Σκέφτομαι ότι το να σχετιζόμαστε ουσιαστικά με τους άλλους προϋποθέτει ψυχική υγεία. Προϋποθέτει δύο ανθρώπους που μπορούν να σταθούν απέναντι ο ένας στον άλλον χωρίς να χρειάζεται να μικρύνουν τον άλλον για να αισθανθούν καλύτερα.
Όταν όμως ο άλλος σκόπιμα διαστρεβλώνει γεγονότα, αμφισβητεί όσα ειπώθηκαν, αλλοιώνει την αλήθεια και στοχεύει στην κριτική μας ικανότητα, τότε δεν έχουμε μπροστά μας μια απλή σύγκρουση. Έχουμε μια προσπάθεια αποσταθεροποίησης της αντίληψής μας για την πραγματικότητα.
Advertisment
Στην ψυχολογία αυτό περιγράφεται ως χειραγώγηση και αντιστροφή ευθύνης. Είναι η στιγμή που ο άλλος μετακινεί το βάρος της πράξης του στους ώμους μας. Που αρνείται τη δική του συμπεριφορά και παρουσιάζει τη δική μας αντίδραση ως πρόβλημα.
Η «τέχνη» της χειραγώγησης συναντάται συχνά σε άτομα βαθιά ελεγκτικά. Άτομα που δυσκολεύονται να αντέξουν την ευθύνη, που τρέφονται — συνειδητά ή ασυνείδητα — από την άσκηση ψυχολογικής πίεσης. Χρησιμοποιούν άμυνες όπως η άρνηση, η προβολή, η μετατόπιση ευθύνης. Διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα. Αρνούνται πράξεις που μας πλήγωσαν. Και όταν εμείς, για να προστατευτούμε, επιλέγουμε τη σιωπή ή την απόσυρση ως μηχανισμό αυτορρύθμισης, εκείνοι το ερμηνεύουν ως επίθεση.
Τότε ξεκινά η κατηγόρια.
Η απαξίωση.
Η επιθετικότητα.
Advertisment
Προβάλλουν πάνω μας δικά τους χαρακτηριστικά. Μας κατηγορούν για αυτό που οι ίδιοι δεν μπορούν να αναγνωρίσουν στον εαυτό τους. Αντιστρέφουν τους ρόλους και παρουσιάζονται ως θύματα, ενώ εμείς καλούμαστε να απολογηθούμε για την ανάγκη μας να προστατευτούμε.
Ας υπενθυμίσουμε, λοιπόν, στον εαυτό μας κάτι ουσιαστικό:
Η προστασία δεν είναι παθητικότητα.
Η απόσταση δεν είναι εκδίκηση.
Η σιωπή δεν είναι ενοχή.
Είναι πράξη αυτοπροστασίας. Είναι διατήρηση ψυχικής ακεραιότητας.
Όταν βρισκόμαστε δίπλα σε ανθρώπους κακοπροαίρετους που μας κάνουν να αμφιβάλλουμε για τη μνήμη μας, που μας οδηγούν να απολογούμαστε για πράγματα που δεν κάναμε, που μας ωθούν να σωπαίνουμε για να μη βρεθούμε ξανά στο στόχαστρο, τότε χρειάζεται να θυμηθούμε:
Η ανάγκη μας να απομακρυνθούμε δεν γεννήθηκε από αδιαφορία.
Γεννήθηκε από συναισθηματική υπερφόρτωση.
Δεν είμαστε υπερβολικοί.
Δεν είμαστε φαντασιόπληκτοι.
Δεν είμαστε «λίγοι».
Αναγνωρίζουμε την υποτίμηση γιατί τη νιώσαμε. Αναγνωρίζουμε την απαξίωση γιατί την αντέξαμε. Και καταλαβαίνουμε ότι όταν κάποιος προσπαθεί να μας μειώσει, συχνά το κάνει για να σκεπάσει τη δική του ανασφάλεια.
Χρειάζεται να διαφυλάξουμε την ψυχική μας ισορροπία και τον αυτοσεβασμό μας. Να θέσουμε σαφή όρια όταν η επικοινωνία παραμένει τοξική και αδιέξοδη. Τα όρια δεν χωρίζουν ανθρώπους — προστατεύουν ψυχές.
Και αν ποτέ συμβεί, αν βρεθούμε ξανά σε εκείνο το σημείο όπου αμφιβάλλουμε για εμάς, ας θυμηθούμε ότι:
Κάναμε καλά που απομακρυνθήκαμε από τον συγκεκριμένο άνθρωπο.
Κάναμε καλά που επιλέξαμε εμάς.
Το να προστατεύουμε τον εαυτό μας από εκείνους που προσπαθούν να μας μειώσουν για να νιώθουν ανώτεροι δεν είναι εγωισμός. Είναι ψυχική ωριμότητα.
Και όλα αυτά μπορούν να γίνονται χωρίς μίσος. Χωρίς εκδίκηση. Πάντα μέσα από το κανάλι της αγάπης και της καλοσύνης — πρώτα προς τον εαυτό μας.


