Ακούγεται σαν ψέμα που μια ανεπτυγμένη χώρα με –υποτίθεται- καλοδουλεμένους δημοκρατικούς θεσμούς, δεν παρέχει τη δυνατότητα στους πολίτες της να αντιμετωπίζουν νομικά τη βία ομοσπονδιακών σωμάτων ασφαλείας. Και όμως, στον απόηχο της δολοφονίας των Ρενέ Γκουντ και Άλεξ Πρέτι, εκατοντάδες φοιτητές και νομικοί δάσκαλοι ζητάνε να μπει τέρμα στην ασυλία της αυθαιρεσίας.
Η κατάσταση στις ΗΠΑ δεν θυμίζει συνθήκες καθημερινότητας μιας δημοκρατικής χώρας. Όπως αναφέρει το έγκριτο περιοδικό The Nation «οικογένειες και παιδιά συλλαμβάνονται σε εφόδους της ICE σε σχολεία και νοσοκομεία […]. Τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν και πράγματι έχουν θανατηφόρα αποτελέσματα. 36 άνθρωποι έχουν πεθάνει όντας υπό κράτηση από την ICE από τον Ιανουάριο του 2025. Αξιωματούχοι της ICE εκτός υπηρεσίας έχουν επίσης ενεργήσει με ατιμωρησία, σκοτώνοντας [πολίτες]».
Μπροστά σε αυτό το όργιο ένστολης βίας, μέσα σε μία εβδομάδα, πάνω από 2.600 φοιτητές από 109 Νομικές Σχολές, 22 φοιτητικά συμβούλια, 224 φοιτητικές οργανώσεις και 146 νομικοί ακαδημαϊκοί, συνυπέγραψαν επιστολή που απαιτεί να λογοδοτήσουν αξιωματούχοι της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) και της Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων (CBP) για τη βία που ασκούν σε ολόκληρη τη χώρα.
«Αυτές οι ομοσπονδιακές οντότητες κακοποιούν τους μετανάστες γείτονές μας, διαλύουν οικογένειες, δολοφονούν πολίτες και προκαλούν χάος σε ολόκληρη τη χώρα» αναφέρει η επιστολή που δημοσιεύεται στο περιοδικό The Nation. Πέρα από ομοσπονδιακές ή πολιτειακές ποινικές διώξεις, δεν υπάρχει κανένα ένδικο μέσο για τις οικογένειες της Ρενέ Γκουντ ή του Άλεξ Πρέτι.
Μέχρι σήμερα ίσχυε το Άρθρο 1983 που ψηφίστηκε στο μακρινό… 1871! Σύμφωνα με τον νόμο αυτό οι Αμερικανοί πολίτες να στραφούν νομικά κατά πολιτειακών ή τοπικών αξιωματούχων για συνταγματικές παραβιάσεις, όχι όμως κατά ομοσπονδιακών. Εκτός αυτού, μάλιστα, μετά πάνω από έναν αιώνα το Ανώτατο Δικαστήριο έκανε τα πράγμα χειρότερα, προτείνοντας την «ειδική ασυλία» (qualified immunity), ένα νομικό δόγμα που επιτρέπει μέχρι σήμερα σε πολλούς αξιωματούχους να αποφεύγουν την ευθύνη για συνταγματικές παραβιάσεις.
Ένα νέο άρθρο
Έτσι, οι συνυπογράφοντες προτείνουν τη δημιουργία ενός αντίστοιχου άρθρου του άρθρου 1983 που θα επεκτείνει τη λογοδοσία ομοσπονδιακών αξιωματούχων όταν παραβιάζουν δικαιώματα, διατηρώντας το αρχικό νόημα του Άρθρου 1983, αλλά καταργώντας την «ειδική ασυλία» (qualified immunity).
«Εμείς επιδιώκουμε να επαναφέρουμε το αρχικό του νόημα και να επεκτείνουμε τα ίδια πρότυπα λογοδοσίας και στους ομοσπονδιακούς αξιωματούχους» αναφέρει το περιοδικό The Nation το οποίο στηρίζει την προωτοβουλία.
«Σας καλούμε να ασκήσετε τη νομοθετική σας εξουσία, σύμφωνα με το Άρθρο Ι του Συντάγματος, ώστε να εισαγάγετε και να ψηφίσετε τον Νόμο Λογοδοσίας Ομοσπονδιακών Αξιωματούχων (Federal Officer Accountability Act)» αναφέρουν στην επιστολή τους προς το Κογκρέσο οι συνυπογράφοντες. «Ο νόμος αυτός θα δημιουργήσει ένδικο μέσο για πολίτες που θέλουν να στραφούν κατά ομοσπονδιακών αξιωματούχων για συνταγματικές παραβιάσεις και θα προσθέσει έναν ακόμη μηχανισμό ελέγχου αυτών των υπηρεσιών».
Οι νομικοί ανησυχούν επίσης από τη θέση της ICE ότι η Τέταρτη Τροπολογία δεν εφαρμόζεται στους μη πολίτες, γεγονός που επιτρέπει έρευνες κατοικιών χωρίς δικαστικά εντάλματα.
«Καθώς αντιμετωπίζουμε αυτά τα ανησυχητικά γεγονότα και την κατάχρηση ομοσπονδιακής εξουσίας, κρατάμε ζωντανή τη θεμελιώδη υπόσχεση του Συντάγματός μας, το οποίο εγγυάται ίση προστασία του νόμου και δίκαιη διαδικασία για όλα τα πρόσωπα».
Η επιστολή κατηγορεί και το Ανώτατο Δικαστήριο που το 1980, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει απορρίψει κάθε υπόθεση που έφτασε ενώπιόν του, κρίνοντας ότι εναπόκειται στο Κογκρέσο να θεσπίσει νόμους που καθιστούν τους ομοσπονδιακούς αξιωματούχους αστικά υπεύθυνους για συνταγματικές παραβιάσεις.
Για μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση των ένστολων
«Χωρίς την εφαρμογή των προστατευτικών διατάξεων του Συντάγματος, η ουσία του εγγράφου απογυμνώνεται από την ισχύ, το νόημα και την αξία του. Το Κογκρέσο πρέπει να δράσει άμεσα και να υιοθετήσει ένα ομοσπονδιακό ισοδύναμο του Άρθρου 1983, δημιουργώντας ένδικο μέσο για παραβιάσεις του Συντάγματος από ομοσπονδιακούς αξιωματούχους. Αυτό θα επέτρεπε σε θύματα ή στις οικογένειές τους να μηνύουν ομοσπονδιακούς αξιωματούχους για υπερβολική χρήση βίας κατά παράβαση της Τέταρτης Τροπολογίας. Αν αποδειχθεί ότι οι ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι χρησιμοποίησαν υπερβολική βία, δεν θα προστατεύονται από ειδική ασυλία βάσει του προτεινόμενου νόμου. Ένα τέτοιο μέτρο λογοδοσίας θα ενθάρρυνε μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση στη χρήση θανατηφόρας βίας και θα παρείχε έναν αναγκαίο έλεγχο στην κατάχρηση εξουσίας, ώστε να μη θρηνήσουμε άλλα θύματα όπως η Ρενέ Γκουντ ή ο Άλεξ Πρέτι. Θα επέτρεπε επίσης στα άτομα να διεκδικήσουν τα συνταγματικά τους δικαιώματα χωρίς να εξαρτώνται από ποινικές διώξεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες ενδέχεται να ανέχονται ή να διαιωνίζουν τη βία μεμονωμένων αξιωματούχων» σημειώνεται στην επιστολή.
