Ολοκλήρωσαν επίσης τις διαπραγματεύσεις για μια φιλόδοξη και ισορροπημένη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) και συμφώνησαν να ξεκινήσουν επίσημες διαπραγματεύσεις για τη σύνδεση της Αυστραλίας με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό πρόγραμμα στον κόσμο για την έρευνα και την καινοτομία. Με τα βήματα αυτά, η ΕΕ και η Αυστραλία επιτυγχάνουν αμοιβαία επωφελή αποτελέσματα και ενισχύουν περαιτέρω τις ήδη στενές σχέσεις τους σε μια περίοδο γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Το τελικό κείμενο της ΣΕΣ συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια συνάντησης των ηγετών στην Καμπέρα μεταξύ της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και του Πρωθυπουργού της Αυστραλίας Anthony Albanese. Η εταιρική σχέση για την ασφάλεια και την άμυνα (SDP) υπογράφηκε εικονικά από την ύπατη εκπρόσωπο/αντιπρόεδρο Kaja Kallas και τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Άμυνας της Αυστραλίας, Richard Donald Marles, και την υπουργό Εξωτερικών, Penny Wong, στις 18 Μαρτίου 2026.
Η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Η ΕΕ και η Αυστραλία μπορεί να απέχουν γεωγραφικά μεταξύ τους, αλλά δεν θα μπορούσαμε να είμαστε πιο κοντά όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο. Με αυτές τις δυναμικές νέες εταιρικές σχέσεις για την ασφάλεια και την άμυνα, καθώς και για το εμπόριο, προχωράμε ακόμη πιο κοντά. Οι συμφωνίες αυτές θέτουν σε εφαρμογή μόνιμες δομές που βασίζονται στην εμπιστοσύνη για τη στήριξη της ειρήνης και της ασφάλειας μέσω της ισχύος, την προώθηση της ευημερίας μέσω του εμπορίου που βασίζεται σε κανόνες και τη συνεργασία για την υποστήριξη των παγκόσμιων θεσμών. Δεσμευόμαστε να οικοδομήσουμε ένα καθαρότερο, πιο ψηφιακό μέλλον για τους πολίτες, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις μας. Και στέλνουμε ένα ισχυρό μήνυμα στον υπόλοιπο κόσμο ότι η φιλία και η συνεργασία είναι αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία σε περιόδους αναταραχής.»
Εταιρική σχέση για την ασφάλεια και την άμυνα
Η ΕΕ και η Αυστραλία είναι ήδη μακροχρόνιοι σύμμαχοι και εταίροι, των οποίων οι παγκόσμιες προοπτικές ευθυγραμμίζονται όσον αφορά την προάσπιση της πολυμέρειας και της βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης.
Καθώς η διασύνδεση μεταξύ της ασφάλειας στην Ευρώπη και της στρατηγικής σημασίας περιοχής Ινδοειρηνικού καθίσταται σαφέστερη, η αξία της βαθύτερης εταιρικής σχέσης είναι απολύτως σαφής και για τις δύο πλευρές.
Με βάση την ισχυρή υφιστάμενη αλληλεπίδραση σε επίπεδο ηγετών και υπουργών, η οποία υποστηρίζεται από ένα ισχυρό δίκτυο συνεργασίας σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, το SDP θα θέσει σε εφαρμογή ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, συμβάλλοντας στη διασφάλιση της μέγιστης δυνατής αποτελεσματικότητας για την αντιμετώπιση των σημερινών γεωπολιτικών προκλήσεων:
Οι διάλογοι για την ασφάλεια και την άμυνα θα καταστήσουν δυνατό τον στενότερο συντονισμό των στρατηγικών προτεραιοτήτων, μετατρέποντας τις κοινές αξίες και τα κοινά συμφέροντα σε πρακτική συνεργασία·
Ενίσχυση της συνεργασίας για τη διαχείριση κρίσεων και τις αποστολές και επιχειρήσεις της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας, συμπεριλαμβανομένων των ασκήσεων, της κατάρτισης και της εκπαίδευσης·
Ενίσχυση της συνεργασίας για την ασφάλεια στη θάλασσα, την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών και τη χειραγώγηση πληροφοριών και παρεμβάσεων από το εξωτερικό, αντικατοπτρίζοντας τον εξελισσόμενο χαρακτήρα των σύγχρονων προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας·
Διευκόλυνση του στενού συντονισμού όσον αφορά τις αναδυόμενες και ανατρεπτικές τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και όσον αφορά τη διαστημική ασφάλεια, τη μη διάδοση και τον αφοπλισμό·
ενίσχυση των ανταλλαγών σχετικά με την επίγνωση της κατάστασης, σε διάφορες περιφέρειες·
Στήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων για τους εταίρους, μεταξύ άλλων στον Ινδοειρηνικό, και ενίσχυση του συντονισμού σε πολυμερή και περιφερειακά φόρουμ· και
Επιτρέποντας στην ΕΕ και την Αυστραλία να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους με την πάροδο του χρόνου για την αντιμετώπιση των εξελισσόμενων προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας, μέσω μιας ευέλικτης και μακρόπνοης προσέγγισης.
Μια ισορροπημένη και φιλόδοξη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών
Με την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για μια φιλόδοξη και ισορροπημένη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ), η ΕΕ ανοίγει την αγορά σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες ανεπτυγμένες οικονομίες του κόσμου και, ως εκ τούτου, προσφέρει σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τους γεωργούς.
Οι εξαγωγές της ΕΕ αναμένεται να αυξηθούν έως και κατά 33 % κατά την επόμενη δεκαετία, με την αξία των εξαγωγών να ανέρχεται σε 17,7 δισ. ευρώ ετησίως. Στους βασικούς τομείς με ισχυρό αναπτυξιακό δυναμικό περιλαμβάνονται τα γαλακτοκομικά προϊόντα (που αναμένεται να αυξηθούν έως και κατά 48 %), τα μηχανοκίνητα οχήματα (52 %) και τα χημικά προϊόντα (20 %). Οι επενδύσεις της ΕΕ στην Αυστραλία έχουν τη δυνατότητα να αυξηθούν κατά περισσότερο από 87 %.
Με τη συμφωνία αυτή, η ΕΕ ενισχύει επίσης τα στρατηγικά της συμφέροντα στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών, καθιστώντας τις αλυσίδες εφοδιασμού της ΕΕ ισχυρότερες και ανθεκτικότερες έναντι γεωπολιτικών κλυδωνισμών. Η ΣΕΣ περιλαμβάνει επίσης ισχυρές δεσμεύσεις βιωσιμότητας, οι οποίες θα συμβάλουν σε πιο πράσινο και δίκαιο εμπόριο, και διασφαλίζει ότι οι εισαγωγές στην ΕΕ ευθυγραμμίζονται περισσότερο με τα πρότυπα παραγωγής της ΕΕ για το κλίμα, το περιβάλλον και την καλή διαβίωση των ζώων.
Μετά τις συμφωνίες που συνήφθησαν πρόσφατα με την Ινδονησία και την Ινδία, η συμφωνία αυτή διαφοροποιεί περαιτέρω το δίκτυο εμπορικών εταίρων της ΕΕ στην στρατηγικά σημαντική περιοχή του Ινδοειρηνικού και ενισχύει τη θέση της Ευρώπης στην παγκόσμια σκηνή.
Άνοιγμα επιχειρηματικών ευκαιριών για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
Η συμφωνία θα παρέχει στους εξαγωγείς της ΕΕ προνομιακή πρόσβαση στην αγορά της Αυστραλίας, μεταξύ άλλων:
Κατάργηση άνω του 99 % των δασμών στις εξαγωγές αγαθών της ΕΕ προς την Αυστραλία, με αποτέλεσμα τη μείωση περίπου 1 δισεκατομμυρίου ευρώ ετησίως σε δασμούς για εταιρείες κάθε μεγέθους·
Άνοιγμα της αυστραλιανής αγοράς υπηρεσιών σε βασικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των τηλεπικοινωνιών·
Παροχή μεγαλύτερης πρόσβασης στις δημόσιες συμβάσεις της Αυστραλίας για τις εταιρείες της ΕΕ·
Θέσπιση φιλόδοξων κανόνων σχετικά με τις ροές δεδομένων που απαγορεύουν τις απαιτήσεις γεωγραφικού περιορισμού δεδομένων· και
Διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών (CRM) μέσω της μείωσης των δασμών στις εισαγωγές και του ανοίγματος επενδυτικών ευκαιριών.
Επιπλέον, για να διασφαλιστεί ότι οι μικρές επιχειρήσεις επωφελούνται επίσης από τη συμφωνία, περιλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, το οποίο θα τις βοηθήσει να αυξήσουν τις εξαγωγές τους.
Η συμφωνία θα διευκολύνει επίσης τους επαγγελματίες της ΕΕ να εργάζονται στην Αυστραλία, ενώ οι ποσοστώσεις εισόδου για μηχανικούς και ερευνητές θα ενισχύσουν την ευρωπαϊκή και αυστραλιανή καινοτομία.
Τόνωση των εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων της ΕΕ και προστασία των ευαισθησιών της ΕΕ
Η ΕΕ έχει θετικό εμπορικό ισοζύγιο για τα αγροδιατροφικά προϊόντα με την Αυστραλία, ύψους 2,3 δισ. ευρώ το 2024. Η συμφωνία θα καταργήσει τους δασμούς στις μεγάλες εξαγωγές της ΕΕ, όπως τα τυριά, τα παρασκευάσματα κρέατος, ο οίνος και ο αφρώδης οίνος, ορισμένα φρούτα και λαχανικά, συμπεριλαμβανομένων των παρασκευασμάτων, η σοκολάτα και τα ζαχαρώδη προϊόντα.
Η συμφωνία λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα των παραγωγών γεωργικών προϊόντων της ΕΕ. Για ευαίσθητους γεωργικούς τομείς, όπως το βόειο κρέας, το αιγοπρόβειο κρέας, η ζάχαρη, ορισμένα γαλακτοκομικά προϊόντα και το ρύζι, η συμφωνία θα επιτρέψει μηδενικές ή χαμηλότερες δασμολογικές εισαγωγές από την Αυστραλία μόνο σε περιορισμένες ποσότητες, μέσω προσεκτικά βαθμονομημένων δασμολογικών ποσοστώσεων.
Επιπλέον, η συμφωνία περιλαμβάνει διμερή μηχανισμό διασφάλισης που επιτρέπει στην ΕΕ να λαμβάνει μέτρα για την προστασία των ευαίσθητων ευρωπαϊκών προϊόντων και των παραγωγών τους στην απίθανη περίπτωση αύξησης των εισαγωγών από την Αυστραλία που προκαλεί ζημία στην αγορά της ΕΕ. Ως πρόσθετο επίπεδο προστασίας για τους γεωργούς, ο διμερής μηχανισμός διασφάλισης θα τεθεί σε λειτουργία με αυτοτελή κανονισμό της ΕΕ που θα προβλέπει ταχεία και αποτελεσματική προστασία, στην απίθανη περίπτωση απρόβλεπτης και επιβλαβούς αύξησης των εισαγωγών ή αδικαιολόγητης μείωσης των τιμών για τους παραγωγούς της ΕΕ.
Επιπλέον, η συμφωνία θα προστατεύει 165 γεωγραφικές ενδείξεις γεωργικών προϊόντων και τροφίμων (στο εξής: ΓΕ) και 231 ΓΕ αλκοολούχων ποτών, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από τις πιο γνωστές, όπως Comté, Irish Whiskey, Queso Manchego, Salam de Sibiu, Istarski pršut ham, Lübecker Marzipan και Masticha Chiou.
Η ΕΕ και η Αυστραλία συμφώνησαν επίσης σε μια εκσυγχρονισμένη διμερή συμφωνία για τον οίνο, με την οποία επικαιροποιείται ο πλήρης κατάλογος των ΓΕ οίνου της ΕΕ και των παραδοσιακών ενδείξεων που προστατεύονται στην Αυστραλία. Με βάση την προηγούμενη επιτυχή συμφωνία, θα προσφέρει προστασία για όλες τις γεωγραφικές ενδείξεις οίνου της ΕΕ (που αντιπροσωπεύουν 1.650 ονομασίες), συμπεριλαμβανομένης της προσθήκης 50 νέων γεωγραφικών ενδείξεων οίνου από 12 διαφορετικά κράτη μέλη.
Διασφάλιση της πρόσβασης σε κρίσιμες πρώτες ύλες
Η Αυστραλία είναι σημαντικός παραγωγός πρώτων υλών, συμπεριλαμβανομένου του αλουμινίου, του λιθίου και του μαγγανίου, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για τη συνολική οικονομική ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Η ζήτηση κρίσιμων πρώτων υλών (CRM) προβλέπεται να αυξηθεί σημαντικά και η ΕΕ εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές.
Η συμφωνία διευκολύνει την πρόσβαση της ΕΕ σε κρίσιμες πρώτες ύλες της Αυστραλίας, με ειδικές διατάξεις που καθιστούν την αγορά πιο προβλέψιμη και αξιόπιστη για τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Επιπλέον, ειδικές διατάξεις για το περιβάλλον και την ασφάλεια θα διασφαλίσουν τη βιώσιμη εξόρυξη των εν λόγω κρίσιμων πρώτων υλών.
Το εμπόριο κρίσιμων πρώτων υλών διαταράσσεται επί του παρόντος εύκολα από αιφνίδιους οικονομικούς ή γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς και, ως εκ τούτου, οι εμπορικές συμφωνίες με αξιόπιστους εταίρους είναι απαραίτητες για τη σταθεροποίηση του εφοδιασμού της ΕΕ.
Φιλόδοξες δεσμεύσεις βιωσιμότητας
Η ΣΕΣ ενσωματώνει πλήρως τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΕΒΑ), συμπεριλαμβανομένων φιλόδοξων δεσμεύσεων για τα δικαιώματα των εργαζομένων, την ισότητα των φύλων, το περιβάλλον και το κλίμα.
Όλες οι δεσμεύσεις ΕΒΑ στη συμφωνία θα είναι εκτελεστές μέσω του γενικού μηχανισμού επίλυσης διαφορών της συμφωνίας. Η συμφωνία περιλαμβάνει δεσμευτικές υποχρεώσεις σχετικά με τις βασικές αρχές εργασίας και τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, καθώς και ειδικό κεφάλαιο για τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων.
Η συμφωνία απελευθερώνει επίσης το εμπόριο πράσινων αγαθών και υπηρεσιών, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τα ενεργειακά αποδοτικά προϊόντα.
Επόμενα βήματα για τη ΣΕΣ
Από την πλευρά της ΕΕ, τα σχέδια κειμένων που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης θα δημοσιευθούν προσεχώς. Τα κείμενα θα υποβληθούν στις αναγκαίες εσωτερικές διαδικασίες προτού η Επιτροπή υποβάλει την πρότασή της στο Συμβούλιο για την υπογραφή και τη σύναψη της συμφωνίας. Μόλις εγκριθούν από το Συμβούλιο, η ΕΕ και η Αυστραλία μπορούν να υπογράψουν τη συμφωνία. Μετά την υπογραφή, η συμφωνία απαιτεί την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη σύναψή της για να τεθεί σε ισχύ. Μόλις η Αυστραλία κυρώσει επίσης τη συμφωνία, αυτή μπορεί να τεθεί σε ισχύ.
Ιστορικό
Οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ΣΕΣ με την Αυστραλία ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2018. Ο 15ος και τελευταίος επίσημος γύρος διαπραγματεύσεων πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2023, ακολουθούμενος από διασυνοδικές συζητήσεις σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο, οι οποίες οδήγησαν στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στις 24 Μαρτίου 2026. Η συμφωνία αποτελεί την τελευταία προσθήκη στις συμφωνίες της ΕΕ με τη στρατηγική περιοχή του Ινδοειρηνικού, μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για ΣΕΣ με την Ινδονησία τον Σεπτέμβριο του 2025 και την Ινδία τον Ιανουάριο του 2026.
