Φόρτωση Text-to-Speech…
Τη συνολικότερη μεσανατολική πολιτική της επιχειρεί να προσαρμόσει η Αθήνα, καθώς ο πόλεμος των τελευταίων πέντε εβδομάδων με επίκεντρο το Ιράν και τον Περσικό Κόλπο ανατρέπει πλήρως κάθε ίχνος διπλωματικού σχεδιασμού για το άμεσο μέλλον. Η Αθήνα αυτή τη στιγμή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά από προκλήσεις, οι οποίες ξεκινούν από τον ρόλο που θα καταλήξει να διαδραματίζει η Τουρκία μετά το τέλος του πολέμου στην περιοχή και φθάνουν έως την εταιρική σχέση με το Ισραήλ, την παρουσία στις μοναρχίες του Κόλπου αλλά και πιο μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς, όπως αυτός που συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη, μέσω και της Ελλάδας.
Παρέμβαση στο ψήφισμα – Η Ελλάδα δραστηριοποιήθηκε προκειμένου να προστεθεί κείμενο διευκρινίσεων σχετικά με την αμυντική διάσταση της όποιας ενέργειας στο ψήφισμα για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Μόλις τα προηγούμενα 24ωρα η Ελλάδα διαδραμάτισε ρόλο γεφύρωσης των διαφορών που υπήρχαν εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, του οποίου είναι μη μόνιμο μέλος, μετά το σχέδιο απόφασης που παρουσίασαν η Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Η Ελλάδα στην προηγούμενη φάση είχε ήδη στηρίξει την απόφαση 2817 (11 Μαρτίου) που καλούσε το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις κατά κρατών του Κόλπου και καταδίκαζε την παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Η ελληνική αντιπροσωπεία είχε συμβάλει στην τελική διαμόρφωση του κειμένου, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας (με την αποχή Κίνας και Ρωσίας), ωστόσο η επιδείνωση της κατάστασης στο Ορμούζ οδήγησε τις χώρες του Περσικού Κόλπου, με πρωτοβουλία του Μπαχρέιν, σε νέο σχέδιο ψηφίσματος. Το νέο σχέδιο είχε μία σημαντική διαφορά από το προηγούμενο, καθώς αναφερόταν στο κεφάλαιο 7 του χάρτη του ΟΗΕ, το οποίο προβλέπει ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας δύναται να εξουσιοδοτήσει τα κράτη-μέλη να αναλάβουν στρατιωτική δράση για την αποκατάσταση της ειρήνης και της ασφάλειας.
Σε γενικές γραμμές το κεφάλαιο 7 λόγω της πρόνοιας για επιθετική δράση δεν προκαλεί στα κράτη-μέλη ενθουσιασμό, ειδικά καθώς η ερμηνεία του –για παράδειγμα κατά του Καντάφι στη Λιβύη το 2011– έχει οδηγήσει σε καταστροφικές εξελίξεις. Σε αυτό το πλαίσιο η Ελλάδα δραστηριοποιήθηκε ακριβώς προκειμένου να προστεθεί στο τελικό σχέδιο ψηφίσματος ένα κείμενο διευκρινίσεων σχετικά με την αμυντική διάσταση της όποιας ενέργειας, καθώς η γενική εξουσιοδότηση χρήσης βίας στο πλαίσιο του κεφαλαίου 7 είτε ρητώς είτε σιωπηρώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης και, το σημαντικότερο, θα καθιστούσε και την Ελλάδα εξ αντανακλάσεως εμπόλεμο μέρος, καθώς θα είχε συναινέσει σε λήψη επιθετικών μέτρων.
Σε αυτό το πλαίσιο, η δραστηριοποίηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ήταν έντονη προς διάφορες κατευθύνσεις, ιδιαίτερα καθώς συνομίλησε με όλους τους ομολόγους του από τις χώρες του Κόλπου. Η στάση της Ελλάδας ήταν κρίσιμη και για τα υπόλοιπα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, καθώς οι παραδοσιακοί δεσμοί με το Ιράν, τα συμφέροντα στον τομέα της εμπορικής ναυτιλίας, αλλά και οι στρατηγικές σχέσεις με τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου και τις ΗΠΑ προϋποθέτουν ακριβώς την τήρηση πολύ ευαίσθητων ισορροπιών.
Η Ελλάδα προφανώς συνέπλευσε με μόνιμα μέλη, όπως η Γαλλία, ενώ προς την κατεύθυνση οι διατυπώσεις να γίνουν λιγότερο «πολεμικές» συνέδραμαν τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη στο Συμβουλίου Ασφαλείας (Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Λετονία), καθώς και άλλα ομονοούντα κράτη-μέλη, με τις τρεις αφρικανικές χώρες και το Πακιστάν να τηρούν για δικούς τους λόγους έντονα επιφυλακτική στάση στο εγχείρημα μέχρι την τελευταία στιγμή και τη Ρωσία να είναι κάθετα αντίθετη.
Να μη βρεθεί στη μέση – Είναι απολύτως σαφές ότι η χώρα μας δεν θέλει με κανέναν τρόπο να βρεθεί στη μέση μιας ατμόσφαιρας μίσους που χαρακτηρίζει παραδοσιακά τις σχέσεις ανάμεσα στο Ιράν και σε διάφορες μοναρχίες του Κόλπου.
Σε στρατιωτικό επίπεδο η Ελλάδα, βέβαια, υποστηρίζει τη Σαουδική Αραβία με την παραμονή πυροβολαρχίας Patriot στις δυτικές ακτές της χώρας στην Ερυθρά Θάλασσα και ενίσχυσε το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) με πυρομαχικά για την αεράμυνά τους (κατόπιν συνεννοήσεων και με τις ΗΠΑ). Αλλά είναι απολύτως σαφές, και από τον τρόπο δραστηριοποίησης στον ΟΗΕ, ότι η Ελλάδα δεν θέλει με κανέναν τρόπο να βρεθεί στη μέση μιας ατμόσφαιρας μίσους και υποτίμησης που χαρακτηρίζει παραδοσιακά τις σχέσεις ανάμεσα στο Ιράν και σε διάφορες μοναρχίες του Κόλπου.
Οι «μεσολαβητές»
Η προσοχή της Αθήνας δεν περιορίζεται, βέβαια, στον Περσικό, αλλά παραμένει εστιασμένη και στον τρόπο δραστηριοποίησης της Τουρκίας, η οποία έπειτα από ένα χρονικό διάστημα αμηχανίας εκπέμπει με μεγαλύτερη σαφήνεια κάποια μηνύματα. Κατ’ αρχάς, με πρωταρχικό και κεντρικό γνώμονα την εσωτερική διάσταση ασφαλείας που διαδραματίζει ο κουρδικός παράγοντας, η Τουρκία ενεπλάκη στην προσπάθεια διαμεσολάβησης, μαζί με το Πακιστάν. Η Συρία είναι για την Αγκυρα ένα εξαιρετικά επιτυχημένο παράδειγμα, με την ειδοποιό διαφορά ότι το Ιράν παραμένει ένα κυρίαρχο κράτος και όχι μια αποτυχημένη οντότητα, όπως αυτή που εκπροσωπούσε πριν από το 2024 το καθεστώς Ασαντ.
Ως προς την ελληνοτουρκική διάσταση, παρά τις προσπάθειες της Αγκυρας το ζήτημα της ανάπτυξης δυνάμεων στο Αιγαίο (Patriot στην Κάρπαθο και χρήση της Λήμνου για νατοϊκή επιχείρηση) δεν συζητείται στις Βρυξέλλες. Το ΝΑΤΟ κρατάει αποστάσεις από τις τουρκικές διαμαρτυρίες.
Ισραηλινές επιπλοκές
Στην ισραηλινή παράμετρο, πέρα από την αμιγώς διμερή διάσταση των σχέσεων με την Ελλάδα, η περιπλοκή των ενδοαραβικών ισορροπιών εκ των πραγμάτων επηρεάζει ευρύτερα την εμπλοκή της Αθήνας ποικιλοτρόπως. Κατ’ αρχάς τον τρόπο με τον οποίο θα συμμετάσχει στη Δύναμη Σταθεροποίησης στη Γάζα. Ηδη προετοιμάζεται δύναμη σύνθεσης μειωμένου τάγματος που θα μπορεί να δραστηριοποιηθεί στη Γάζα, ωστόσο στην παρούσα φάση οι συνθήκες φαίνεται ότι περιπλέκουν τις εξελίξεις και σε αυτό το μέτωπο. Οι Ισραηλινοί προτιμούν ενεργότερο ρόλο της Αιγύπτου στη Γάζα και όχι του Κατάρ, αλλά οι πέντε εβδομάδες πολέμου στο Ιράν έχουν προκαλέσει περισσότερο σκεπτικισμό στο Κάιρο.
