Ευχή και προσδοκία στην Κίνα για το έτος του Πύρινου Αλόγου, που άρχισε στις 17 του μήνα, είναι να αποτελέσει μια χρονιά οικονομικού καλπασμού.
Πρόκειται άλλωστε για έναν σπάνιο συνδυασμό δύο συμβόλων στον κινεζικό ζωδιακό κύκλο -του αλόγου και της φωτιάς- που συμβαίνει κάθε 60 χρόνια.
Στην κινεζική κουλτούρα άλλωστε συμβολίζει τη δύναμη, την ταχύτητα, την επιμονή και την επιτυχία, μαζί με την τόλμη και το πάθος.
Για σημαντικό τμήμα του πληθυσμού, ωστόσο, η σημειολογία λίγο δείχνει να εκλαμβάνεται ως οιωνός συλλογικής ευημερίας.
Σημείο των καιρών αποτελεί η ανέλπιστη επιχειρηματική επιτυχία, στην οποία εξελίχθηκε ένα εορταστικό λούτρινο κόκκινο αλογάκι, που κυκλοφόρησε στην αγορά κατά λάθος θλιμμένο, αντί χαμογελαστό -από σφάλμα στην παραγωγή- έχοντας τυπωμένο στην πλάτη την έκφραση «Σου εύχομαι άμεσο πλούτο».
Έχει γίνει viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ανάρπαστο σε ζήτηση, με τον κατασκευαστή να αναφέρει ότι παράγει πλέον περίπου 150.000 «λυπημένα» λούτρινα αλογάκια την ημέρα…
Αποτελεί οιονεί αντανάκλαση της απαισιοδοξίας μέρους της κινεζικής κοινωνίας, ιδίως στις νεότερες γενιές.
Κόντρα στην κυβερνητική «επένδυση» στο εορταστικό κλίμα των ημερών για ενίσχυση της εσωτερικής κατανάλωσης, η οικονομική ανασφάλεια επιμένει.
Με τα νοικοκυριά να αποταμιεύουν κατά μέσο όρο έως και το ένα τρίτο του εισοδήματός τους, η εγχώρια ζήτηση παραμένει «αδύναμος κρίκος», αποκαλύπτοντας τα όρια του νέου οικονομικού μοντέλου.
Στη μεγαλύτερη «στενωπό» είναι οι νέοι.
Αν και εφοδιασμένοι με πτυχία, μεταπτυχιακούς τίτλους και διδακτορικά, βλέπουν τη ζωή της να γίνεται πιο δύσκολη από αυτή των γονιών τους.
Βρίσκονται αντιμέτωποι με πολλές ώρες εργασίας, επισφαλείς θέσεις απασχόλησης και υψηλά ποσοστά ανεργίας.
Τώρα, δε, στην εορταστική περίοδο, καθώς επισκέπτονται τα πατρικά τους, πολλοί υφίστανται γονική πίεση για γάμο και τεκνοποίηση.
Πλέον προστίθενται σε αυτές που ήδη ασκεί η κυβέρνηση του Πεκίνου, εν μέσω δημογραφικής κρίσης.
Εορταστικός διάκοσμος στο Πεκίνο για το σεληνιακό νέο έτος του Πύρινου Αλόγου (REUTERS/Maxim Shemetov)
«Ψωνίστε στην Κίνα»
Η περίοδος της κινεζικής Πρωτοχρονιάς, γνωστή και ως Φεστιβάλ της Άνοιξης, είναι η κύρια εορταστική του έτους.
Είναι επίσης η εποχή που η κατανάλωση παραδοσιακά εκτοξεύεται, λόγω οικογενειακών συγκεντρώσεων, ταξιδιών, ψυχαγωγίας και προσφοράς δώρων.
Υπό το σύνθημα «Ψωνίστε στην Κίνα», η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει φέτος σειρά μέτρων για ενίσχυση των δαπανών και της καταναλωτικής εμπιστοσύνης.
Διέθεσε περισσότερα από 360 εκατομμύρια γιουάν (52 εκατομμύρια δολάρια) στην έκδοση καταναλωτικών κουπονιών για την εορταστική περίοδο, που διαρκεί σχεδόν ολόκληρο το δεύτερο μισό αυτό του μήνα.
Τούτων δοθέντων, προσφέρονται εκπτώσεις σε εστιατόρια, καταλύματα και στις μεταφορές.
Δίνονται επίσης εκπτωτικά κουπόνια για την υποστήριξη μικρών επιχειρήσεων, ειδικά για την αγορά οικιακών συσκευών, ακόμη και για ανακαινίσεις σπιτιών.
Παρέτεινε δε στις εννέα ημέρες την εορταστική περίοδο, προσθέτοντας για πρώτη φορά μια επιπλέον αργία.
Στόχος είναι να τονωθεί η κατανάλωση και να αρχίσει η νέα χρονιά με θετικά οικονομικά στοιχεία.
Προς το παρόν, το μόνο βέβαιο είναι ότι καταγράφεται ρεκόρ εσωτερικών μετακινήσεων.
Η εορταστική περίοδος αποτελεί για πολλούς τη μόνη εποχή που μπορούν να επισκεφθούν τις οικογένειές τους -γονείς και λοιπούς συγγενείς- και να περάσουν χρόνο μαζί τους.
Συνολικά, αναμένεται να γίνουν έως και 9,5 δισεκατομμύρια ταξίδια σε ένα διάστημα 40 ημερών πέριξ της κινεζικής Πρωτοχρονιάς.
Μένει ωστόσο να φανεί σε τι επίπεδο αυτή η τεράστια μαζική μετακίνηση θα «μεταφραστεί» σε αύξηση της κατανάλωσης, ενόσω μεγάλο μέρος του πληθυσμού κρατά τα πορτοφόλια σχεδόν κλειστά.
Αντανακλώντας ένα κλίμα οικονομικής ανασφάλειας για την επόμενη ημέρα, τα νοικοκυριά προτιμούν την αποταμίευση από το να ξοδεύουν.
Τάση, που έρχεται σε αντίθεση με τον κυβερνητικό στόχο τόνωσης της εγχώριας ζήτησης.
Αποτελεί προτεραιότητα του επόμενου πενταετούς σχεδίου του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας.
Καταρτίζεται ήδη από την Επιτροπή Εθνικής Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων και αναμένεται να εγκριθεί τον Μάρτιο από το Εθνικό Λαϊκό Κογκρέσο.
Πλήθος κόσμου στους δρόμους του Πεκίνου, κατά τη διάρκεια των εορτασμών για την κινεζική Πρωτοχρονιά (REUTERS/Maxim Shemetov)
Πλεονάσματα στην κορυφή, ανασφάλεια στη βάση
Δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως -και κατά πολλούς αναλυτές κορυφαία έως το 2050- η Κίνα καταγράφει τεράστια πλεονάσματα, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις.
Για το 2026-2030, ο στρατηγικός σχεδιασμός στοχεύει στην τεχνολογική υπεροχή και την ενίσχυση της ιδιωτικής κατανάλωσης.
Έχοντας περάσει ωστόσο μέσα από σημαντικές, δομικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια, η κινεζική κοινωνία δείχνει να είναι σήμερα σχεδόν κατακερματισμένη.
Τις τελευταίες δεκαετίες, περισσότεροι από 250 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει την αγροτική Κίνα για τις πόλεις, στη μεγαλύτερη εσωτερική μετανάστευση στην ιστορία.
Αυτό το ρεύμα της αστικοποίησης τροφοδοτήθηκε και πλέον τροφοδοτεί την ραγδαία βιομηχανοποίηση της χώρας.
Παράλληλα, ωστόσο, άλλαξε ριζικά κοινωνικά μοντέλα και κανόνες.
Σε αντίθεση με ότι ίσχυε παλιά, όπου οι νέοι φρόντιζαν τους γονείς τους, σήμερα μετακομίζουν χιλιόμετρα μακριά από τα πατρικά τους.
Οι γυναίκες έχουν χειραφετηθεί, με τις νέες να αρνούνται να εγκαταλείψουν τις καριέρες τους και να εγκλωβιστούν σε ρόλο συζύγου-μητέρας.
Πολλές δεν θέλουν πλέον καν να παντρευτούν.
Ενώ το 2000 μόλις το 3% του πληθυσμού στην Κίνα ζούσε μόνο του, σήμερα το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί στο 20%.
Για τους νέους, αυτό σημαίνει πολλές ώρες εργασίας και άγχους για το μέλλον, καθώς η ζωή έχει γίνει πιο ακριβή και οι ίδιοι δύσκολα τα βγάζουν πέρα.
Παράλληλα, πρέπει να εξοικονομήσουν χρήματα και να αγοράσουν ένα διαμέρισμα -προϋπόθεση για να παντρευτούν.
Σε σημαντικό ποσοστό, τα σχέδια για τη δημιουργία οικογένειας μοιραία μετατίθενται όλο αργότερα.
Για όλο και περισσότερους, η μοναξιά διαρκεί χρόνια.
Το αποτέλεσμα είναι οι γάμοι να έχουν μειωθεί περισσότερο από 60% μέσα στην τελευταία 12ετία.
Η δε υψηλή τάση των νοικοκυριών για αποταμίευση περιορίζει την εσωτερική κατανάλωση, κρατώντας την ανάπτυξη εξαρτημένη από το εξωτερικό εμπόριο.
Η κρίση ακινήτων και η αυξανόμενη ανεργία επιτείνουν το αίσθημα οικονομικής ανασφάλειας.
Εξ ου και η εμπορική επιτυχία με το «μελαγχολικό» λούτρινο πρωτοχρονιάτικο αλογάκι, που αποτυπώνει από σπόντα ένα γενικότερο κοινωνικό παλμό.
