Ένα από τα λάθη των ισραηλινών και αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στα τέλη του Μαρτίου ήταν να πλήξουν ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα του Ιράν, το Ιρανικό Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας (Τεχεράνη) και το Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Ισφαχάν. Πλέον τίθεται σε κίνδυνο η επιβίωση των πανεπιστημίων των δύο επιτιθέμενων χωρών και ειδικά των ΗΠΑ.
Μετά τον βομβαρδισμό των δύο παραπάνω ιρανικών πανεπιστημίων, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης αντέδρασαν αστραπιαία με ανακοίνωσή τους: «Τα πανεπιστήμια που ανήκουν στις ΗΠΑ και στο ισραηλινό καθεστώς στην περιοχή της Δυτικής Ασίας αποτελούν νόμιμους στόχους των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων».
Έτσι προειδοποίησαν διδάσκοντες, φοιτητές και γείτονες, να μείνουν «μακριά από τα προαναφερθέντα πανεπιστήμια για να προστατεύσουν τη ζωή τους».
Έτσι, η Τεχεράνη ωθήθηκε να κλιμακώσει ανάλογα, απειλώντας τώρα και αμερικανικά πανεπιστήμια που λειτουργούν στην περιοχή. Βέβαια, σε αντίθεση με τους Ισραηλινούς και τους Αμερικανούς οι Ιρανοί δεν έχουν ακόμα περάσει στην πράξη, καθώς κανένα αμερικανικό ίδρυμα δεν έχει χτυπηθεί από τους Ιρανούς.
Παρ΄ όλα αυτά, η ζημιά έχει ξεκινήσει ήδη όπως φαίνεται.
«Κλείνουμε μέχρι νεωτέρας»
Το Education City -ένας εκπαιδευτικός και ερευνητικός κόμβος στην Ντόχα του Κατάρ, όπου το Georgetown, το Cornell, το Northwestern και άλλα πανεπιστήμια διατηρούν πανεπιστημιουπόλεις- έκλεισε τις εγκαταστάσεις του μέχρι νεωτέρας. Το ίδιο έκανε και το παράρτημα του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU) στο Αμπού Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Όπως σημειώνει η Washington Post, καθένα από αυτά είχε στραφεί σε κάποια μορφή εξ αποστάσεως ή υβριδικής διδασκαλίας αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμό τους κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο. Όμως, μετά τα πλήγματα σε ιρανικά πανεπιστήμια, αυτά και άλλα αμερικανικά εκπαιδευτικά ιδρύματα στη Μέση Ανατολή λαμβάνουν αυστηρότερα μέτρα.
Τώρα το Georgetown έχει κλείσει τις εγκαταστάσεις του στην Ντόχα «μέχρι νεωτέρας» και λέει ότι οι αποφάσεις για τη λειτουργία της πανεπιστημιούπολης θα λαμβάνονται «σε συνεχή βάση». Ο Wiley Norvell, εκπρόσωπος του NYU, είπε ότι η πανεπιστημιούπολη στο Αμπού Ντάμπι έκλεισε προσωρινά «από υπερβάλλουσα προσοχή».
«Προτεραιότητά μας σε κάθε απόφαση είναι η ασφάλεια των φοιτητών, των διδασκόντων και του προσωπικού μας», είπε. Όσοι διέμεναν στην πανεπιστημιούπολη είχαν μετεγκατασταθεί εκ των προτέρων. Το NYU έχει λάβει παρόμοια μέτρα και στο κέντρο σπουδών του στο Τελ Αβίβ. Τα μαθήματα και στις δύο πανεπιστημιουπόλεις συνεχίζονται εξ αποστάσεως.
Αν και τα πανεπιστήμια λένε ότι τα μέτρα προφύλαξης που λαμβάνουν είναι προσωρινά, αναλυτές προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες. Όπως ανέφερε στη Washington Post, ο καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, Φιλίππο Ντιονίγκι οι απειλές του Ιράν θα μπορούσαν να ενισχύσουν «την ιδέα ότι η φιλοξενία ιδρυμάτων που συνδέονται με τις ΗΠΑ μπορεί να ενέχει κινδύνους ασφαλείας» παρόμοιους με εκείνους των στρατιωτικών βάσεων.
«Αυτά τα πανεπιστήμια θα είναι επίσης λιγότερο ικανά να προσελκύουν ξένο προσωπικό, το οποίο είναι απαραίτητο για τη λειτουργία τους, και το ίδιο ισχύει και για φοιτητές που έρχονται από το εξωτερικό», είπε.
Ορισμένα αμερικανικά εκπαιδευτικά ιδρύματα στην περιοχή, όπως σημειώνει η Washington Post, βρίσκονταν ήδη στη διαδικασία περιορισμού των δραστηριοτήτων τους εν μέσω του πολέμου Ισραήλ-Γάζας. Το 2024, το Texas A&M ανακοίνωσε ότι θα κλείσει το παράρτημά του στο Κατάρ έως το 2028, λόγω ανησυχίας για «αυξημένη περιφερειακή αστάθεια», προκαλώντας την αρνητική αντίδραση της κυβέρνησης του Κατάρ.
Λίβανος: Βρίσκοντας καταφύγιο μέσα στην πανεπιστημιούπολη
Το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού (AUB) περιόρισε την πρόσβαση σε όλους εκτός από το απολύτως απαραίτητο προσωπικό, ενώ ο Λίβανος δέχεται ταυτόχρονα εισβολή από τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις, οι χτυπάνε πολιτικούς στόχους αδιάκριτα. Σαν αποτέλεσμα έχουν εκτοπίσει περισσότερους από 1 εκατ. ανθρώπους μέσα στη χώρα, πολλοί εκ των οποίων βρίσκουν καταφύγιο κοντά στην πανεπιστημιούπολη του AUB.
«Έχουμε δεχθεί σιωπηρά αρκετές εκατοντάδες ανθρώπους επειδή δεν έχουν πού αλλού να πάνε», είπε ο Φάντλο Κουρί, πρόεδρος του πανεπιστημίου. Είπε ότι το AUB παρείχε γεύματα σε πολλούς στη γειτονιά. Το AUB περιόρισε προσωρινά την πρόσβαση σε όλους εκτός από το απολύτως απαραίτητο προσωπικό για δύο ημέρες.
Την Παρασκευή 3 Απριλίου, η αμερικανική πρεσβεία στη Βηρυτό κάλεσε ξανά τους πολίτες να εγκαταλείψουν τη χώρα και προειδοποίησε ότι «το Ιράν και οι συμμαχικές προς αυτό τρομοκρατικές πολιτοφυλακές ενδέχεται να σκοπεύουν να στοχοποιήσουν πανεπιστήμια στον Λίβανο».
Ο Κουρί είπε ότι το AUB έλεγχε τσάντες σε όλες τις πύλες της πανεπιστημιούπολης και λάμβανε και άλλα προληπτικά μέτρα, αλλά ταυτόχρονα συνέχιζε να στηρίζει τη γειτονιά του. «Βρισκόμαστε μέσα στις κοινότητες, βοηθάμε τους εκτοπισμένους», είπε. «Παρέχουμε δωρεάν μαιευτική/γυναικολογική και οικογενειακή ιατρική φροντίδα, καθώς και παιδιατρική φροντίδα». Τώρα, είπε ο Κουρί, «συνεχίζουμε να προσπαθούμε συλλογικά να προστατεύσουμε το AUB». Οι διδάσκοντες και το προσωπικό, είπε, «συσπειρώνονται για να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν ώστε να υπερασπιστούν το AUB».
Πανεπιστήμια με ιστορία από τον 19ο αιώνα
Πρέπει να σημειωθεί ότι τα αμερικανικά πανεπιστήμια έχουν μακρά ιστορία στη Μέση Ανατολή, από τα κολέγια στη Βηρυτό και την Κωνσταντινούπολη που ιδρύθηκαν από ιεραποστόλους της Νέας Αγγλίας τη δεκαετία του 1860 έως τα πιο πρόσφατα παραρτήματα πανεπιστημίων όπως το Virginia Commonwealth, το Carnegie Mellon και το Texas A&M στον Περσικό Κόλπο.
Τα αμερικανικά πανεπιστήμια της Βηρυτού και του Καΐρου συγκαταλέγονται στα πλέον αναγνωρισμένα ιδρύματα της περιοχής, προσελκύοντας τοπικούς και διεθνείς φοιτητές και αναδεικνύοντας προέδρους και πρωθυπουργούς, επαγγελματίες, επιχειρηματικούς ηγέτες και καλλιτέχνες.
Περισσότερα αμερικανικά εκπαιδευτικά ιδρύματα προσελκύστηκαν στον Περσικό Κόλπο στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000 για να ενισχύσουν τους διεθνείς δεσμούς και να φέρουν την αμερικανική εκπαίδευση σε νέες γενιές φοιτητών. Το Κατάρ είχε αποσπάσει επαίνους από τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος είχε πει ότι η εκπαιδευτική ανταλλαγή ωφελεί και τις δύο χώρες.
Ο Ντιονίγκι είπε ότι η στοχοποίηση πανεπιστημίων θα μπορούσε να αποδειχθεί αντιπαραγωγική και για το Ιράν. Πολλοί από τους φοιτητές τους έχουν ασκήσει κριτική στην αμερικανική εξωτερική πολιτική. Βέβαια, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι Ιρανοί προς το παρόν δείχνουν πιο συγκρατημένοι από τους αντιπάλους τους στην επιλογή στόχων.
