Η ταχύτητα και η αποπροσωποποίηση που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες μορφές επικοινωνίας έχουν καταστήσει το φαινόμενο του “ghosting”—τη ξαφνική, χωρίς καμία εξήγηση διακοπή επαφής—μια διαδεδομένη πρακτική. Πρόκειται για μια συμπεριφορά κατά την οποία ένα άτομο διακόπτει κάθε μορφή επικοινωνίας με κάποιον άλλον χωρίς προειδοποίηση, εξήγηση ή αποχαιρετισμό. Ο όρος προέρχεται από τη λέξη “ghost”, καθώς το άτομο που αποχωρεί εξαφανίζεται απότομα, σαν φάντασμα.
Το ghosting είναι κυρίως συνδεδεμένο με τον χώρο των ερωτικών σχέσεων, όμως η πρακτική επεκτείνεται πλέον και σε φιλικές ή ακόμη και επαγγελματικές σχέσεις. Μελέτη του Pew Research Center (2020) ανέδειξε πως το 28% των χρηστών εφαρμογών γνωριμιών στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν βιώσει ghosting. Στην Ευρώπη, έρευνες του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ (2021) έδειξαν ότι το φαινόμενο έχει επεκταθεί ακόμη και σε κοινωνικά δίκτυα και χώρους εργασίας, με αυξανόμενη συχνότητα στις νεότερες ηλικιακές ομάδες.
Advertisment
Η αύξηση του ghosting μπορεί να αποδοθεί σε διάφορους παράγοντες:
- Ανώνυμη και άυλη επικοινωνία: Τα ψηφιακά μέσα επιτρέπουν την αποστασιοποίηση και την αποφυγή της αμηχανίας μιας δια ζώσης διακοπής.
- Αποφυγή συγκρούσεων: Πολλοί θεωρούν πιο εύκολο να αποχωρήσουν αθόρυβα παρά να αντιμετωπίσουν μια δύσκολη ή ειλικρινή συνομιλία.
- Κουλτούρα της άμεσης ικανοποίησης: Η διαθεσιμότητα πολλών εναλλακτικών μέσα από εφαρμογές και κοινωνικά δίκτυα ενισχύει την αντικατάσταση ανθρώπων χωρίς βάθος σύνδεσης.
- Ψυχολογικοί αμυντικοί μηχανισμοί: Σε αρκετές περιπτώσεις, το ghosting χρησιμοποιείται ως μέσο άμυνας από άτομα που δυσκολεύονται να διαχειριστούν συναισθηματική εγγύτητα ή φόβο απόρριψης.
Συναισθηματικές επιπτώσεις και ψυχολογική άμυνα
Οι επιπτώσεις του ghosting είναι βαθύτερες από μια απλή διακοπή σχέσης. Η έλλειψη εξήγησης και η απότομη εξαφάνιση δημιουργούν ένα ψυχολογικό κενό για το άτομο που βιώνει την εγκατάλειψη. Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια Dr. Jennice Vilhauer (Emory University), το ghosting μπορεί να προκαλέσει:
- Αίσθηση εγκατάλειψης: Το άτομο αντιμετωπίζει ένα είδος απώλειας παρόμοιο με το πένθος, χωρίς όμως τη δυνατότητα επεξεργασίας και αποδοχής της απώλειας.
- Αυτοαμφισβήτηση: Η ξαφνική διακοπή συχνά οδηγεί στην εσωτερίκευση της ευθύνης, με το θύμα να αναρωτιέται τι έκανε λάθος.
- Αυξημένο άγχος και αβεβαιότητα: Η απουσία closure (όρος που χρησιμοποιείται στην ψυχολογία για να περιγράψει το συναισθηματικό και γνωστικό κλείσιμο που βοηθά στην αποδοχή του τέλους μιας σχέσης ή εμπειρίας) προκαλεί σύγχυση, διαταραχή στην καθημερινότητα και φόβο επανάληψης.
- Δυσκολία στις μελλοντικές σχέσεις: Το τραύμα από την ανεξήγητη απόρριψη μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολία εμπιστοσύνης, αποστασιοποίηση ή υπερπροστατευτικότητα.
Η ψυχολόγος Dr. Cortney Warren, ειδική στις εθιστικές σχέσεις, επισημαίνει ότι το ghosting δρα ως τραύμα που ενεργοποιεί παιδικά μοτίβα απόρριψης και ανασφάλειας. Η επακόλουθη ψυχική φθορά απαιτεί συστηματική αντιμετώπιση και όχι απλή συναισθηματική καταστολή.
Advertisment
Πώς να επαναδομήσεις την εμπιστοσύνη και την αίσθηση του εαυτού μετά από απόρριψη
Η ανάκαμψη από το ghosting προϋποθέτει συνειδητότητα και ενεργητική ψυχική εργασία. Αντί για εσωτερίκευση της ευθύνης ή εστίαση στο πρόσωπο που εξαφανίστηκε, η προτεραιότητα είναι η επανασύνδεση με τον εαυτό και η αποκατάσταση της συναισθηματικής σταθερότητας.
1. Αναγνώριση του φαινομένου: Ονοματίζοντας το ghosting ως συμπεριφορά αποφυγής και όχι ως προσωπική αποτυχία, μειώνεται το βάρος της απόρριψης.
2. Κατανόηση των κινήτρων: Η συνειδητοποίηση ότι ο ghoster ίσως αποφεύγει τη συναισθηματική δέσμευση ή δεν έχει την ικανότητα επικοινωνίας μπορεί να λειτουργήσει αποενοχοποιητικά.
3. Καλλιέργεια αυτογνωσίας: Μέσα από journaling, ψυχοθεραπεία ή υποστηρικτικές ομάδες, το άτομο μπορεί να αναπτύξει βαθύτερη κατανόηση των αναγκών και ορίων του.
4. Επαναπροσδιορισμός σχέσεων: Οι υγιείς σχέσεις χτίζονται σε αμοιβαιότητα, διαφάνεια και συνέπεια. Η εμπειρία του ghosting μπορεί να γίνει αφετηρία για πιο αυστηρή επιλογή ανθρώπων.
5. Επανεκτίμηση της αξίας του εαυτού: Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης δεν βασίζεται στην αποδοχή από άλλους, αλλά στην εσωτερική αίσθηση πληρότητας. Δραστηριότητες που ενδυναμώνουν το άτομο—όπως εθελοντισμός, δημιουργικότητα ή σωματική άσκηση—έχουν αποδεδειγμένα θετικό αντίκτυπο (American Psychological Association, 2018).
6. Ψηφιακή αποτοξίνωση: Η μείωση της έκθεσης σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή εφαρμογές γνωριμιών βοηθά στη συναισθηματική αποφόρτιση και στην επαναφορά της ισορροπίας.
Το ghosting είναι μια ανώριμη, συχνά παθητικο-επιθετική μορφή διαχείρισης ανθρώπινων σχέσεων που ενισχύεται από την αποπροσωποποίηση της ψηφιακής εποχής. Η απουσία άμεσης συνέπειας για το άτομο που ghostάρει καθιστά τη συμπεριφορά αυτή «εύκολη λύση», όμως το κόστος της είναι δυσανάλογα μεγάλο για τον αποδέκτη.
Η ουσιαστική πρόληψη του ghosting δεν είναι μόνο ζήτημα ατομικής ηθικής. Απαιτεί αλλαγή στην κουλτούρα της επικοινωνίας: ενίσχυση της συναισθηματικής παιδείας, προώθηση της ειλικρίνειας και υπεύθυνης αποχώρησης, και αναγνώριση της αξίας κάθε σχέσης, όσο μικρή ή βραχυπρόθεσμη κι αν είναι.
Οφείλουμε να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει σύνδεση και αποδέσμευση. Μόνο τότε μπορεί να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στην ατομική ελευθερία και τη διαπροσωπική ευθύνη.
Βιβλιογραφία
- Pew Research Center (2020). “The Virtues and Downsides of Online Dating.”
- University of Cambridge, Dept. of Sociology (2021). “Digital Interactions and Emotional Detachment.”
- Vilhauer, J. (2015). “Ghosting and the Psychology of Closure.” Psychology Today.
- Warren, C. (2019). Letting Go of Your Ex: CBT Skills to Heal the Pain of a Breakup and Overcome Love Addiction.
- American Psychological Association (2018). “The Road to Resilience.”
- Levine, A. & Heller, R. (2010). Attached: The New Science of Adult Attachment.
