Υπό το πρίσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων από τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή συνεδριάζει το συμβούλιο υπουργών Γεωργίας την Δευτέρα 30 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης λίγο πριν προσέλθει στη σύνοδο να υπογραμμίζει την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να προχωρήσει σε άμεσες αποφάσεις για τη στήριξη των Ευρωπαίων παραγωγών που πλήττονται από τις διεθνείς εξελίξεις και την αύξηση του κόστους παραγωγής,
Όπως τόνισε ο Υπουργός, ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα περίοδο σύνθετων προκλήσεων, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως η εμπόλεμη σύρραξη στη Μέση Ανατολή, επηρεάζουν άμεσα το πραγματικό κόστος παραγωγής για τους Ευρωπαίους γεωργούς.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
«Αντιμετωπίζουμε μια σειρά νέων προκλήσεων για τον πρωτογενή τομέα. Οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής για όλους τους Ευρωπαίους γεωργούς. Είναι σαφές ότι πρέπει να ληφθούν αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να στηριχθεί συνολικά ο πρωτογενής τομέας, ιδιαίτερα σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ο κ. Τσιάρας στις δηλώσεις του ανέδειξε τη σημασία της προστασίας των προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη και ονομασία προέλευσης, ιδιαίτερα ενόψει των νέων μεγάλων εμπορικών συμφωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως επισήμανε, η Ελλάδα διαθέτει 121 προϊόντα με αναγνωρισμένη ταυτότητα στις κατηγορίες αυτές, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη διασφάλιση ισχυρών μηχανισμών προστασίας τους στη διεθνή αγορά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας της αλιείας, με το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος να αποτελεί βασικό ζήτημα για τη βιωσιμότητα των Ευρωπαίων αλιέων. Ο Υπουργός υπογράμμισε ότι απαιτείται στοχευμένος ευρωπαϊκός σχεδιασμός, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αλιείας.
Τέλος, ο κ. Τσιάρας αναφέρθηκε και στις προκλήσεις που δημιουργούν οι ζωονόσοι, τονίζοντας ότι η αντιμετώπισή τους απαιτεί συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση, καθώς και έναν συνολικό σχεδιασμό που θα ενισχύει την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού πρωτογενούς τομέα, εν όψει της νέας προγραμματικής περιόδου.
ΕΛΚ: Επείγουσα ανάγκη για μείωση διοικητικών βαρών και στήριξη της αγροτικής παραγωγής
Το ζήτημα των επιπτώσεων της διεθνούς κρίσης στην αγροτική παραγωγή, απασχόλησε και τους υπουργούς του ΕΛΚ το οποίο συνεδρίασε το πρωί υπό την από κοινού προεδρία του Κώστα Τσιάρα και της Φινλανδού ομολόγου του Sari Essayah.
Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης υπογραμμίστηκε ότι υπό το πρίσμα των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, που επηρεάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού —ιδίως μέσω της αύξησης των τιμών των λιπασμάτων—καθίσταται επείγουσα η μείωση των διοικητικών βαρών και παροχής πρακτικών και έγκαιρων λύσεων, με σαφείς και εφαρμόσιμους κανόνες».
Μέτρα ανθεκτικότητας εξετάζουν οι υπουργοί Γεωργάς λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή
Υπό το πρίσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων από τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή η σύνοδος εξετάζει επίσης εάν απαιτούνται πρόσθετες δράσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της επισιτιστικής ασφάλειας σε ολόκληρο τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ.
Σύμφωνα με το ενημερωτικό έγγραφο του Συμβουλίου, οι Υπουργοί θα συζητήσουν την τρέχουσα κατάσταση ένα χρόνο μετά την έναρξη του Οράματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα. Οι Υπουργοί θα κληθούν να αξιολογήσουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής και να ανταλλάξουν απόψεις σχετικά με την επάρκεια των τρέχουσων και προγραμματισμένων πρωτοβουλιών, ιδίως υπό το πρίσμα των εξελισσόμενων γεωπολιτικών εξελίξεων, των πρόσφατων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, της αστάθειας της αγοράς και των προκλήσεων που σχετίζονται με το κλίμα. Η συζήτηση θα εξετάσει επίσης εάν απαιτούνται πρόσθετες δράσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της επισιτιστικής ασφάλειας σε ολόκληρο τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ.
Το Όραμα, που παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2025, καθορίζει ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο για έναν ελκυστικό, ανταγωνιστικό, ανθεκτικό και βιώσιμο αγροδιατροφικό τομέα έως το 2040. Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας του, η Επιτροπή έχει δρομολογήσει και υλοποιήσει μια σειρά πρωτοβουλιών στις τέσσερις διασυνδεδεμένες προτεραιότητες του Οράματος, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για τη βελτίωση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (ιδίως όσον αφορά τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και την κοινή οργάνωση αγοράς – ΚΟΑ), την απλούστευση των κανόνων που σχετίζονται με την ΚΓΠ, τα βελτιωμένα εργαλεία ετοιμότητας για κρίσεις και τις δράσεις που σχετίζονται με την ανανέωση των γενεών και τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών. Γενικότερα, το Όραμα στοχεύει στην εξισορρόπηση της οικονομικής βιωσιμότητας με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την αγροτική ανάπτυξη, υποστηριζόμενη από την καινοτομία, την έρευνα και την απλούστευση. Περαιτέρω πρωτοβουλίες σχεδιάζονται ή βρίσκονται υπό προετοιμασία, όπως μια στρατηγική για την κτηνοτροφία, ένα σχέδιο για την προμήθεια πρωτεϊνών και ένα σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα, καθώς και εργαλεία για την υποστήριξη της βιωσιμότητας και της ψηφιοποίησης. Η συζήτηση θα βασιστεί σε μια άσκηση απογραφής από την Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένης μιας επιστολής του Επιτρόπου Hansen που θα περιγράφει την πρόοδο μέχρι σήμερα και των Υπουργών στόχους που θα προσδιορίζουν τομείς για συνέχιση του έργου.
Γεωργικά ζητήματα που σχετίζονται με το εμπόριο
Με βάση τις πληροφορίες που παρείχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο θα πραγματοποιήσει ανταλλαγή απόψεων προκειμένου να παράσχει περαιτέρω πολιτική καθοδήγηση σχετικά με τον χειρισμό των γεωργικών ζητημάτων που σχετίζονται με το εμπόριο.
Η δύσκολη γεωπολιτική κατάσταση που αντιμετώπισε η Ένωση το 2025 συνεχίστηκε και το 2026 και κλιμακώθηκε περαιτέρω με προς το παρόν απρόβλεπτες επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου. Ο αντίκτυπος στο κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διανομής τροφίμων και κατά συνέπεια στις τιμές για τους καταναλωτές μπορεί να είναι αρκετά σοβαρός. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την επιδείνωση της κατάστασης της υγείας των ζώων σε πολλά μέρη της Ένωσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό για το Συμβούλιο AGRIFISH να παρακολουθεί στενά την κατάσταση. Είναι επίσης σημαντικό να παρακολουθεί στενά το αποτέλεσμα της MC14 του ΠΟΕ στο Καμερούν, τις συνέπειες της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ για το εμπορικό πλαίσιο με τις ΗΠΑ, την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur μετά την έγκρισή της από το Συμβούλιο στις αρχές του έτους και τις πρόσφατες εξελίξεις που σχετίζονται με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων με την Αυστραλία.
Οι συνεχείς προσπάθειες και οι μεταρρυθμίσεις που υιοθέτησε το Συμβούλιο από το 2002 και μετά έχουν οδηγήσει το εμπορικό πλεόνασμα των αγροδιατροφικών προϊόντων σε αύξηση περίπου τετραπλάσια, με την ΕΕ να γίνεται καθαρός εξαγωγέας για τις περισσότερες κατηγορίες αγροδιατροφικών προϊόντων. Το 2025, ο τομέας συνέβαλε στο 37% του συνολικού εμπορικού πλεονάσματος της ΕΕ, υπογραμμίζοντας τη σημασία του για την οικονομία της ΕΕ.
Όπως δείχνουν τα τελευταία στατιστικά στοιχεία, το 2025 οι εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ έφτασαν τα 238,4 δισεκατομμύρια ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 1% σε σύγκριση με το 2024 (+ 2,8 δισεκατομμύρια ευρώ). Οι προορισμοί των εξαγωγών της ΕΕ παρέμειναν ποικίλοι, με αύξηση των εξαγωγών προς το Ηνωμένο Βασίλειο και μείωση προς τις ΗΠΑ και την Κίνα. Η ΕΕ συνέχισε επίσης να εξάγει ένα ποικίλο καλάθι προϊόντων, με κορυφαία τις εξαγωγές παρασκευασμάτων δημητριακών, γαλακτοκομικών προϊόντων και κρασιού. Οι υψηλότερες τιμές οδήγησαν στην αύξηση των αξία των εξαγωγών προϊόντων κακάο, καφέ, σοκολάτας και γαλακτοκομικών προϊόντων. Αντίθετα, οι όγκοι κρασιού και δημητριακών μειώθηκαν, όπως και η αξία του εξαγόμενου ελαιολάδου λόγω των χαμηλότερων τιμών.
Οι εισαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων στην ΕΕ έφτασαν τα 188,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025, σημειώνοντας αύξηση 9% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (+ 16,2 δισεκατομμύρια ευρώ). Η αύξηση οφείλεται κυρίως στην απότομη αύξηση της τιμής του εισαγόμενου κακάο και καφέ και, σε μικρότερο βαθμό, των φρούτων και των ξηρών καρπών. Ενώ οι εισαγωγές δημητριακών μειώθηκαν σε όγκο, αυτές των ελαιούχων σπόρων και των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών μειώθηκαν σε αξία λόγω των χαμηλότερων τιμών. Η ΕΕ συνέχισε να εισάγει αγροδιατροφικά προϊόντα από ένα ποικίλο σύνολο εμπορικών εταίρων, με τη Βραζιλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ ως τις κύριες πηγές. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν από την Ακτή Ελεφαντοστού και την Γκάνα, καθώς η Υποσαχάρια Αφρική έγινε μια από τις κύριες περιοχές προέλευσης των εισαγωγών της ΕΕ. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν επίσης από τον Καναδά, το Βιετνάμ και τις ΗΠΑ, ενώ υπήρξε αξιοσημείωτη μείωση στις εισαγωγές από την Ουκρανία. Συνολικά, η ισχυρότερη αύξηση της αξίας των εισαγωγών προκάλεσε μείωση του εμπορικού ισοζυγίου αγροδιατροφής της ΕΕ στα 49,9 δισεκατομμύρια ευρώ, 13,3 δισεκατομμύρια ευρώ μειωμένα από το 2024.
Ενεργειακή μετάβαση στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ (σε δημόσια συνεδρίαση)
Με πρωτοβουλία της κυπριακής προεδρίας, οι υπουργοί θα πραγματοποιήσουν ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την προώθηση της ενεργειακής μετάβασης στην αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια της ΕΕ. Η συζήτηση θα επικεντρωθεί στο πώς να επιταχυνθεί η μετάβαση
από τα ορυκτά καύσιμα, διατηρώντας παράλληλα την οικονομική βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα του τομέα. Οι υπουργοί θα μιλήσουν για πιθανές κανονιστικές μεταρρυθμίσεις και απλοποιήσεις, την κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων και την ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών και τεχνολογίας. Η συζήτηση θα ασχοληθεί επίσης με τα μελλοντικά επιχειρηματικά μοντέλα και τον ρόλο των κρατών μελών στην υποστήριξη ενός ανθεκτικού, βιώσιμου και κλιματικά ουδέτερου τομέα έως το 2050, λαμβάνοντας υπόψη την ποικιλομορφία των συστημάτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η συζήτηση λαμβάνει χώρα σε ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο στο οποίο η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ατζέντας βιωσιμότητας της ΕΕ και του Οράματος 2040 για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια. Ο τομέας εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που τον καθιστά ευάλωτο στην αστάθεια των τιμών της ενέργειας και απειλεί τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για την υποστήριξη της μετάβασης σε ανανεώσιμες και χαμηλών εκπομπών άνθρακα πηγές ενέργειας, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως η γήρανση των στόλων, η χαμηλή κερδοφορία, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας και η περιορισμένη ανανέωση των γενεών. Αυτά τα διαρθρωτικά ζητήματα, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές πιέσεις και τον ανταγωνισμό για τον θαλάσσιο χώρο, περιπλέκουν τη μετάβαση και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συντονισμένη δράση.
Η μέχρι στιγμής πρόοδος υπογραμμίζει την ανάγκη για επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και καινοτομία, παράλληλα με την καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Ωστόσο, το υψηλό κόστος και η περιορισμένη οικονομική δυνατότητα εξακολουθούν να περιορίζουν την υιοθέτηση λύσεων χαμηλών εκπομπών, ιδίως για τους μικρής κλίμακας φορείς εκμετάλλευσης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συντονισμένης υποστήριξης από την ΕΕ και τα κράτη μέλη.
Άλλα θέματα
Το Συμβούλιο θα ασχοληθεί με διάφορα άλλα θέματα εργασίας στη συνεδρίαση, όλα σε δημόσιες συνεδριάσεις.
- Προώθηση της χρήσης χωνεμένου υλικού στην Ευρώπη (πληροφορίες από την Ιταλία)
- Τα οικονομικά ανώτατα όρια για τις άμεσες πληρωμές για το έτος υποβολής αιτήσεων 2027 (πληροφορίες από την Πολωνία)
- Η ευρωπαϊκή αγορά γάλακτος υπό πίεση: η ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση, (πληροφορίες από τη Σλοβακία)
- Η κατάσταση της ευρωπαϊκής αγοράς γαλακτοκομικών προϊόντων – η ανάγκη για ευρωπαϊκή αντίδραση (πληροφορίες από το Βέλγιο)
- Επείγουσες δράσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης στην αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια της ΕΕ (πληροφορίες από την Ιταλία)
- Απαραίτητες τροποποιήσεις της ρήτρας αυτόματης διασφάλισης στον κανονισμό ΣΓΠ (πληροφορίες από την Ιταλία)
- Μεταβατικές διατάξεις για τομεακές παρεμβάσεις στον αμπελοοινικό τομέα και στον τομέα των οπωροκηπευτικών (πληροφορίες από την Ισπανία και την Πορτογαλία)
- Κοινή δήλωση των Υπουργών Γεωργίας της Ομάδας του Βίσεγκραντ και της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας σχετικά με το ΠΔΠ μετά το 2027 και την ΚΓΠ (πληροφορίες από την Ουγγαρία εκ μέρους της Βουλγαρίας, της Τσεχίας, της Ουγγαρίας,
της Πολωνίας, της Ρουμανίας και της Σλοβακίας)
- Διάλογος εφαρμογής για την αλιεία μικρής κλίμακας και παράκτια αλιεία (πληροφορίες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
- Σκουμπρί (πληροφορίες από Γαλλία και Ολλανδία)
- CATCH (πληροφορίες από τη Γερμανία)
- Λιπάσματα/CBAM (πληροφορίες από τη Γαλλία).
