Η ιστορία της ανθρωπότητας υπήρξε ανέκαθεν άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξέλιξη των εργαλείων επιβολής ισχύος. Ωστόσο, διανύουμε μια εποχή όπου η ταχύτητα της τεχνολογικής προόδου μετασχηματίζει τη φύση των συγκρούσεων με τρόπο ριζικό και ενδεχομένως μη αναστρέψιμο.
Η νέα κούρσα εξοπλισμών που διαγράφεται στον ορίζοντα δεν αφορά πλέον μόνο το μέγεθος των στρατευμάτων ή τον αριθμό των αρμάτων μάχης, αλλά την ενσωμάτωση της ψηφιακής νοημοσύνης, της ταχύτητας πέρα από τα όρια της ανθρώπινης αντίληψης και τη μεταφορά του πεδίου μάχης σε χώρους που άλλοτε θεωρούνταν απρόσβλητοι.
Ο επόμενος μεγάλος πόλεμος, αν συμβεί, θα διεξαχθεί με όπλα που καταργούν τις παραδοσιακές έννοιες της απόστασης και του χρόνου αντίδρασης.
Στην αιχμή αυτού του μετασχηματισμού βρίσκεται η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία αποτελεί τον νέο «ηλεκτρισμό» των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η μετάβαση από τα τηλεκατευθυνόμενα συστήματα στα πλήρως αυτόνομα φονικά όπλα αλλάζει τα δεδομένα της αποτροπής.
Τα αυτόνομα σμήνη drones, τα οποία μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους και να λαμβάνουν αποφάσεις στο πεδίο χωρίς την άμεση παρέμβαση ανθρώπου χειριστή, συνιστούν μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τις συμβατικές αμυντικές δομές.
Αυτά τα σμήνη μπορούν να κορέσουν την αεράμυνα ενός κράτους μέσω του αριθμητικού τους όγκου και της συντονισμένης τους δράσης, καθιστώντας τα πανάκριβα αεροπλανοφόρα ή τα βαριά τεθωρακισμένα ευάλωτα σε επιθέσεις χαμηλού κόστους.
Η λήψη αποφάσεων σε ταχύτητα millisecond, την οποία επιτρέπει η Τεχνητή Νοημοσύνη, δημιουργεί έναν κίνδυνο «αλγοριθμικής κλιμάκωσης», όπου οι συγκρούσεις μπορεί να ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο προτού οι διπλωμάτες προλάβουν καν να επικοινωνήσουν.
O επόμενος μεγάλος πόλεμος δεν θα μοιάζει με τίποτα από όσα γνωρίζουμε από το παρελθόν
Παράλληλα, η κούρσα για την κυριαρχία στα υπερηχητικά όπλα ανατρέπει τις ισορροπίες που ίσχυαν κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Πύραυλοι που ταξιδεύουν με ταχύτητες άνω των Mach 5 και διαθέτουν τη δυνατότητα ελιγμών εντός της ατμόσφαιρας καθιστούν τα υπάρχοντα αντιπυραυλικά συστήματα σχεδόν άχρηστα.
Ενώ οι παραδοσιακοί βαλλιστικοί πύραυλοι ακολουθούν μια προβλέψιμη παραβολική τροχιά, τα υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης μπορούν να αλλάζουν κατεύθυνση, καθιστώντας αδύνατο τον προσδιορισμό του στόχου τους μέχρι τα τελευταία δευτερόλεπτα πριν την πρόσκρουση.
Αυτή η τεχνολογία μειώνει δραματικά το παράθυρο αντίδρασης της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, αυξάνοντας τον πειρασμό για ένα «πρώτο πλήγμα» και υπονομεύοντας τη στρατηγική σταθερότητα παγκοσμίως.
Την ίδια στιγμή, το διάστημα παύει να είναι ένας χώρος επιστημονικής εξερεύνησης και μετατρέπεται σε ένα κρίσιμο επιχειρησιακό θέατρο. Ο επόμενος μεγάλος πόλεμος θα ξεκινήσει πιθανότατα σιωπηλά, με την εξουδετέρωση των δορυφορικών συστημάτων του αντιπάλου.
Χωρίς την υποστήριξη των συστημάτων GPS και των τηλεπικοινωνιακών δορυφόρων, οι σύγχρονοι στρατοί καθίστανται «τυφλοί».
Η ανάπτυξη αντιδορυφορικών όπλων, λέιζερ επίγειας βάσης που μπορούν να τυφλώσουν αισθητήρες, αλλά και δορυφόρων-επιθεωρητών που μπορούν να προσεγγίσουν και να καταστρέψουν εχθρικές μονάδες σε τροχιά, δείχνει ότι ο έλεγχος του διαστήματος είναι πλέον προϋπόθεση για τη νίκη στη γη.
Η εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας και των στρατιωτικών δικτύων από το διάστημα καθιστά αυτή την κούρσα εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς μια σύρραξη εκεί θα μπορούσε να δημιουργήσει σύννεφα συντριμμιών που θα απέκλειαν την πρόσβαση στο διάστημα για γενιές.
Όπλο μαζικής παράλυσης
Στον ψηφιακό κόσμο, ο κυβερνοπόλεμος έχει ήδη ενταχθεί στην καθημερινότητα της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, αλλά στο μέλλον θα δούμε την πλήρη εργαλειοποίησή του ως όπλο μαζικής παράλυσης.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για την υποκλοπή εγγράφων, αλλά για την ικανότητα πλήρους απενεργοποίησης κρίσιμων υποδομών, όπως τα δίκτυα ηλεκτροδότησης, τα συστήματα ύδρευσης και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί. Η χρήση της κβαντικής υπολογιστικής θα αποτελέσει το επόμενο μεγάλο ορόσημο σε αυτόν τον τομέα.
Ένας κβαντικός υπολογιστής θα μπορούσε θεωρητικά να σπάσει οποιαδήποτε σημερινή κρυπτογράφηση, καθιστώντας τα κρατικά μυστικά και τους κωδικούς εκτόξευσης πυρηνικών όπλων διάτρητους. Η χώρα που θα καταφέρει πρώτη να επιτύχει κβαντική υπεροχή θα αποκτήσει ένα αόρατο αλλά απόλυτο πλεονέκτημα στο πεδίο των πληροφοριών.
Εκτός από τα ψηφιακά και τα υπερηχητικά συστήματα, η επιστροφή στην κατευθυνόμενη ενέργεια σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την άμυνα. Τα όπλα λέιζερ και τα συστήματα μικροκυμάτων υψηλής ισχύος ξεφεύγουν από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας και εισέρχονται στην παραγωγή.
Αυτά τα συστήματα προσφέρουν το πλεονέκτημα του «άπειρου γεμιστήρα» και του εξαιρετικά χαμηλού κόστους ανά βολή, επιτρέποντας την αντιμετώπιση επιθέσεων από φθηνά drones ή πυραύλους με ταχύτητα φωτός.
Η ενσωμάτωση τέτοιων συστημάτων σε πλοία και αεροσκάφη θα αλλάξει δραστικά την τακτική επιβίωσης στο πεδίο της μάχης, δίνοντας προβάδισμα στην άμυνα απέναντι σε μαζικές επιθέσεις κορεσμού.
Τέλος, δεν μπορεί να παραγνωριστεί η επίδραση της βιοτεχνολογίας και της νευροτεχνολογίας στον στρατιώτη του μέλλοντος. Η ανάπτυξη εξωσκελετών που ενισχύουν τη φυσική αντοχή, αλλά και οι διεπαφές εγκεφάλου-υπολογιστή που επιτρέπουν τον έλεγχο οπλικών συστημάτων με τη σκέψη, βρίσκονται ήδη υπό δοκιμή.
Ο κίνδυνος όμως μετατοπίζεται και στη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων παθογόνων παραγόντων που θα μπορούσαν να στοχεύουν συγκεκριμένες ομάδες, ανοίγοντας μια εφιαλτική πόρτα σε έναν βιολογικό πόλεμο νέας γενιάς.
O επόμενος μεγάλος πόλεμος δεν θα μοιάζει με τίποτα από όσα γνωρίζουμε από το παρελθόν. Θα είναι μια σύγκρουση όπου η φυσική παρουσία του ανθρώπου θα υποχωρεί μπροστά στην κυριαρχία των αλγορίθμων και των αυτομάτων, και όπου η πρώτη σφαίρα μπορεί να μην είναι καν υλική, αλλά μια γραμμή κώδικα ή ένας παλμός ενέργειας.
Η νέα κούρσα εξοπλισμών που βλέπουμε σήμερα να εξελίσσεται, δεν επιδιώκει απλώς την υπεροχή, αλλά τον απόλυτο έλεγχο των τεχνολογικών υποδομών που υποστηρίζουν τον σύγχρονο πολιτισμό.
Το μεγάλο στοίχημα για την παγκόσμια κοινότητα παραμένει το αν θα καταφέρει να θέσει ηθικούς και νομικούς φραγμούς σε αυτές τις τεχνολογίες, πριν η ίδια η ταχύτητα της εξέλιξής τους καταστήσει τον άνθρωπο απλό παρατηρητή της ίδιας του της καταστροφής.
