Φόρτωση Text-to-Speech…
Η τρέχουσα δυναμική των ελληνοτουρκικών σχέσεων, οι κινήσεις Αθήνας και Αγκυρας τους τελευταίους μήνες, αλλά και η «ερμηνεία» τους από τις δύο πλευρές του Αιγαίου, καθώς και η πιθανότητα παρέμβασης των ΗΠΑ για την επιβολή «λύσεων» στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου βρέθηκαν στο επίκεντρο των συνομιλιών που είχαν στο Λευκό Παλάτι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, πίσω από τις κλειστές πόρτες οι κ. Μητσοτάκης και Ερντογάν συνέπεσαν στην εκτίμηση ότι δεν είναι πιθανό στο ορατό μέλλον η Ουάσιγκτον να επιχειρήσει να προωθήσει συνολικές λύσεις στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, ενώ είναι σαφές πως μια πιθανή επιδιαιτησία της διοίκησης Τραμπ δεν την προκρίνει ούτε η Αθήνα ούτε η Αγκυρα.
Οπως επισημάνθηκε, οι ΗΠΑ στην παρούσα φάση εστιάζουν στις μεγάλες εν εξελίξει διεθνείς «πληγές», με επίκεντρο το Ουκρανικό και τη Μέση Ανατολή, και δεν προβλέπεται να στρέψουν την προσοχή τους στην περιοχή όσο Αθήνα και Αγκυρα διατηρούν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και τα «ήρεμα νερά» είναι διασφαλισμένα.
Το σχήμα
Κατά τη συνάντηση, που κρίνεται απολύτως παραγωγική καθώς το «σφιχτό» σχήμα με τη συμμετοχή, πέραν του πρωθυπουργού και του προέδρου της Τουρκίας, των διπλωματικών τους συμβούλων και των υπουργών Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν αποδίδει, έγινε επισκόπηση των διμερών σχέσεων, με τα δύο μέρη να αναδεικνύουν σειρά θεμάτων. Η ελληνική πλευρά εστίασε στο αρνητικό κλίμα που δημιουργείται από τις διαδοχικές NAVTEX της Αγκυρας, οι οποίες αμφισβητούν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και μάλιστα έχουν πλέον μακρά διάρκεια. Παράλληλα, επισημάνθηκε ότι η ρητορική των Τούρκων είναι τους τελευταίους μήνες επιθετικότερη.
Από την πλευρά των κ. Ερντογάν και Φιντάν, το κέντρο βάρους δόθηκε στις κινήσεις της Αθήνας σχετικά με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), τα θαλάσσια πάρκα και τους εξοπλισμούς, χωρίς να γίνει αναφορά στις θεωρίες περί «γκρίζων ζωνών» και αποστρατιωτικοποίησης των νησιών. Παράλληλα διατυπώθηκε ως «παράπονο» ότι ενώ οι διμερείς σχέσεις κινούνται σε θετική τροχιά, η Αθήνα παρεμπόδισε τη συμμετοχή της Αγκυρας στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα μέσω SAFE. Στο ανωτέρω πλαίσιο ο κ. Μητσοτάκης έθεσε –όπως και δημοσίως– την ανάγκη άρσης του casus belli.
Με το βλέμμα αλλού – Οι ΗΠΑ εστιάζουν στις μεγάλες εν εξελίξει διεθνείς «πληγές», με επίκεντρο το Ουκρανικό και τη Μέση Ανατολή, και δεν προβλέπεται να στρέψουν την προσοχή τους στην περιοχή όσο τα «ήρεμα νερά» είναι διασφαλισμένα.
Πάντως, από την Αθήνα γίνεται αντιληπτό ότι πολιτικά για τον κ. Ερντογάν είναι πιο εύκολο να προχωρήσει σε μια συνολική διευθέτηση των ελληνοτουρκικών διαφορών, παρά να άρει μονομερώς μια απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 για το casus belli. Παρότι είναι σαφές και επί της ουσίας επαναβεβαιώθηκε από τη συνάντηση ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν «μεγάλα βήματα» στα ελληνοτουρκικά μέχρι τις προσεχείς εκλογές, το πρόσημο της επίσκεψης του πρωθυπουργού κρίνεται από την Αθήνα θετικό, καθώς ο κ. Ερντογάν και με τη δήλωση στην οποία προέβη εξέπεμψε σαφές μήνυμα ότι επιθυμεί οι διμερείς σχέσεις να παραμείνουν λειτουργικές. Οπως συνηθίζεται σε αυτές τις περιπτώσεις, το επιτελείο του κ. Μητσοτάκη είχε προετοιμάσει και άλλα –σκληρότερα– σχέδια δήλωσης ως απάντηση σε περίπτωση που ο πρόεδρος της Τουρκίας, ο οποίος μίλησε πρώτος μετά το πέρας της συνάντησης, επέλεγε να αφήσει έντονες αιχμές κατά της Ελλάδας σε κάποια θέματα.
Οι τρεις δίαυλοι
Από τους τρεις διαύλους επικοινωνίας που έχουν δημιουργηθεί (πολιτικός διάλογος, Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης σε επίπεδο υπουργείων Εθνικής Αμυνας και θετική ατζέντα) το επόμενο χρονικό διάστημα αναμένεται να επανεκκινήσουν τα ΜΟΕ, τα οποία λόγω κάποιων τριβών είχαν διακοπεί για ένα χρονικό διάστημα. Οι κ. Γεραπετρίτης και Φιντάν παραμένουν, βεβαίως, οι δύο βασικοί παίκτες που κρατούν τη διεύθυνση των συζητήσεων, αλλά και αναλαμβάνουν την άμεση επίλυση πιθανών παρεξηγήσεων.
Στην Αθήνα, αν και δεν υπάρχει κάποια προσδοκία πέρα από αυτήν της επιμήκυνσης της τρέχουσας περιόδου «ήρεμων νερών» και ανοιχτών διαύλων, είναι σαφές ότι υπάρχουν ζητήματα τα οποία ξεφεύγουν από την αμιγώς διμερή διάσταση. Γνωρίζουν πάρα πολύ καλά, τόσο στο Μέγαρο Μαξίμου όσο και στο υπουργείο Εξωτερικών, ότι στην τρέχουσα φάση η Αγκυρα κινείται με βάση τον υψηλό στρατηγικό στόχο της στενότερης συνεργασίας με την Ε.Ε. σε διάφορα επίπεδα, με κεντρικό εκείνο της άμυνας και της ασφάλειας. Πέρα από την υπόθεση των δανείων του κανονισμού SAFE, ο οποίος άλλωστε αφορά πρόσβαση σε δάνεια συνολικά 150 δισ. ευρώ (το ¼ από αυτά βρίσκεται ήδη στην πορεία για τα ταμεία των κρατών-μελών), η Αγκυρα φιλοδοξεί να μπει δυναμικά με διμερείς συμφωνίες με το σύνολο των μεγάλων κρατών της Ε.Ε. Το έχει κατορθώσει ήδη με την Ισπανία και την Ιταλία και, όπως όλα δείχνουν, θα ακολουθήσουν ακόμη και πιο «δύσπιστες» χώρες.
Για την Ουκρανία
Κομβικό ρόλο στην τουρκική προσπάθεια δεν έχει μόνο η αμυντική βιομηχανία, αλλά η διάθεση να αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις και να συμβάλει με δυνατότητες σε διάφορα μέτωπα περιμετρικώς της Ε.Ε., με κύριο εκείνο που το επόμενο χρονικό διάστημα θα πρέπει να τύχει ιδιαίτερης προσοχής για το σύνολο των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών: την Ουκρανία. Πιθανές εξελίξεις αναμένονται εντός της άνοιξης στο Ουκρανικό, με δεδομένη, μάλιστα, την κομβική θέση της Αγκυρας τόσο γεωγραφικά, όσο και πολιτικά, καθώς αποτελεί το μοναδικό κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ (πλην των ΗΠΑ που έχουν άλλο ρόλο) το οποίο διατηρεί καλή επικοινωνία και με τις δύο εμπόλεμες περιοχές στην περιοχή.
