Φόρτωση Text-to-Speech…
Σημαντική πολιτική ανάσα για την κυβέρνηση συνιστά η συνταγματική αναθεώρηση που δρομολογείται από τον Κυριάκο Μητσοτάκη και η οποία, στο σκέλος της που αφορά τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, δεν θα περιορίζεται στην αύξηση της θητείας του στα έξι χρόνια και στη μη δυνατότητα επανεκλογής. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, «σημειακή» παρέμβαση θα υπάρξει και υπέρ της αύξησης των αρμοδιοτήτων του Προέδρου – ενδεχομένως με επίκεντρο το συμβούλιο πολιτικών αρχηγών.
Υπενθυμίζεται ότι το συμβούλιο αρχηγών είναι έως τώρα άτυπο όργανο και συγκαλείται έπειτα από εισήγηση του εκάστοτε πρωθυπουργού. Στα κέρδη της κυβέρνησης από το άνοιγμα του φακέλου της συνταγματικής αναθεώρησης περιλαμβάνεται ότι λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης της «πίεσης» την οποία υφίσταται η Ν.Δ. μετά την επτάχρονη παραμονή στην εξουσία, ενώ εγκλωβίζει πολιτικά τα κόμματα της αντιπολίτευσης και πρωτίστως το ΠΑΣΟΚ. Μόνο «μείον» για την κυβέρνηση είναι ότι βγάζει το όπλο της αναθεώρησης από την πολιτική της φαρέτρα αρκετά νωρίς – σχεδόν ένα χρόνο πριν από τις προσεχείς εκλογές. Ισως η απάντηση για τη συγκεκριμένη επιλογή κρύβεται στο γεγονός ότι κατά την αναθεώρηση του 2019 οι εργασίες της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής διήρκεσαν περίπου τέσσερις μήνες.
Ως εκ τούτου, εάν ο Κυρ. Μητσοτάκης παρέπεμπε τις σχετικές διαδικασίες στο φθινόπωρο, θα έκλεινε οριστικά το παράθυρο για εκλογές περί τα τέλη του 2026, με τις κάλπες την άνοιξη του 2027 να καθίστανται μονόδρομος. Σε κάθε περίπτωση, το πολιτικό ισοζύγιο της έναρξης της αναθεωρητικής διαδικασίας είναι για την κυβέρνηση θετικό. Συγκεκριμένα, με την ανάδειξη των προτεινόμενων αλλαγών στον καταστατικό χάρτη της χώρας, το Μέγαρο Μαξίμου επαναφέρει στο προσκήνιο τη λεγόμενη θετική ατζέντα, ενώ ο πρωθυπουργός ενισχύει το μεταρρυθμιστικό προφίλ του και οικοδομεί δεσμούς με τους κεντρώους ψηφοφόρους που εκτιμάται πως έλκονται από προτάσεις όπως η αξιολόγηση στο Δημόσιο και ο «κόφτης» στις κρατικές δαπάνες.
Παράλληλα, ανοίγοντας τα ζητήματα του κράτους δικαίου με αιχμές την αναθεώρηση του άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών και τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, η κυβέρνηση δημιουργεί διαύλους επικοινωνίας και με πολίτες που έχουν στραφεί στα λεγόμενα αντισυστημικά κόμματα, καθώς απαντά στην κριτική περί «υποχώρησης» των θεσμών, η οποία της ασκείται και καταγράφεται σε υψηλά ποσοστά στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις. Τέλος, ανεξαρτήτως του εάν προεξοφλείται βάσιμα ότι οι προτάσεις της Ν.Δ. θα ψηφιστούν μόνο από τους «γαλάζιους» βουλευτές, η κυβέρνηση έχει το κέρδος ότι θα «συνομιλήσει» εντός της Βουλής με τα άλλα κόμματα και, σε ένα βαθμό, θα εξέλθει από το καθεστώς πολιτικής απομόνωσης στο οποίο έχει περιέλθει.
Το δίλημμα του ΠΑΣΟΚ
Η κυβερνητική πρωτοβουλία για τη συνταγματική αναθεώρηση συνιστά δύσκολη άσκηση για το ΠΑΣΟΚ για τρεις λόγους: Πρώτον, η Χαριλάου Τρικούπη είτε θα αποδεχθεί κάποιες από τις κυβερνητικές προτάσεις, οπότε ο Κυρ. Μητσοτάκης θα εκπέμψει την εικόνα ότι διαθέτει την πρωτοβουλία των κινήσεων στην πολιτική σκακιέρα, είτε θα τις αρνηθεί και θα είναι ευάλωτη στην κατηγορία ότι αρνείται τις μεταρρυθμίσεις και συντάσσεται με τις δυνάμεις του λαϊκισμού. Δεύτερον, προκειμένου να καταθέσει τις δικές του αναθεωρητέες διατάξεις το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να συμπράξει με άλλο κόμμα –κατά πάσα βεβαιότητα με τον ΣΥΡΙΖΑ–, καθώς δεν διαθέτει τους απαιτούμενους 50 βουλευτές, οπότε είναι πιθανό να κατηγορηθεί πως «κλείνει το μάτι» προς τα αριστερά, κατεύθυνση στην οποία αντιδρούν πολλοί κεντρώοι ψηφοφόροι, αλλά και σημαντικό τμήμα της εκλογικής του βάσης.
Τέλος, το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να εξηγήσει γιατί, ενώ εμφανίζει ως ρεαλιστικό τον στόχο να είναι πρώτο κόμμα στις προσεχείς εκλογές, αρνείται να ψηφιστούν οι υπό αναθεώρηση διατάξεις του Συντάγματος με 180 ψήφους, ώστε στην επόμενη Βουλή να επαρκεί η στήριξη από 151 βουλευτές και η αναθεώρηση να έχει τη δική του σφραγίδα. Ισως, ως εκ τούτου, για τη Χαριλάου Τρικούπη θα αποτελούσε διέξοδο το πρίσμα του Ευ. Βενιζέλου, ο οποίος αμέσως μετά το διάγγελμα του Κυρ. Μητσοτάκη έσπευσε να σημειώσει πως «ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του και αυτή είναι η αρχή που πρέπει να διαπερνά όλες μας τις αντιδράσεις σε σχέση με την αναθεώρηση».
Σενάρια επιδιαιτησίας
Μακρινό αλλά υπαρκτό θεωρεί η Αθήνα το ενδεχόμενο αιφνίδιας παρέμβασης της Ουάσιγκτον για τη διευθέτηση των ελληνοτουρκικών διαφορών. Μάλιστα, κατά πληροφορίες, διαμορφώνει ήδη σενάρια για τον τρόπο διαχείρισης μιας πιθανής αμερικανικής πρωτοβουλίας, καθώς δεν μπορεί να είναι εκ των προτέρων γνωστά με ακρίβεια η περιοχή και οι πτυχές που θα αφορά. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στο ανωτέρω πλαίσιο εξετάζονται εναλλακτικές προσεγγίσεις και για το εύρος των ελληνικών χωρικών υδάτων στην ηπειρωτική Ελλάδα και στα νησιά. Σε κάθε περίπτωση είναι σαφές πως εάν η διοίκηση Τραμπ επιδιώξει διευθετήσεις για την άρση των υφιστάμενων προβλημάτων, θα επικεντρωθεί είτε στο Αιγαίο, είτε στην Ανατολική Μεσόγειο, είτε συνολικά στην περιοχή.
Η τρίτη εκδοχή θεωρείται και η πιθανότερη: ότι δηλαδή η Ουάσιγκτον θα πιέσει για μια «συνολική» και «ολιστική» λύση στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, που δεν θα αφορά μόνο την Ελλάδα και την Τουρκία, αλλά και την Αίγυπτο και τη Λιβύη, όπως και την παράμετρο του Κυπριακού. Πάντως, η περίσκεψη της Αθήνας –όπως και της Αγκυρας– για ευθεία αμερικανική εμπλοκή στα ελληνοτουρκικά, η οποία είχε επισημανθεί ήδη από τις προηγούμενες εβδομάδες, επί της ουσίας κατέστη ορατή και από την τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος υπογράμμισε (στη συνέντευξη που παραχώρησε στον ΣΚΑΪ και στον Αλ. Παπαχελά) πως «οι σχέσεις μας με την Τουρκία είναι αυτοτελείς και σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ –και νομίζω ότι αυτή την άποψη συμμερίζεται και η Τουρκία– ότι χρειαζόμαστε κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή».
Σημειώνεται πως εάν δεν υπάρξει εμπλοκή των ΗΠΑ που να «επιβάλει» κάποια ελληνική κίνηση, η Αθήνα δεν προτίθεται να προβεί σε νέα επέκταση των χωρικών υδάτων το επόμενο διάστημα και ειδικότερα μέχρι τις προσεχείς εκλογές. Παράλληλα, είναι σαφές ότι το «τρένο της Χάγης» έχει χαθεί και προτεραιότητα αποτελεί η διατήρηση των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας με όχημα και το επικείμενο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας υπό τους Κυρ. Μητσοτάκη και Τ. Ερντογάν.
