Οι διαμαρτυρίες του 2026 στο Ιράν δεν ξέσπασαν αιφνιδιαστικά.
Προηγήθηκε μια παρατεταμένη περίοδος προγραμματισμένων περικοπών στην παροχή νερού και ηλεκτρικού ρεύματος, επαναλαμβανόμενα κλεισίματα σχολείων και εμπορικών κέντρων, καθώς και επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης που αποδείχθηκαν θανατηφόρα για τις μεγάλες πόλεις.
Παράγοντες όπως η άνοδος της ισοτιμίας του δολαρίου, η εκτίναξη των τιμών βασικών αγαθών και υπηρεσιών και η βαθιά δυσπιστία απέναντι στο πολιτικό σύστημα αναφέρονται συχνά ως αιτίες των αναταραχών.
Ωστόσο, αυτοί οι δείκτες, αν και κρίσιμοι, δεν αποτυπώνουν ολόκληρη την εικόνα.
Αυτή τη φορά, το ερώτημα δεν είναι πλέον «πώς να ζήσουμε», αλλά «πώς να επιβιώσουμε».
Στους δρόμους διαμορφώνεται μια πρωτοφανής κοινωνική συμμαχία: μια μεσαία τάξη που έχει χάσει το μέλλον της και φτωχά στρώματα που βλέπουν την ίδια τους τη ζωή να απειλείται μέσα σε ένα κατεστραμμένο φυσικό και κοινωνικό τοπίο.
Όταν η φύση παύει να είναι φόντο και γίνεται εχθρός
Στο σημερινό Ιράν, το περιβάλλον δεν αποτελεί πλέον ουδέτερο σκηνικό. Έχει μετατραπεί σε ενεργό παράγοντα κρίσης.
Σύμφωνα με το euronews, η καθίζηση του εδάφους στο Ισφαχάν και την Τεχεράνη, η πλήρης ξήρανση υγροτόπων και λιμνών και οι επαναλαμβανόμενες καταιγίδες σκόνης συνθέτουν εικόνες ενός μέλλοντος που μοιάζει μη βιώσιμο.
Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πολύπλευρη κλιματική καταστροφή, όπου οι φυσικές καταρρεύσεις και η πολιτική αναποτελεσματικότητα αλληλοενισχύονται.
Η περιβαλλοντική κρίση δεν λειτουργεί πια ως επιμέρους πρόβλημα, αλλά ως συνολικός αποσταθεροποιητικός μηχανισμός.
Tehran isn’t a city anymore, it’s a pollution tank slowly poisoning 16 million people.
And the barbarian mullahs don’t give a damn. pic.twitter.com/zT1k3DDrCw
— 𝐍𝐢𝐨𝐡 𝐁𝐞𝐫𝐠 ✡︎ 🇮🇷 (@NiohBerg) November 10, 2025
Καθίζηση, υδροφόροι ορίζοντες και μια χώρα που βυθίζεται
Η υπερβολική και μη βιώσιμη άντληση υπόγειων υδάτων έχει θέσει σε σοβαρό κίνδυνο τις πεδιάδες του Ιράν. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, σε ορισμένες περιοχές το έδαφος υποχωρεί με ρυθμό 20 έως 30 εκατοστά ετησίως – ποσοστό έως και 40 φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο των ανεπτυγμένων χωρών.
Η καθίζηση δεν περιορίζεται πλέον σε αγροτικές ζώνες. Έχει εισβάλει στον αστικό ιστό ιστορικών πόλεων.
Στο Ισφαχάν, ρωγμές στο τζαμί Ιμάμ και στις γέφυρες του ποταμού Ζαγιάντε δεν απειλούν μόνο κτίρια, αλλά την ίδια την πολιτιστική μνήμη της χώρας. Ορισμένες περιοχές έχουν ήδη καταστεί ακατοίκητες.
Στην Τεχεράνη και τα περίχωρά της, το φαινόμενο επηρεάζει κρίσιμες υποδομές: αεροδρόμια, σιδηροδρομικές γραμμές, διυλιστήρια. Παράλληλα, οι υδροφορείς της χώρας εμφανίζουν έλλειμμα περίπου 130 δισ. κυβικών μέτρων νερού, γεγονός που καθιστά σαφές ότι ακόμη και μια επιστροφή στις φυσιολογικές βροχοπτώσεις δεν αρκεί για ανάκαμψη.
Ατμοσφαιρική ασφυξία σε μια ενεργειακά πλούσια χώρα
Παρά τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου, το Ιράν αντιμετωπίζει σοβαρό ενεργειακό έλλειμμα λόγω παρωχημένων υποδομών και έλλειψης επενδύσεων.
Η αδυναμία παροχής καθαρών καυσίμων έχει οδηγήσει στη μαζική καύση μαζούτ – ενός εξαιρετικά ρυπογόνου καυσίμου – τόσο στη βιομηχανία όσο και στα νοικοκυριά.
Οι εκπομπές οξειδίων του θείου στις μεγάλες πόλεις φτάνουν έως και δεκαπλάσια επίπεδα από τα νόμιμα όρια. Ταυτόχρονα, οι αποξηραμένοι υγρότοποι στο δυτικό και νότιο Ιράν έχουν μετατραπεί σε μόνιμες πηγές σκόνης, καθιστώντας την ατμοσφαιρική ρύπανση πρόβλημα όλο τον χρόνο.
Σε πόλεις όπως η Τεχεράνη, το Ισφαχάν και το Αράκ, οι ημέρες με «καθαρό αέρα» περιορίζονται συχνά σε λιγότερες από πέντε ετησίως.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, οι θάνατοι που συνδέονται άμεσα με τη ρύπανση πλησιάζουν τους 30.000 τον χρόνο.
Even with cases of poor water management in Iran, the country’s annual rainfall is down 85%. They’ve had 5 years of constant drought. You can’t “manage” your way through a collapse that severe. This is a #climate-driven disaster — and Tehran is now only weeks from Day Zero. pic.twitter.com/KclIlUnYtT
— Peter Dynes (@PGDynes) November 28, 2025
Κατάρρευση οικοσυστημάτων και επισιτιστικής ασφάλειας
Η οικολογική κρίση επεκτείνεται και στη βιοποικιλότητα. Στην οροσειρά Ζάγκρος, πάνω από το 30% των δρυοδασών έχει υποστεί σοβαρή υποβάθμιση. Η απώλεια αυτών των δασών διαταράσσει τη φυσική διήθηση του νερού, επιταχύνει τη διάβρωση και μολύνει τους υδατικούς πόρους.
Κάθε χρόνο, περίπου 100.000 εκτάρια γεωργικής γης κινδυνεύουν να μετατραπούν σε έρημο. Ο ρυθμός διάβρωσης του εδάφους είναι τριπλάσιος από τον παγκόσμιο μέσο όρο, υπονομεύοντας άμεσα την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας.
Νερό, ρεύμα και κοινωνικές εντάσεις
Η έλλειψη νερού έχει αρχίσει να διαρρηγνύει τον κοινωνικό ιστό. Έργα μεταφοράς νερού μεταξύ λεκανών έχουν προκαλέσει εντάσεις μεταξύ επαρχιών
, ενώ στις μητροπόλεις οι πολίτες βιώνουν διακοπές, χαμηλή πίεση και υποβάθμιση της ποιότητας του πόσιμου νερού.
Παράλληλα, οι προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος έχουν γίνει καθημερινότητα. Για τα νοικοκυριά, σημαίνουν παράλυση της καθημερινής ζωής· για τους φτωχότερους, απώλεια τροφίμων και εισοδήματος· για τη νεολαία, αποκοπή από το διαδίκτυο – το μοναδικό τους παράθυρο προς τον έξω κόσμο.
According to reliable news after the involvement of foreign agencies in the Iranian riots was exposed, the Iranian armed forces allegedly began shooting protesters. #IranRevolution2026 #Iran #IranianRevolution2026 #IranDigitalBlackout pic.twitter.com/PfPSUAXLv9
— Muhammed Faisal (@Intl_Mediatior) January 11, 2026
Οικολογική χρεοκοπία και ταξική διάβρωση
Η περιβαλλοντική κρίση λειτουργεί ως επιταχυντής κοινωνικής αποσάθρωσης.
Η μεσαία τάξη χάνει το βιοτικό της επίπεδο, ενώ οι φτωχοί βυθίζονται σε συνθήκες απόλυτης ανασφάλειας. Η εδαφική διάβρωση απορροφά έως και 15% του ΑΕΠ ετησίως, όχι μέσω αγορών, αλλά κυριολεκτικά μέσα στη γη.
Η μικρή παραγωγή και οι οικογενειακές επιχειρήσεις πλήττονται καίρια από τις ενεργειακές διακοπές, ενώ οι υπάλληλοι βλέπουν την αξία των ακινήτων τους – το τελευταίο τους αποκούμπι – να καταρρέει.
Το πολιτικό αδιέξοδο και το δικαίωμα στη ζωή
Η αντιμετώπιση αυτής της κρίσης απαιτεί διεθνή συνεργασία, επενδύσεις και συμμόρφωση με περιβαλλοντικά πρότυπα.
Ωστόσο, η ιδεολογική εμμονή και η γεωπολιτική απομόνωση καθιστούν αυτές τις λύσεις πολιτικά απρόσιτες.
Έτσι, το περιβάλλον γίνεται το δεύτερο μέτωπο της σύγκρουσης. Ο αντίπαλος δεν είναι πια αφηρημένες «ξένες απειλές», αλλά οι αμείλικτοι νόμοι της φύσης.
Οι διαδηλωτές του 2026 δεν αγωνίζονται μόνο για ψωμί ή ελευθερία.
Αγωνίζονται για το δικαίωμα να αναπνέουν, να στέκονται σε σταθερό έδαφος και να έχουν μέλλον. Το κόστος της σιωπής δεν είναι πλέον η φτώχεια, αλλά ο αφανισμός.
Και γι’ αυτό, υπερασπίζονται το πιο θεμελιώδες δικαίωμα: το δικαίωμα στην ίδια την ύπαρξη.
