Δύο πόλεμοι στα σύνορα της Ευρώπης έριχναν τη σκιά τους σε μια 12ωρη Σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ ― και για πολύ διαφορετικούς λόγους βρέθηκαν αδύναμοι να πράξουν κάτι ουσιαστικό έστω για κάποιον από τους δύο, σύμφωνα με το Politico.
Σπάνια η αδυναμία της Ένωσης να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς υποθέσεις ήταν τόσο προφανής. Μεταξύ του Γερμανού Φρίντριχ Μερτς, του Γάλλου Εμανουέλ Μακρόν και της Ιταλίδας Τζιόρτζια Μελόνι ― ηγέτες τριών από τις 10 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου ― και των άλλων 24 που παρευρέθηκαν, μπορούσαν μόνο να κοιτάζουν αλλού, να τσακώνονται μεταξύ τους ή να προσφέρουν ελάχιστα πέρα από λόγια, καθώς οι βομβαρδισμοί, οι εκτοξεύσεις πυραύλων και οι δολοφονίες συνεχίζονταν.
«Σε αυτές τις πολύ ταραγμένες στιγμές που ζούμε, είναι πιο αποφασιστικό από ποτέ να διατηρηθεί η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο οποίος προήδρευσε της συνάντησης στις Βρυξέλλες και πρόσθεσε: «Η εναλλακτική λύση είναι το χάος. Η εναλλακτική λύση είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η εναλλακτική λύση είναι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή». Και η ομιλία αυτή ήταν το μόνο που συνέβη.
Δεν υπήρχε «καμία προθυμία να εμπλακούν όλοι» στη σύγκρουση με το Ιράν, δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκής κυβέρνησης
Η ΕΕ και το ενεργειακό σοκ
Ενώ η Τεχεράνη βομβάρδιζε τους γείτονές της, διαταράσσοντας τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, το Κίεβο επιτέθηκε σε ρωσικά εργοστάσια που επισκεύαζαν στρατιωτικά αεροσκάφη και ο Ντόναλντ Τραμπ στη Ουάσινγκτον αστειευόταν για την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ μαζί με τον Ιάπωνα πρωθυπουργό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αξιοποίησαν τις συνομιλίες τους για να πειραματιστούν με το σύστημα δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της Ένωσης, το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών. Δεν είναι ένα θέμα εντελώς άσχετο με το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, αλλά σίγουρα δεν είναι ένα ζήτημα στο οποίο η ήπειρος θα μπορούσε να επιδείξει τη γεωπολιτική της δύναμη.
Όσον αφορά το Ιράν, οι ηγέτες διαπίστωσαν ότι είχαν ελάχιστη επιρροή ή βούληση να προβούν σε οποιαδήποτε σημαντική παρέμβαση. Όσον αφορά την Ουκρανία, περισσότερο από τέσσερα χρόνια μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας ― μια σύγκρουση στην οποία έχουν επιρροή και βούληση ― δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τις εσωτερικές διαιρέσεις για να εγκρίνουν την αποστολή 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς το Κίεβο.
Δεν υπήρχε «καμία προθυμία να εμπλακούν όλοι» στη σύγκρουση με το Ιράν, δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκής κυβέρνησης, στον οποίο παραχωρήθηκε ανωνυμία, όπως και σε άλλους που αναφέρονται στο άρθρο του Politico, για να συζητήσουν τις συνομιλίες πίσω από κλειστές πόρτες.
Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς παραπονέθηκε μάλιστα ότι η επικέντρωση στο Ιράν κινδύνευε να αποσπάσει την προσοχή από τα μέτρα για την τόνωση της παραπαίουσας ευρωπαϊκής οικονομίας ― ο αρχικός λόγος ύπαρξης της Συνόδου Κορυφής πριν προκύψουν τα παγκόσμια ζητήματα ― σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους.
«Η κατάσταση φαινόταν πολύ διαφορετική στο Alden Biesen», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ, αναφερόμενος στη συνάντηση του περασμένου μήνα με θέμα την ανταγωνιστικότητα, η οποία πραγματοποιήθηκε σε ένα βελγικό κάστρο και είχε ως στόχο να προετοιμάσει το έδαφος για την παρούσα Σύνοδο Κορυφής. Αυτό ήταν πριν ξεκινήσει ο πόλεμος στο Ιράν και τεθεί και το δίλημμα σχετικά με τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας —που προκλήθηκε από την υπαναχώρηση του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν σε σχέση την υπόσχεσή του να εγκρίνει το δάνειο, γεγονότα τα οποία αναδιαμόρφωσαν ριζικά την ατζέντα.
Στο τέλος των συνομιλιών, οι ηγέτες της ΕΕ κατέληξαν σε ένα απογοητευτικό συμπέρασμα: η Ευρώπη διαθέτει ελάχιστη δύναμη ή διάθεση να επηρεάσει την πορεία των γεγονότων
Δεν είναι δικός μας πόλεμος
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Ιράν αγνοήθηκε εντελώς.
Υπήρξε μια νέα συζήτηση σχετικά με την αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων για την προστασία των Στενών του Ορμούζ, του ζωτικού σημείου διέλευσης πετρελαίου που η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά κλείσει απειλώντας να επιτεθεί σε πλοία, ενδεχομένως με την υποστήριξη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Έχουμε ξεκινήσει μια διερευνητική διαδικασία και θα δούμε τις επόμενες ημέρες αν έχει πιθανότητες επιτυχίας», δήλωσε ο Μακρόν.
Ωστόσο, η τελική δήλωση της Συνόδου Κορυφής δεν υποσχόταν καμία νέα αποστολή, αναφερόμενη μόνο στην ενίσχυση των υφιστάμενων ναυτικών επιχειρήσεων της ΕΕ στην περιοχή.
Στο τέλος των συνομιλιών, οι ηγέτες της ΕΕ κατέληξαν σε ένα απογοητευτικό συμπέρασμα: η Ευρώπη διαθέτει ελάχιστη δύναμη ή διάθεση να επηρεάσει την πορεία των γεγονότων.
«Η Μέση Ανατολή μας επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό — αλλά είμαστε εμείς παίκτες σε αυτό το παιχνίδι;», ρώτησε ένας αξιωματούχος της ΕΕ που συμμετείχε στις συζητήσεις των ηγετών, ενώ πρόσθεσε: «Προσπαθούν να βρουν μια θέση σε αυτή τη συζήτηση και έχουμε πολλές δηλώσεις και θέσεις [αλλά] υπάρχει ρόλος για τους Ευρωπαίους στην επίλυση αυτής της διαδικασίας;»
Προφανώς όχι, σύμφωνα με την Κάγια Κάλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, η οποία προειδοποίησε τους ηγέτες ότι «το να ξεκινήσεις πόλεμο είναι σαν μια ερωτική σχέση — είναι εύκολο να μπεις και δύσκολο να βγεις», σύμφωνα με δύο διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις παρατηρήσεις της.
Η μετάφραση είναι η εξής: Αυτός δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης — και δεν πρόκειται να γίνει.
Η ΕΕ δεν είχε άλλη επιλογή από το να κάνει «αυτό που κάνουμε πάντα», όπως είπε ένας αξιωματούχος της ΕΕ, δηλαδή να συντάσσει «ωραίες δηλώσεις».
Αντί να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο τον ταχέως επεκτεινόμενο ενεργειακό σοκ, οι ηγέτες της Ευρώπης πέρασαν ώρες συζητώντας την κλιματική πολιτική της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS)
Καταστρέφοντας κοιτάσματα φυσικού αερίου
Η Ευρώπη είχε ήδη εξοργίσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τραμπ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, όταν οι κορυφαίοι απεσταλμένοι της απέρριψαν το αίτημά του για την εξασφάλιση της διέλευσης στα Στενό του Ορμούζ. Τα τελικά συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στις γνωστές εκκλήσεις για «αποκλιμάκωση» και «συγκράτηση», χωρίς να προτείνουν συγκεκριμένες ενέργειες, παραμένοντας πιστά στην προηγούμενη αυτή θέση.
Και αυτό παρά το γεγονός ότι το Κατάρ προειδοποίησε την Πέμπτη ότι δεν θα είναι σε θέση να εκπληρώσει τις συμβάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου με το Βέλγιο και την Ιταλία, αφού το Ιράν έστρεψε την οργή του — και τους βαλλιστικούς πυραύλους του — στη χώρα του Κόλπου, καταστρέφοντας σχεδόν το ένα πέμπτο της εξαγωγικής της ικανότητας σε υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Ωστόσο, αντί να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο τον ταχέως επεκτεινόμενο ενεργειακό σοκ, οι ηγέτες της Ευρώπης πέρασαν ώρες συζητώντας την κλιματική πολιτική της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS), το οποίο μια ομάδα χωρών επιθυμεί να μεταρρυθμίσει.
«Το να λέμε ότι το ETS είναι το μεγαλύτερο ζήτημα, ενώ μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου καίγονται, είναι λίγο παράξενο», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι οι συνέπειες του πολέμου εκτείνονται πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή, προσθέτοντας ότι ο πιο «άμεσος αντίκτυπος» αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό και τις τιμές. Ανακοίνωσε μια σειρά έκτακτων μέτρων για τη μείωση του κόστους, από τη μείωση των φόρων έως την ενίσχυση των επενδύσεων στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS).
Ο Όρμπαν διατήρησε την αντίθεσή του κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής και κέρδισε μάλιστα τη συμπάθεια της Μελόνι, η οποία δήλωσε στους ηγέτες ότι κατανοούσε τη θέση του
«Απλά τρελό»
Αν μη τι άλλο, η Σύνοδος Κορυφής ανέδειξε τα σημεία όπου οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία αλληλεπικαλύπτονται.
Σε εκείνη που θα μπορούσε να είναι η τελευταία του συνάντηση στην ΕΕ μετά από 16 χρόνια, αν χάσει τις εκλογές του επόμενου μήνα, ο Ορμπάν της Ουγγαρίας επέκρινε την προσέγγιση της Ευρώπης στην εξελισσόμενη ενεργειακή κρίση.
«Η συμπεριφορά και η στρατηγική που έχουν οι Ευρωπαίοι εδώ είναι απλά τρελή», είπε — προσθέτοντας ότι η ΕΕ πρέπει να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο για να «επιβιώσει».
Ο Όρμπαν έχει μπλοκάρει ένα δάνειο της ΕΕ ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο λόγω διαμάχης σχετικά με έναν κατεστραμμένο αγωγό που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο μέσω της Ουκρανίας προς την Ουγγαρία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.
Για τον λόγο αυτό, η ΕΕ δεν μπόρεσε να προσφέρει ούτε για τον πόλεμο στην Ουκρανία κάτι περισσότερο από διαβεβαιώσεις.
Ο Όρμπαν διατήρησε την αντίθεσή του κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής και κέρδισε μάλιστα τη συμπάθεια της Μελόνι, η οποία δήλωσε στους ηγέτες ότι κατανοούσε τη θέση του.
Καθώς η απογοήτευση μέσα στην αίθουσα έφτανε στο αποκορύφωμά της, πολλοί ηγέτες επέκριναν σφοδρά τον Ούγγρο πρωθυπουργό, σύμφωνα με τον Σουηδό πρωθυπουργό Ούλφ Κρίστερσον.
«Ποτέ δεν έχω ακούσει τόσο σκληρή κριτική εναντίον κάποιου», δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος στις συνομιλίες.
Ο Μερτς συμφώνησε ότι οι ηγέτες ήταν «βαθιά αναστατωμένοι» με τον Όρμπαν. «Είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι αυτό θα αφήσει ένα μόνιμο σημάδι», είπε.
Ωστόσο, η πίεση από τους ομολόγους του δεν κατάφερε να επηρεάσει τον Όρμπαν και τα ζητήματα σχετικά με το δάνειο της ΕΕ θα μεταφερθούν σε άλλη Σύνοδο Κορυφής τον επόμενο μήνα ― οπότε η Ουγγαρία θα μπορούσε να έχει νέο ηγέτη, ή τουλάχιστον έναν παλιό που δεν θα είναι απελπισμένος για ψήφους.
Όσον αφορά το Ιράν και την Ουκρανία, η ΕΕ δεν κατάφερε να επιτύχει τίποτα. Οι προηγούμενες προβλέψεις διπλωματών ότι οι ηγέτες ενδέχεται να συνεχίσουν τις συζητήσεις όλη τη νύχτα ή ακόμη και να συνέλθουν ξανά για δεύτερη μέρα, καθώς η επείγουσα κατάσταση ενός κόσμου σε αναταραχή τους ανάγκαζε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που είχαν μπροστά τους, δεν επιβεβαιώθηκαν. Όλα είχαν ολοκληρωθεί πριν από τα μεσάνυχτα.
Πηγή: ΟΤ
