Φόρτωση Text-to-Speech…
Ηρθε ως νέος και ανεξάρτητος με στόχο να βγάλει από την Κύπρο τη ρετσινιά της διαφθοράς, που κυνηγάει συχνά τα μικρά κράτη και να την αγκυρώσει, χωρίς αμφιθυμίες και χρηματοπιστωτικές υστεροβουλίες, στη δυτική Συμμαχία. Η ανάληψη της κυπριακής προεδρίας της Ε.Ε., από τις σπάνιες ευκαιρίες για να στρέψει η διεθνής κοινότητα την προσοχή της στη λησμονημένη και δυσνόητη για τους ξένους κατάσταση στο νησί, ήταν η στιγμή του: ήταν και για τον ίδιο προσωπικά ευκαιρία να ξεχωρίσει στην ευρωπαϊκή σκηνή, επιδεικνύοντας προφίλ κοσμοπολίτη διπλωμάτη.
Ομως, η δημοσιοποίηση ενός καλά «επεξεργασμένου» οπτικοακουστικού υλικού, που δείχνει στελέχη κοντά στο περιβάλλον του να μιλούν για σύστημα γκρίζας χρηματοδότησης της προεκλογικής καμπάνιας του, έριξε σε έναν επικίνδυνο στρόβιλο την κυπριακή προεδρία. Εβαλε τον Νίκο Χριστοδουλίδη στην πιο σημαντική κρίση της καριέρας του. Και επανέφερε μεμιάς το παλιό στίγμα για την Κύπρο ως κόμβο αδιαφανών συναλλαγών.
Κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει ποια θα είναι η εξέλιξη της υπόθεσης ή αν ευσταθούν οι ψίθυροι ότι μπορεί να ακολουθήσουν κι άλλες αποκαλύψεις. Ο ίδιος ο Κύπριος πρόεδρος εμφανίζεται ψύχραιμος και βέβαιος ότι δεν υπάρχει τίποτα που απειλεί να τον αγγίξει προσωπικά.
Διπλωμάτης καριέρας
«Πέραν των 20 χρόνων στην υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας». Με αυτό το μότο και την υπόσχεση για κάθαρση ο Νίκος Χριστοδουλίδης διεκδίκησε και τελικά κέρδισε, ως ανεξάρτητος υποψήφιος, την κυπριακή προεδρία το 2023. Γεννημένος στην Πάφο, οκτώ μήνες πριν από την τουρκική εισβολή, ασχολήθηκε με το Κυπριακό τόσο στην καριέρα του ως διπλωμάτης, όσο και στον ακαδημαϊκό χώρο, καθώς αποτελεί το βασικό αντικείμενο των τριών βιβλίων που έχει συγγράψει. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στη Νέα Υόρκη και μπήκε στο διπλωματικό σώμα το 1999, από το οποίο αποχώρησε όταν ανέλαβε επικεφαλής του ως υπουργός Εξωτερικών το 2018.
Η σύζυγός του Φιλίππα Καρσερά εισήλθε την ίδια χρονιά με αυτόν στο διπλωματικό σώμα. Δυο χρόνια μετά παντρεύτηκαν και έχουν αποκτήσει μαζί τέσσερις κόρες. Το ισχυρό ζευγάρι της Κύπρου έχτισε τον δρόμο προς το προεδρικό μέγαρο μαζί. Πριν φτάσουν εκεί είχαν υπηρετήσει ως διπλωμάτες καριέρας σε διάφορα σημαντικά πόστα: Λονδίνο, Αθήνα και Βρυξέλλες, σε ορισμένα από αυτά συνυπηρετώντας.
Ο κ. Χριστοδουλίδης έγινε γνωστός ευρύτερα στον πολιτικό και μιντιακό χώρο όταν το 2012 υπηρέτησε εκπρόσωπος Τύπου της κυπριακής προεδρίας. Εκ των στενότερων συνεργατών του πρώην προέδρου Νίκου Αναστασιάδη, πριν οριστεί υπουργός Εξωτερικών, ασκούσε παράλληλα τα καθήκοντα του κυβερνητικού εκπροσώπου και του επικεφαλής του διπλωματικού γραφείου του. Oταν διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών, η σύζυγός του ανέλαβε αναπληρώτρια διευθύντρια του διπλωματικού γραφείου του Αναστασιάδη και στη συνέχεια αναπληρώτρια γενική γραμματέας του υπουργείου. Ο κ. Χριστοδουλίδης παραιτήθηκε από τη θέση του υπουργού Εξωτερικών τον Ιανουάριο του 2022 για να διεκδικήσει την προεδρία.
Κάθαρση και Δύση
Η ανεξάρτητη υποψηφιότητά του, κόντρα σε αυτήν του Αβέρωφ Νεοφύτου, διέσπασε τον Δημοκρατικό Συναγερμό, το κεντροδεξιό κόμμα από το οποίο προέρχεται. Τα μισά στελέχη, που ούτως ή άλλως τον θεωρούσαν τεχνοκράτη και πρόσωπο εκτός του κομματικού νυμφώνος, εξαγριώθηκαν με τη διαφοροποίηση από την κομματική επιλογή. Οι άλλοι μισοί αγκάλιασαν την υποψηφιότητα, που εθεωρείτο σχεδόν βέβαιο εξαρχής ότι θα κερδίσει – και πάντως σίγουρα ότι θα πήγαινε καλύτερα από την επιλογή Αβέρωφ. Εν τέλει, το κόμμα αποφάσισε να μείνει στην αντιπολίτευση, όμως και αυτή η επιλογή εξακολουθεί να διχάζει τα στελέχη, καθώς οι μισοί στηρίζουν στην πράξη τον πρόεδρο.
Η βασική του υπόσχεση ήταν ότι θα αποτινάξει το στίγμα της διαφθοράς από το νησί, θα φέρει κάθαρση, διαφάνεια και νέους ανθρώπους στην πολιτική. Γι’ αυτό και πολλοί από τους υποστηρικτές του θεωρούν τον εαυτό τους προδομένο μετά τις τελευταίες εξελίξεις. Ο στόχος ήταν ούτως ή άλλως ιδιαίτερα φιλόδοξος, καθώς ο ίδιος ήταν μέλος της κυβέρνησης για μια δεκαετία. Ακόμη και να ήθελε να έλθει σε πλήρη ρήξη με το παρελθόν, δεν είναι εύκολο να αποποιηθεί τις κυβερνητικές αποφάσεις, αλλά και να αποκηρύξει τα πρόσωπα των προηγουμένων ετών.
Ο μπατζανάκης
Οι επικριτές του τονίζουν ακόμη ότι η επιλογή του συζύγου της αδελφής της γυναίκας του, Χαράλαμπου Χαραλάμπους, για τη θέση του διευθυντή του γραφείου του ήταν ατυχής και έδειχνε νεποτισμό, σε συνδυασμό με άλλες επιλογές. Ο κ. Χαραλάμπους παραιτήθηκε από τη θέση του την περασμένη εβδομάδα, μετά τη δημοσιοποίηση του επίμαχου βίντεο, με τον ίδιο τον πρόεδρο όμως να χαρακτηρίζει την παραίτηση πράξη αυτοπεποίθησης και ευθύνης, η οποία δεν προκλήθηκε λόγω πίεσης, ούτε υποψιών ενοχής. Πηγές από την κυπριακή κυβέρνηση τονίζουν ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που άφησε μια επιτυχημένη επαγγελματική σταδιοδρομία για να στηρίξει προεκλογικά τον κ. Χριστοδουλίδη και υπενθυμίζουν ότι σχεδόν πάντα γι’ αυτές τις θέσεις επιλέγονται πρόσωπα της απολύτου εμπιστοσύνης και του στενού περιβάλλοντος των ηγετών.
Στον Κύπριο πρόεδρο πιστώνεται ότι έβγαλε τη στάμπα της «Μόσχας στη Μεσόγειο» και εδραίωσε το νησί στη Δύση, για τους επικριτές του ίσως παραπάνω απ’ ό,τι έπρεπε.
Στον Κύπριο πρόεδρο πιστώνεται ότι άλλαξε τον προσανατολισμό της Κύπρου, έβγαλε τη στάμπα της «Μόσχας στη Μεσόγειο» και εδραίωσε το νησί στη Δύση – για τους επικριτές του ίσως παραπάνω απ’ ό,τι έπρεπε. Η Κύπρος στήριξε τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατά της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία, κάτι που επέφερε πλήγμα στην οικονομία του νησιού. Εγιναν ακόμη σημαντικά βήματα για εναρμόνιση της Κύπρου με τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας, με τις ΗΠΑ και στη συνέχεια τη Νορβηγία να αίρουν το εμπάργκο όπλων εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας έπειτα από δεκαετίες.
Οι υποψίες
Πηγές από το νησί δείχνουν αυτή τη στροφή ως την κύρια αιτία για την «υβριδική επίθεση», όπως χαρακτηρίζεται το βίντεο, επισημαίνοντας ότι τα πρώτα στοιχεία παραπέμπουν στην πλευρά της Ρωσίας. Οπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο εξαρχής και κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2023 δεν υπήρξε καν προσέγγιση από πλευράς Ρωσίας για οικονομική στήριξη της εκστρατείας.
Στο επίμαχο βίντεο συζητούνται τρόποι χρηματοδότησης της εκστρατείας του κ. Χριστοδουλίδη με μετρητά ή με εισφορές στο ταμείο του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης που χειριζόταν η κ. Καρσερά, μέχρι την περασμένη Κυριακή που παραιτήθηκε. Μετά τις παραιτήσεις, ο κ. Χριστοδουλίδης αντέδρασε με τον γνώριμο ψύχραιμο τόνο στη φωνή, καλώντας τα κόμματα που στηρίζουν την κυβέρνηση να επιδείξουν νηφαλιότητα και επαναλαμβάνοντας ότι ο ίδιος δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Τόνισε όμως ιδιαιτέρως την ανάγκη πολιτικής σταθερότητας ενόψει και των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών τον Μάιο, προειδοποιώντας τα κόμματα ότι μάλλον έχουν αυτά περισσότερο να χάσουν από την άνοδο της αντισυστημικής ψήφου. «Πολύ φοβάμαι ότι η αντίδραση σε αυτή την κατάσταση […] θα τη δούμε όλοι μας στα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών που έχουμε σε πολύ λίγους μήνες».
Πηγές στη Λευκωσία μιλούν για «υβριδική επίθεση» και δείχνουν προς τη Ρωσία. Οταν ξέσπασε το σκάνδαλο, ένας υπάλληλος της ρωσικής πρεσβείας βρέθηκε νεκρός στο γραφείο του.
Πηγές από την προεδρία επιμένουν ότι τα χρήματα που διοχετεύονταν στον φορέα συνιστούσαν επενδύσεις εταιρικής ευθύνης, κατεύθυνση προς την οποία θα συνεχίσει να πιέζει η Κυπριακή Δημοκρατία, αφού κάνει τον απαραίτητο έλεγχο στις εταιρείες. Πάντως, η προεδρία προσανατολίζεται στο να κλείσει τελείως τον φορέα και σε κάθε περίπτωση να δημοσιοποιεί τα ονόματα των μεγάλων δωρητών για τα χρήματα που θα δίνονται από εδώ και πέρα. Πηγές από την κυπριακή προεδρία εκφράζουν, τέλος, την έκπληξή τους για την προβολή που έλαβε το θέμα στην Ελλάδα.
Πάντως, το βίντεο επαναφέρει στη μνήμη μια ανάλογη αποκάλυψη που είχε γίνει το 2020 από το δίκτυο Al Jazeera για τα «χρυσά διαβατήρια» που χορηγούνταν από την Κύπρο. Το πρόγραμμα τερματίστηκε, αλλά καμία σημαντική δικαστική εξέλιξη δεν έχει κινηθεί, δίνοντας το μήνυμα ότι αν στο νησί κρατήσει κανείς χαμηλό προφίλ, οι σκιές εις βάρος του θα διαλυθούν, χωρίς να ελεγχθούν.
Το videogate
Μόλις μία ημέρα μετά την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας από την Κυπριακή Δημοκρατία, ένα βίντεο διαρκείας οκτώ λεπτών αναρτήθηκε στην πλατφόρμα Χ με μονταρισμένο αλλά αυθεντικό υλικό, που έχει τραβηχτεί από κρυφή κάμερα. Εμφανίζει τον πρώην υπουργό Ενέργειας Γιώργο Λακκοτρύπη, τον διευθυντή του γραφείου του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και σύζυγο της αδελφής της γυναίκας του προέδρου, Χαράλαμπο Χαραλάμπους και τον διευθυντή του κατασκευαστικού ομίλου Cyfield, Γιώργο Χρυσοχόο, να συνομιλούν με πιθανούς επενδυτές και να τους εξηγούν τους μηχανισμούς για να αποκτήσουν πρόσβαση στο περιβάλλον του προέδρου της Κύπρου με επενδυτικές πρωτοβουλίες και τη χρηματοδότηση προεκλογικών εκστρατειών.
Η μεγάλη σε διάρκεια επιχείρηση είχε οργανωθεί επαγγελματικά με στήσιμο εικονικής εταιρείας, προσλήψεις προσώπων, υπογραφές εγγράφων και πολλές συναντήσεις. Η εταιρεία – φάντασμα «Stratix Wealth» και με έδρα την Ολλανδία είχε προσεγγίσει και καταβάλει αμοιβή 15.000 για σύμβαση τριών μηνών στον κ. Λακκοτρύπη, προκειμένου αυτός να ενεργήσει ως σύμβουλός της για επένδυση 150 εκατ. ευρώ στον ενεργειακό τομέα στην Κύπρο, συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού της Cyfield στο Βασιλικό. Είχε μάλιστα ταξιδέψει σε Αμστερνταμ και Λονδίνο για συναντήσεις, ενώ μετά την τελευταία συνάντηση που έγινε μέσω Zoom στις αρχές Δεκεμβρίου, στην οποία συμμετείχε και ο κ. Χαραλάμπους, όλα τα ίχνη της εταιρείας χάθηκαν.
Ο κ. Λακκοτρύπης όσο και ο κ. Χρυσοχόος υποστηρίζουν ότι το βίντεο είναι προϊόν χειραγώγησης, με διαφορετικές συνομιλίες να έχουν συρραφεί εκτός πλαισίου. Κανείς δεν αποκλείει να βγουν και άλλα βίντεο στη συνέχεια, με πηγές από την κυπριακή κυβέρνηση να αναφέρουν ότι αν έβγαινε όλο το βίντεο αμοντάριστο στη δημοσιότητα η εικόνα θα ήταν διαφορετική, ενώ προσθέτουν ότι όλη αυτή η επιχείρηση έχει στηθεί σίγουρα και με τη βοήθεια Κυπρίων.
Η «αυτοκτονία»
Την υπόθεση περιπλέκει ακόμη περισσότερο ο θάνατος υπαλλήλου της ρωσικής πρεσβείας στη Λευκωσία, που βρέθηκε νεκρός στο γραφείο του την ημέρα που κυκλοφόρησε το βίντεο. Η ρωσική πρεσβεία αρνήθηκε να παραδώσει στις κυπριακές αρχές το σημείωμα αυτοκτονίας που φέρεται να άφησε ο εκλιπών διπλωμάτης, καθώς και να επιτρέψει την πρόσβαση στον χώρο του συμβάντος. Ακόμη, νεκρός βρέθηκε την περασμένη Τετάρτη ο Ρώσος επιχειρηματίας Βλάντισλαβ Μπαουμγκέρτνερ (συνωνυμία με τον δικηγόρο Μάρκους Μπαουμγκέρτνερ, που έφερε σε επαφή τον κ. Λακκοτρύπη με την εταιρεία – φάντασμα).
