Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός παίχτηκε μία από τις πιο σημαντικές πράξεις του δράματος με τον τίτλο «Γροιλανδία». Ο Ντόναλντ Τραμπ, που φαινόταν έτοιμος να προχωρήσει σε προσάρτηση του νησιού της Αρκτικής, ακόμη και με την απειλή των όπλων, φάνηκε να υποχωρεί, έπειτα από τη συνάντησή του με τον γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι συμφώνησαν με τον Μαρκ Ρούτε σε ένα «πλαίσιο συμφωνίας» για τη Γροιλανδία. Και αυτό θα εξασφαλίσει στις ΗΠΑ «πρόσβαση σε όλα» στο νησί της Αρκτικής. Αρχικά όλοι εξέπνευσαν με ανακούφιση: το ΝΑΤΟ φάνηκε να βγαίνει σώο από τις βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ. Και ο γ.γ. της Συμμαχίας είχε βοηθήσει σε αυτό.
Ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε // REUTERS/Denis Balibouse
Αλλά τα πράγματα δεν φαίνεται να είναι ακριβώς έτσι. Όπως επισημαίνει το Politico, εκ του ρόλου του, ο Μαρκ Ρούτε έχει μια βασική αποστολή: να αποτρέψει τον Ντόναλντ Τραμπ από το να διαλύσει το ΝΑΤΟ. Οι ενέργειες, ωστόσο, και οι δηλώσεις του, έχουν προκαλέσει αντιδράσεις μεταξύ των Ευρωπαίων συμμάχων.
«Συνεχίστε να ονειρεύεστε»
Πιο πρόσφατο παράδειγμα ήταν η αντίδραση που προκάλεσε, όταν μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο ο Μαρκ Ρούτε υπερασπίστηκε την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.
«Αν κάποιος πιστεύει εδώ… ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ή η Ευρώπη στο σύνολό της μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ, ας συνεχίσει να ονειρεύεται. Αυτό δεν γίνεται», είπε.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, δεν το άφησε να πέσει κάτω: «Όχι, αγαπητέ Μαρκ Ρούτε. Οι Ευρωπαίοι μπορούν και πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη της δικής τους ασφάλειας. Αυτός είναι ο ευρωπαϊκός πυλώνας του ΝΑΤΟ», έγραψε στο Χ.
Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής και πρώην υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Ναταλί Λουαζό, μίλησε για «ντροπιαστική στιγμή». Χαρακτήρισε τον Ρούτε «φανατικό οπαδό» και σημείωσε ότι το ΝΑΤΟ «πρέπει να επανισορροπήσει τις αμερικανικές και τις ευρωπαϊκές προσπάθειες».
Ενώ ο Ισπανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής, Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ τον ρώτησε: «Είστε ο πρεσβευτής [των ΗΠΑ] στο [ΝΑΤΟ] ή ο γενικός γραμματέας που εκπροσωπεί τη συμμαχία και τα μέλη της;»
Ο «μπαμπάκας» Τραμπ και οι δαπάνες για την άμυνα
Και αν αυτό ήταν το αποκορύφωμα, έχουν προηγηθεί άλλες δηλώσεις και παρεμβάσεις του Μαρκ Ρούτε, που προκαλούν ανησυχία. Καθώς φαίνεται να προσπαθεί να κρατάει κοντά τον Ντόναλντ Τραμπ, για να μη διαλυθεί το ΝΑΤΟ, καταφεύγει σε λεκτικές υπερβολές, ακόμη και κινήσει που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν κολακείες.
Υπερασπίστηκε μέχρι τέλους την απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ να αυξήσουν τα μέλη του ΝΑΤΟ τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5%. Επαινεί τον Αμερικανό πρόεδρος για όσα κάνει για τη Συμμαχία, ενώ τον έχει χαρακτηρίσει ακόμη και «μπαμπάκα» (daddy) των συμμάχων. Χαρακτηρισμό που πλέον χρησιμοποιεί ο Ντόναλντ Τραμπ για τον εαυτό του.
Αλλά, η Ευρώπη μιλάει όλο και περισσότερο για την ανάγκη να ενισχύσει αυτόνομα την άμυνά της και να δημιουργήσει έναν στρατό εκτός ΝΑΤΟ. Το ζήτημα της Γροιλανδίας ενέτεινε αυτές τις συζητήσεις.
«Διαχειριστής κρίσεων»
Σύμφωνα με το Politico, που μίλησε με ανθρώπους στο ΝΑΤΟ, ο Μαρκ Ρούτε περιγράφεται ως ηγετική μορφή με ικανότητες στη διαχείριση κρίσεων. Επίσης, όσοι τον υπερασπίζονται, λένε ότι σε αυτόν οφείλεται το ότι η Συμμαχία διατηρείται ενωμένη. Και πως όταν μιλάει κατ’ ιδίαν με τον Ντόναλντ Τραμπ, του λέει αυτό που πρέπει με ειλικρίνεια.
Οι υπερασπιστές του επίσης λένε ότι ο Ρούτε, όπως και οι προκάτοχοί του, «είναι πεπεισμένος ότι η συλλογική μας ασφάλεια εξυπηρετείται καλύτερα από τη συνεργασία της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής μέσω του ΝΑΤΟ».
Ωστόσο, διπλωμάτης του ΝΑΤΟ επισήμανε ότι η κρίση της Γροιλανδίας «προκάλεσε μεγάλη ζημιά» και «αποξένωσε τους συμμάχους». Και η προσέγγισή του Ρούτε, είπε, ήταν ένα «τσιρότο». «Είμαστε μια συμμαχία 32, όχι μια λέσχη ΗΠΑ-συν-31», είπε ο διπλωμάτης.
Ερωτήματα δημιουργεί ακόμη και η «συμφωνία» του με τον Ντόναλντ Τραμπ, που τον οδήγησε να αποσύρει τις απειλές για προσάρτηση της Γροιλανδίας. Κανείς δεν γνωρίζει τι συμφωνήθηκε, ούτε αν η υπαναχώρηση Τραμπ είναι προσωρινή.
Η Βίλι Σόντβαλ, ευρωβουλευτής των Πρασίνων και πρώην υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, έθεσε στον Ρούτε ένα κρίσιμο ερώτημα: «Τι υποτίθεται ότι συμφωνήσατε με τον Πρόεδρο Τραμπ; Είχατε εντολή ως γενικός γραμματέας να διαπραγματευτείτε εκ μέρους της Γροιλανδίας και της Δανίας;»
Ο γ.γ. του ΝΑΤΟ το αρνήθηκε: «Δεν έχω εντολή να διαπραγματευτώ εκ μέρους της Δανίας. Δεν είχα και δεν θα το κάνω».
Το Άρθρο 5
Ένα άλλο ζήτημα που εγείρεται, καθώς ο Μαρκ Ρούτε υπερασπίζεται τον Ντόναλντ Τραμπ, είναι η δέσμευση των μελών της Συμμαχίας για συλλογική άμυνα. Τόσο το Άρθρο 5 της Συμφωνίας του ΝΑΤΟ, όσο και άλλα άρθρα, δεσμεύουν τα κράτη μέλη να υπερασπιστούν το ένα το άλλο, αλλά και να προχωρούν αμοιβαία σε επανεξοπλισμό.
Διπλωμάτης που μίλησε στο Politico είπε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ, απειλώντας με δασμούς και με προσάρτηση της Γροιλανδίας, παραβιάζει αυτούς τους κανόνες.
Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει να αμφισβητεί τη δέσμευση των άλλων συμμάχων στην κοινή άμυνα. Επίσης, ισχυρίστηκε ψευδώς ότι μόνο οι ΗΠΑ πολέμησαν στην πρώτη γραμμή στο Αφγανιστάν.
Αμυντικές δαπάνες
Ο Μαρκ Ρούτε εμμένει σταθερά στη στρατηγική του να υποστηρίζει δημόσια τον Τραμπ. Επιμένει ότι το ΝΑΤΟ δεν θα είχε συμφωνήσει να αυξήσει δραματικά τις στρατιωτικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Και ο Λευκός Οίκος επικυρώνει αυτή τη θέση.
Το είπε ο Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός, το επιβεβαίωσε και η αναπληρώτρια εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου σε δήλωση στο Politico: «Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει κάνει περισσότερα για το ΝΑΤΟ από οποιονδήποτε άλλον. Οι συνεισφορές της Αμερικής στο ΝΑΤΟ επισκιάζουν αυτές άλλων χωρών και η επιτυχία του στην εκπλήρωση της δέσμευσης δαπανών 5% από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ βοηθά την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της».
Η Άννα Κέλι επισήμανε την «εξαιρετική σχέση» Τραμπ-Ρούτε και σημείωσε: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μόνος εταίρος του ΝΑΤΟ που μπορεί να προστατεύσει τη Γροιλανδία. Ο Πρόεδρος προωθεί τα συμφέροντα του ΝΑΤΟ με αυτόν τον τρόπο».
Ρεαλιστής ή κόλακας;
Σύμφωνα με πρώην συνάδελφό του, ο Μαρκ Ρούτε, επί χρόνια πρωθυπουργός κυβερνήσεων συνασπισμού στην Ολλανδία, είναι απλώς «ρεαλιστής». Και έχει συνειδητοποιήσει ότι η δημόσια κολακεία είναι ο τρόπος για να συγκρατήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τη βιογράφο του Ρούτε, Πέτρα ντε Κόνινγκ, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ «μπορεί να γίνει πολύ μικρός και ταπεινός για να πετύχει τον στόχο του».
Και σύμφωνα με διπλωμάτη του ΝΑΤΟ, «τα καταφέρνει». «Σε αντίθεση με ορισμένους άλλους ηγέτες, δεν αμφέβαλε ποτέ για τη συμμαχία – το αποδίδω στην εμπειρία», είπε άλλος ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, υπάρχει και ένας άλλος κίνδυνος, σύμφωνα με τον Στίβεν Φάρνγουορθ, πολιτικό επιστήμονα στο Πανεπιστήμιο Μέρι Ουάσινγκτον της Βιρτζίνια,
Όταν κάποιος καλοπιάνει τον Τραμπ, τον ενθαρρύνει να απαιτεί περισσότερα. Ο Φάρνσγουορθ τονίζει ότι «πολιτικοί σε όλο τον κόσμο και στις ΗΠΑ τείνουν να αγνοούν το Εγώ του Τραμπ. Και αυτό εγκυμονεί κίνδυνο τους ίδιους».
Επίσης, θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα για τη συμμαχία στο μέλλον. «Προς όφελος της Συμμαχίας, [ο Ρούτε] “γλείφει”» τον Τραμπ, είπε διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Αλλά το ερώτημα είναι, πού καταλήγει αυτό;»
