμυνας. Αποτελεί πρότυπο για την ευρύτερη περιφερειακή ολοκλήρωση».
Ο κ. Σνάιντερ ολοκλήρωσε περιγράφοντας το ευρύτερο όραμά του για ειρήνη και συνεργασία στην περιοχή. «Το πλαίσιο 3+1 είναι απαραίτητο για να ξεφύγουμε από τη βαρύτητα της Ιστορίας. Ο δρόμος προς τα εμπρός απαιτεί δημιουργικότητα, θάρρος και δέσμευση, απαιτεί να σταθούμε απέναντι στους εχθρούς της ειρήνης, να περιθωριοποιήσουμε δυνάμεις που σπέρνουν διχόνοια και να δημιουργήσουμε πλαίσια όπως το 3+1 που επιτρέπουν την περιφερειακή συνεργασία και καινοτομία. Ετσι προστατεύουμε τα έθνη μας και έτσι διαμορφώνουμε μια καλύτερη Ανατολική Μεσόγειο».
Ο Ρεπουμπλικανός συνάδελφός του από τη Φλόριντα. Ραντι Φάιν, αναφέρθηκε στις στρατηγικές προκλήσεις που δημιουργεί η Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. «Για παράδειγμα. ένα σημαντικό μέρος της συζήτησης για τη Συρία διαμορφώνεται από την Τουρκία. Ο Αμερικανός διπλωμάτης που εποπτεύει τη Συρία, ο Τομ Μπαράκ, έχει επίσης την ευθύνη για την Τουρκία, και αυτό μας λέει κάτι σημαντικό. Οτι η κυβέρνησή μας βλέπει αυτά τα δύο μέτωπα ως στενά συνδεδεμένα».
Αναφερόμενος στις ευρύτερες φιλοδοξίες της Τουρκίας, επισήμανε πως «αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μια χώρα που έχει τεράστιες φιλοδοξίες. Μοιάζουν με προσπάθεια ανασύστασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα τελευταία χρόνια, είτε μέσω της ρητορικής της για τη Γάζα είτε μέσω της επιρροής της στη Συρία, είτε μέσω της ευρύτερης περιφερειακής δραστηριότητάς της, η Τουρκία κινείται σε μια ανησυχητική κατεύθυνση. Εχει γίνει μια αποσταθεροποιητική δύναμη στη Μέση Ανατολή. Δεν βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με το Ιράν ή το Κατάρ, αλλά παραμένει μια σοβαρή και αυξανόμενη πρόκληση. Η Τουρκία έχει επιλέξει να κινείται σε ένα σκοτεινότερο μονοπάτι».
Ο Αμερικανός βουλευτής πρόσθεσε πως «για αυτόν τον λόγο έχω αντιταχθεί στην πρόσβαση της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35. Είναι επίσης ένας από τους λόγους που όλο και περισσότερο αμφισβητώ την αξία του NATO στη σημερινή μορφή του, γιατί με τέτοιους συμμάχους, μερικές φορές αναρωτιέται κανείς γιατί είναι απαραίτητοι οι εχθροί».
Ισραήλ: Να προσέξουμε τον ρόλο της Τουρκίας
Ο βουλευτής της Κνεσέτ Οχαντ Ταλ, συμπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας για την Ανατολική Μεσόγειο, μίλησε για τις βαθιές περιφερειακές αλλαγές από την 7η Οκτωβρίου έως σήμερα. «Το Ιράν έχει εξασθενήσει στρατιωτικά, οικονομικά και διπλωματικά. Οι προστάτες και οι προστατευόμενοί του έχουν επίσης πληγεί σοβαρά. Η οικονομία του βρίσκεται σε κατάρρευση. Ο λαός του αντιστέκεται όλο και περισσότερο στο καθεστώς».
«Ομως, επειδή τα στρατηγικά κενά δεν παραμένουν ποτέ άδεια, πρέπει να προσέξουμε τον ρόλο της Τουρκίας», εξήγησε και πρόσθεσε «η Τουρκία τοποθετεί τον εαυτό της ως κεντρικό προστάτη ριζοσπαστικών ισλαμιστικών κινημάτων, ιδιαίτερα εκείνων που συνδέονται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Φιλοξενεί ηγέτες της Χαμάς, τους παρέχει πολιτική νομιμοποίηση και διπλωματική προστασία και επιδιώκει επιρροή στη Λωρίδα της Γάζας. Ταυτόχρονα, επεκτείνει το στρατιωτικό και πολιτικό αποτύπωμά της στη Συρία, στο Ιράκ, στη Λιβύη, την Αίγυπτο, την Ανατολική Μεσόγειο και στο Κέρας της Αφρικής».
Προσέθεσε πως «η Τουρκία αμφισβητεί ανοιχτά τα θαλάσσια δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου. Διαταράσσει την εξερεύνηση και τον σχεδιασμό υποδομών ενέργειας. Επιχειρεί να ανακατευθύνει έργα εμπορίου και συνδεσιμότητας μακριά από πλαίσια που δεν περιλαμβάνουν την ίδια. Τα έργα που συνδέουν το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα είναι επομένως στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία που συμβάλλουν στην αντιστάθμιση των φιλοδοξιών της Τουρκίας».
Ο έτερος συμπρόεδρος της Επιτροπής της Κνεσέτ, βουλευτής Αλον Σούστερ, είπε ότι η χώρα του βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. «Πρέπει να αποφασίσουμε αν το Ισραήλ θα παραμένει κυρίως μια στρατιωτική δύναμη ή αν θα γίνει ένας ζωτικός περιφερειακός κόμβος. Ο στόχος μας είναι να μετατρέψουμε τη στρατιωτική ισχύ σε βιώσιμη πολιτική θέση, τοποθετώντας το Ισραήλ όχι μόνο ως παράγοντα ασφάλειας, αλλά και ως πάροχο λύσεων σε όλους τους τομείς, στην ενεργειακή ασφάλεια, την ανθεκτικότητα στο κλίμα, στη γεωργία, τη διαχείριση νερού και την ψηφιακή καινοτομία».
Ο κ. Σούστερ επισήμανε τη τριμερή συμμαχία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου ως βασικό στοιχείο για τη σταθερότητα της περιοχής, αλλά τόνισε ότι η συνεργασία πρέπει να επεκταθεί πέρα από την παραδοσιακή αμυντική και ενεργειακή συνεργασία. «Πρέπει να χτίσουμε βαθιά ανθεκτικότητα στον πολιτικό και κοινωνικό ιστό μέσω κοινωνικών υποδομών, καινοτομίας και εμπορίου. Ενσωματώνοντας τις ισραηλινές τεχνολογίες νερού, την εμπειρογνωμοσύνη στη γεωργία και στα οικοσυστήματα καινοτομίας στην περιοχή –και μοιράζοντας ιδέες, παραδόσεις και εμπειρίες– ενισχύουμε τα θεμέλια της συνεργασίας μας», εξήγησε.
Ο κ. Σούστερ υπογράμμισε επίσης τη σημασία της προληπτικής δράσης έναντι της αντιδραστικής. «Η πραγματική ηγεσία μετριέται από αυτά που χτίζει, όχι μόνο από αυτά που μπλοκάρει. Η συμμαχία μας πρέπει να ξεπεράσει το αφήγημα που επικεντρώνεται αποκλειστικά στην αντιμετώπιση απειλών, συμπεριλαμβανομένων αυτών που θέτει η Τουρκία, και να προωθήσει μια θετική στρατηγική σύνδεσης μεταξύ χωρών που μοιράζονται δημοκρατικές αξίες και στρατηγικά συμφέροντα. Το Ισραήλ είναι γέφυρα, όχι φράγμα. Πρωτοβουλίες όπως ο IMEC είναι απαραίτητες για τη στρατηγική επανατοποθέτηση της περιοχής μας. Ωστόσο, η βιωσιμότητα αυτού του διαδρόμου συνδέεται θεμελιωδώς με τη συνεργασία μας με τη Σαουδική Αραβία. Στο μεταπολεμικό περιβάλλον της Γάζας, η περιφερειακή ολοκλήρωση θα απαιτήσει μια αξιόπιστη πολιτική διαδρομή για το παλαιστινιακό ζήτημα, μια διαδρομή που βασίζεται στην αποκήρυξη της βίας, στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στη διακυβέρνηση και στην ουσιαστική συμμετοχή των Παλαιστινίων».
Καιρίδης: Η Ελλάδα έχει επιστρέψει
Ο βουλευτής Δημήτρης Καιρίδης, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών και Αμυνας, συμμετέχοντας στη συζήτηση τόνισε την ανάκαμψη της Ελλάδας ως βάση για μια αξιόπιστη περιφερειακή συμμετοχή. «Για να είμαστε χρήσιμοι και αξιόπιστοι εταίροι για τους φίλους και συμμάχους μας, πρώτα έπρεπε να τακτοποιήσουμε το δικό μας σπίτι. Και χαίρομαι που αναφέρω ότι η Ελλάδα έχει επιστρέψει. Μετά από μια βαθιά και επώδυνη οικονομική κρίση περίπου πριν από μια δεκαετία, η χώρα μου πέτυχε μια αξιοσημείωτη ανάκαμψη. Θα αναφέρω μόνο δύο αριθμούς για να δείξω αυτή τη μεταμόρφωση. Πρώτον, η ανεργία. Η Ελλάδα δεν έχει πλέον το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Ευρώπη. Σήμερα βρίσκεται κοντά στο 7%, από περίπου 18% πριν από λίγα χρόνια. Υπάρχουν πλέον αρκετές ευρωπαϊκές χώρες –συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας, της Σουηδίας, της Φινλανδίας και φυσικά της Ισπανίας– με υψηλότερα ποσοστά ανεργίας από την Ελλάδα. Δεύτερον, το δημόσιο χρέος. Η Ελλάδα πέτυχε πιθανώς παγκόσμιο ρεκόρ στη μείωση του χρέους, από σχεδόν 180% του ΑΕΠ σε κάτω από 130% μέχρι το τέλος του έτους. Αν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις, η Ελλάδα σύντομα δεν θα είναι πλέον η πιο χρεωμένη χώρα της Ευρώπης».
Ο κ. Καιρίδης τόνισε ότι αυτά τα επιτεύγματα μεταφράζονται σε διεθνή αξιοπιστία. «Η Ελλάδα σήμερα είναι πολύ πιο δυναμική, εξωστρεφής και αξιόπιστη ως εταίρος από ό,τι στο παρελθόν. Σπάνια υπήρξε περίοδος όπου η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, η στρατηγική της σαφήνεια και η διεθνής της θέση ήταν ισχυρότερες από ό,τι είναι σήμερα».
Χ. Γεωργιάδης: Να μην προσποιούμαστε ότι η Τουρκία είναι αξιόπιστος εταίρος
Ο Χάρης Γεωργιάδης, βουλευτής της Κύπρου και πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων, περιέγραψε το ευρύτερο περιφερειακό πλαίσιο. «Η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί είτε να γεννήσει εντάσεις και συγκρούσεις είτε να δημιουργήσει γνήσιες ευκαιρίες συνεργασίας. Μπορεί να εξελιχθεί σε περιοχή αποτυχημένων κρατών, με απειλές για την παγκόσμια ασφάλεια, διαταράσσοντας τις θαλάσσιες οδούς και δημιουργώντας έντονες μεταναστευτικές ροές. Ή μπορεί να εξελιχθεί σε περιοχή ασφάλειας και σταθερότητας, γεμάτη επενδυτικές ευκαιρίες – στον τομέα της ενέργειας, των υποδομών, της συνδεσιμότητας και του εμπορίου», δήλωσε.
Τόνισε τη σημασία των πολυμερών συνεργασιών: «Η πορεία που θα ακολουθήσει η περιοχή θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από δύο βασικούς παράγοντες, πρώτον, τη συνεργασία μεταξύ των τριών φιλελεύθερων δημοκρατιών της περιοχής και, δεύτερον, από τη συνεχή και ουσιαστική εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτή είναι ακριβώς η ουσία της συνεργασίας 3+1. Δεν πρόκειται για συνεργασία εναντίον κανενός. Αντιθέτως, είναι μια συνεργασία που εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα και τις κοινές ανησυχίες ασφαλείας μας».
Ο κ. Γεωργιάδης αναφέρθηκε στη συμπεριφορά της Τουρκίας: «Δεν μπορούμε πλέον να προσποιούμαστε ότι η Τουρκία είναι αξιόπιστος και έμπιστος εταίρος σε αυτό το περιφερειακό πλαίσιο ασφάλειας και συνεργασίας, αν ποτέ ήταν. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, η Τουρκία έχει υποστεί μια βαθιά μεταμόρφωση, δυστυχώς προς το χειρότερο. Ο φαινομενικά δυτικός προσανατολισμός έχει δώσει τη θέση του σε έναν επικίνδυνο συνδυασμό αυταρχισμού, Ισλαμισμού και επιθετικού εθνικισμού. Ο ρόλος του Ερντογάν ήταν σημαντικός, αλλά αυτή δεν ήταν μια διαδικασία από τα πάνω προς τα κάτω. Αντιθέτως, εκμεταλλεύτηκε και ενίσχυσε μια βαθιά μεταμόρφωση μέσα στην τουρκική κοινωνία και πολιτική. Αυτή η αλλαγή έχει πλέον διαπεράσει όλους τους πυλώνες του τουρκικού κράτους, συμπεριλαμβανομένων των θεσμών που θεωρούνταν σταθερά κοσμικοί, όπως ο στρατός».
Αναφερόμενος στις συνέπειες για την ενέργεια και τη σταθερότητα της περιοχής, πρόσθεσε πως «η Τουρκία επιδιώκει την περιφερειακή κυριαρχία, και το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος στέκονται στον δρόμο της. Το βλέπουμε αυτό καθαρά στον τομέα της ενεργειακής συνεργασίας. Ο ενεργειακός διασυνδετήρας που συνδέει το Ισραήλ, την Κύπρο, την Ελλάδα και –μέσω της Ελλάδας– την ηπειρωτική Ευρώπη είναι ένα στρατηγικό έργο τεράστιας σημασίας. Ωστόσο, η Τουρκία προσπαθεί ανοιχτά να εμποδίσει την υλοποίησή του. Δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν το βλέπουμε».
Η «νέα πραγματικότητα» με τον περιορισμό του Ιράν
Ο Γκρεγκ Ρόμαν, εκτελεστικός διευθυντής του Middle East Forum, επισήμανε τη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται μετά την υποχώρηση του Ιράν και τον σταδιακό περιορισμό του στο εσωτερικό των συνόρων του. «Παρατηρούμε την άνοδο μιας τζιχαντιστικής κυβέρνησης στη Συρία, η οποία λαμβάνει υποστήριξη από ένα μέλος του ΝΑΤΟ», τόνισε. Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο της συζήτησης τις κοινότητες και τις μειονότητες συμμάχους των ΗΠΑ, της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ. «Πρέπει να επικεντρωθούμε στους Κούρδους, τους Δρούζους, τους Αλαουίτες και τις χριστιανικές κοινότητες –ειδικά στις ορθόδοξες χριστιανικές κοινότητες– που έχουν υποφέρει και συνεχίζουν να υποφέρουν». Ενα από τα κεντρικά ζητήματα που θα προκύψουν, πρόσθεσε, είναι τα δικαιώματα των μειονοτήτων, καθώς αντιμετωπίζουν τη νέα πραγματικότητα σε μια περιοχή που κυριαρχείται από την Τουρκία.
Ο υποστράτηγος Γιόσι Κούπερβασερ, διευθυντής του Ινστιτούτου Στρατηγικής και Ασφάλειας της Ιερουσαλήμ, ανέλυσε την αυξανόμενη περιφερειακή επιρροή της Τουρκίας και τις συνέπειες για το Ισραήλ και τους γείτονές του.
«Η Τουρκία πιέζει σημαντικά τις Ηνωμένες Πολιτείες να μη δράσουν αποφασιστικά εναντίον του Ιράν. Ο λόγος είναι σαφής, φοβάται ότι αν το ισλαμικό καθεστώς χάσει τον έλεγχο, η Μέση Ανατολή θα γίνει πιο πραγματιστική, και αυτό είναι κάτι που δεν θέλει». Οπως εξήγησε, «η Χαμάς γίνεται περισσότερο εξαρτημένη από τις χορηγίες του Κατάρ και της Τουρκίας, και αυτό εξηγεί τόσο την εμπλοκή της Τουρκίας στις διαπραγματεύσεις για τη Γάζα όσο και την επιθυμία της να εξασφαλίσει ρόλο στο μέλλον της περιοχής. Η Τουρκία ήδη παίζει ενεργό ρόλο στην παλαιστινιακή αρένα».
Ο στρατηγός υπογράμμισε τη στρατιωτική ενδυνάμωση της Τουρκίας, αναφέροντας: «Βλέπουμε μεγάλα επενδυτικά σχέδια για νέα στρατιωτικά συστήματα, αεροπλανοφόρα, μεταφορείς drones, προηγμένες πυραυλικές δυνατότητες και επέκταση της παραγωγής drones. Αυτά δεν είναι απλώς αμυντικά εργαλεία. Εχουν σχεδιαστεί για να επιτρέψουν στην Τουρκία να προβάλει δύναμη και επιρροή πολύ πέρα από τα σύνορά της».
Προειδοποίησε, δε, ότι η αυξανόμενη παρουσία της Τουρκίας την φέρνει σε άμεσο ανταγωνισμό με το Ισραήλ. «Οπου κι αν επεκτείνεται η Τουρκία, συναντά το Ισραήλ, και αυτό την εκνευρίζει βαθιά. Βλέπουμε αυτή τη δυναμική στη Συρία, στην Ανατολική Μεσόγειο και ακόμη και σε μέρη όπως η Σομαλιλάνδη, όπου οι τουρκικές φιλοδοξίες συγκρούονται με τα ισραηλινά συμφέροντα».
Επισήμανε επίσης τον κίνδυνο άμεσης αντιπαράθεσης. «Ο κίνδυνος άμεσης σύγκρουσης ή αντιπαράθεσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας αυξάνεται. Ηδη βλέπουμε αυτή την ένταση στη Συρία. Αν η Τουρκία καταφέρει να αναπτύξει δυνάμεις στη Γάζα –κάτι που πιστεύω ότι είναι απίθανο, αλλά σαφώς επιχειρείται– θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε άμεση αντιπαράθεση».
Κλείνοντας υπογράμμισε ότι η αντιπαράθεση με την Τουρκία είναι μακροπρόθεσμη και δομικού χαρακτήρα. «Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η αντιπαράθεσή μας με την Τουρκία δεν είναι βραχυπρόθεσμη. Είναι δομική και μακροπρόθεσμη. Και γι’ αυτό ακριβώς η συνεργασία με όλους όσοι μοιράζονται τις ανησυχίες για την πορεία της Τουρκίας δεν είναι μόνο σημαντική, είναι απολύτως απαραίτητη».
Ζεμενίδης: Ανάγκη θεσμικής υποδομής για το 3+1
Ο Εντι Ζεμενίδης, εκτελεστικός διευθυντής του Hellenic American Leadership Council, τόνισε την πρόοδο και τις προκλήσεις του πλαισίου «3+1». «Βρισκόμαστε τώρα στο τρίτο μεγάλο νομοθετικό έργο για την Ανατολική Μεσόγειο. Το 2019 είχαμε τον εμβληματικό Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act. Το 2021 ψηφίστηκε αυτό που έγινε γνωστό ως East Med Act II, επίσημα το US-Greece Defense and Interparliamentary Partnership Act. Αυτή η νομοθεσία θεσμοθέτησε την κοινοβουλευτική ομάδα συνεργασίας 3+1. Και τώρα έχουμε τον East Med Gateway Act», δήλωσε ο κ. Ζεμενιδης.
Τονίζοντας τη σημασία της διατλαντικής συνεργασίας, πρόσθεσε «οι Ελληνοαμερικανοί και οι Αμερικανοεβραιοι εργάζονται από κοινού, υπερασπίζονται από κοινού, οργανώνονται από κοινού και χτίζουν συνασπισμούς σε όλη τη χώρα. Αυτό είναι ένα πραγματικό στρατηγικό πλεονέκτημα, και πρέπει να το αξιοποιήσουμε σκόπιμα».
Ωστόσο, ο κ. Ζεμενίδης προειδοποίησε για μια κρίσιμη αδυναμία «αυτή τη στιγμή δεν διαθέτουμε θεσμική υποδομή για το πλαίσιο 3+1. Για πρώτη φορά αντιμετωπίζουμε την απουσία αναπληρωτών υπουργών Εξωτερικών που εποπτεύουν είτε την Ευρώπη είτε τις υποθέσεις της Εγγύς Ανατολής. Οταν το 3+1 εξελίχθηκε και απέκτησε δυναμική, επωφελήθηκε από την υψηλού επιπέδου εμπλοκή. Αναπληρωτές υπουργοί όπως ο Γουές Μίτσελ, κατά την πρώτη θητεία του προέδρου Τραμπ, και ένας υπουργός Εξωτερικών, ο Μάικ Πομπέο, που επίσημα εγκαινίασε το 3+1 στην Ιερουσαλήμ, έπαιξαν ρόλο. Αυτό το επίπεδο εκπροσώπησης απλά δεν υπάρχει σήμερα».
Τόνισε ότι οι νομοθέτες πρέπει να καλύψουν αυτό το κενό. «Εχουμε μέλη του Κογκρέσου, μέλη των Κοινοβουλίων και μέλη της Κνεσέτ εδώ σήμερα, το κενό πρέπει να καλυφθεί σε αυτό το επίπεδο. Και ήδη συμβαίνει. Αλλωστε η αρχική δυναμική πίσω από τον τριμερή άξονα Ισραήλ – Ελλάδα – Κύπρος και με την προσθήκη των ΗΠΑ, προήλθε από τα νομοθετικά σώματα, όχι από την εκτελεστική εξουσία».
Τέλος, ο κ. Ζεμενίδης χαρακτήρισε την Τουρκία ως τον κύριο στρατηγικό κίνδυνο, «Ο βουλευτής Σνάιντερ έχει υιοθετήσει σαφή θέση, συμπεριλαμβανομένης της αντίθεσής του στην πρόσβαση της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35. Αλλά η σαφήνεια από μόνη της δεν αρκεί. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε την έλλειψη θεσμικής υποδομής. Αν ξεσπάσει μια κρίση σήμερα, μπορεί να βρεθούμε να βασιζόμαστε στον πρέσβη Μπαράκ, και αυτό, ειλικρινά, θα είναι μια επικίνδυνη κατάσταση».
Η σημασία των ενεργειακών υποδομών
Η Γκάλια Λιντεστράους, ερευνήτρια στο Institute for National Security Studies, τόνισε τη σημασία των ενεργειακων υποδομών. «Το GSI σε αντίθεση με τον αγωγό EastMed –που πολλοί θεωρούσαν υπερβολικά φιλόδοξο– είναι μια πρακτική απάντηση στη σημερινή ενεργειακή πραγματικότητα. Η Κύπρος παραμένει το μόνο κράτος-μέλος της Ε.Ε. χωρίς εφεδρικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. Αποσυνδέοντας τον διασυνδετήρα από συγκεκριμένη πηγή καυσίμου, το έργο δημιουργεί μια σαφή πορεία για τη μετάβαση σε πράσινη ενέργεια μακροπρόθεσμα. Στρατηγικές υποδομές όπως αυτές δεν μπορούν να κρατούνται όμηροι από τις αναθεωρητικές θαλάσσιες αξιώσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι θεμελιώδης πυλώνας ενεργειακής ασφάλειας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να στείλουν ένα σαφές μήνυμα στην Αγκυρα ότι η σταθερότητα της περιφερειακής ενέργειας αποτελεί κόκκινη γραμμή και ότι δεν θα γίνουν παραχωρήσεις σε αυτό το σημείο».
Ο γεωπολιτικός αναλυτής και πρώην σύμβουλος του Σίμον Πέρες, Τζόναθαν Αντιρι, μίλησε με σκληρά λόγια για την Τουρκία. «Σχεδόν είκοσι χρόνια πριν, βρισκόμουν στο Νταβός όταν ο πρόεδρος Ερντογάν έδειξε δημόσια τη μεγάλη εχθρότητά του προς το κράτος του Ισραήλ. Τότε δεν εκτιμήσαμε σωστά πόσο σημαντική ήταν εκείνη η στιγμή. Σήμερα καταλαβαίνουμε ότι σηματοδότησε την έναρξη μιας θεμελιώδους αλλαγής στην περιφερειακή στάση της Τουρκίας».
Τέλος, παρουσίασε αυτό που αποκαλεί «διαμάντι αρχιτεκτονικής» για τη στρατηγική του Ισραήλ «Ανατολικά: Ινδία. Βόρεια: Αζερμπαϊτζάν. Δυτικά: Ελλάδα και Κύπρος. Νότια: Αιθιοπία και Σομαλιλάνδη. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Αντιπροσωπεύει ένα εξαιρετικό επίπεδο στρατηγικού συντονισμού που έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια. Στο κέντρο αυτής της αρχιτεκτονικής βρίσκονται τα ΗΑΕ – ο βασικός εταίρος του Ισραήλ στον δρόμο προς το Νέο Δελχί. Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία 3+1 είναι απολύτως κρίσιμη. Δεν είναι συναλλακτική. Δεν είναι προσωρινή. Και δεν εξαρτάται από το αν η Τουρκία μας το “επιστρέψει”’. Αποτελεί δομικό στοιχείο ενός πολύ μεγαλύτερου περιφερειακού σχεδίου».
