Σήμερα, στην ηλικία των 65 ετών, σχεδόν μισό αιώνα μετά την κατάρρευση του πρωτοτόκου δικαιώματός του, η αναμονή του μπορεί επιτέλους να φτάνει στο τέλος της, όπως αναφέρε το CNNi.
Μάλιστα, κάλεσε το Σάββατο (10/1) τους διαδηλωτές στο Ιράν να «προετοιμαστούν να καταλάβουν» τα κέντρα των πόλεων.
«Αγαπητοί μου συμπατριώτες,
Με το θάρρος και τη σταθερότητά σας έχετε προκαλέσει τον θαυμασμό ολόκληρου του κόσμου. Η νέα, μαζική και επιβλητική παρουσία σας στους δρόμους σε όλο το Ιράν, το βράδυ της Παρασκευής, ήταν μια ηχηρή απάντηση στις απειλές του προδότη και εγκληματία ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Είμαι βέβαιος ότι είδε αυτές τις εικόνες από το κρησφύγετό του και κυριολεκτικά έτρεμε από φόβο.
Τώρα, μετά τη δυναμική ανταπόκρισή σας στο πρώτο κάλεσμα, είμαι σίγουρος ότι, με πιο στοχευμένη παρουσία στους δρόμους και ταυτόχρονα με τη διακοπή των οικονομικών “αρτηριών”, θα φέρουμε την Ισλαμική Δημοκρατία και τον φθαρμένο και εύθραυστο μηχανισμό καταστολής της πλήρως στα γόνατα.
«Αυτή είναι η τελευταία μάχη. Ο Παχλαβί θα επιστρέψει!» ήταν ένα από τα συνθήματα που ξεχώρισαν από τις πανεθνικές διαμαρτυρίες που συγκλόνισαν το Ιράν το βράδυ της Πέμπτης (8/1), αφού ο εξόριστος πρώην πρίγκιπας διάδοχος προέτρεψε τους συμπατριώτες του να βγουν στους δρόμους».
Συνθήματα υπέρ του Παχλαβί
Στις διαδηλώσεις το σύνθημα που κυριαρχεί είναι: «Τζαβίντ Σαχ (ζήτω ο βασιλιάς)!» φώναξαν οι διαδηλωτές. «Ρεζά Σαχ, ο Θεός να ευλογεί την ψυχή σου!».
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης κατά της δεινής κατάστασης της οικονομίας, αλλά γρήγορα απέκτησαν αντικαθεστωτικό χαρακτήρα. Ο Παχλαβί, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ, έχει επιδιώξει να τοποθετηθεί ως ντε φάκτο ηγέτης.
Η υποστήριξη προς την έκπτωτη μοναρχία αποτελεί ταμπού στο Ιράν, ποινικό αδίκημα και ένα συναίσθημα που εδώ και καιρό αποδοκιμαζόταν από μια κοινωνία που οργάνωσε μια λαϊκή εξέγερση για να ανατρέψει τη δικτατορία του Σάχη.
Θέλουν την επιστροφή του Σάχη οι Ιρανοί;
Δεν είναι σαφές τι μπορεί να προκαλεί τον ανανεωμένο ενθουσιασμό για τη βασιλική οικογένεια και τον τιμητικό αρχηγό της στην εξορία, λένε οι αναλυτές. Υποστηρίζουν πραγματικά οι Ιρανοί την αποκατάσταση της μοναρχίας ή απλώς έχουν βαρεθεί την καταπιεστική θεοκρατία τους;
«Ο Ρεζά Παχλαβί αναμφίβολα έχει αυξήσει την επιρροή του και έχει μετατραπεί σε πρωτοπόρο στην πολιτική της ιρανικής αντιπολίτευσης», δήλωσε ο Αράς Αζίζι, ακαδημαϊκός και συγγραφέας του βιβλίου «Τι θέλουν οι Ιρανοί».
«Αλλά υποφέρει επίσης από πολλά προβλήματα. Είναι μια διχαστική προσωπικότητα και όχι μια ενωτική».
Για δεκαετίες, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει εξουδετερώσει την εγχώρια αντιπολίτευση, φυλακίζοντας τους επικριτές της, συμπεριλαμβανομένων πρώην προέδρων. Ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, η απόλυτη εξουσία στο Ιράν, περιορίζει τις εξουσίες των αιρετών αξιωματούχων και θεωρεί την εντολή του ως τον θεματοφύλακα του καθεστώτος, καταπνίγοντας τις προκλήσεις κατά της διακυβέρνησής του.
Αυτό έχει ενδυναμώσει την εξωτερική αντιπολίτευση, η οποία προέρχεται από τη μεγάλη διασπορά του Ιράν και έχει ανασύρει προσωπικότητες όπως ο Παχλαβί από την σχετική αφάνεια. Ο Παχλαβί ήρθε για πρώτη φορά στο προσκήνιο αφότου το Ιράν το 2020 κατέρριψε κατά λάθος μια εμπορική πτήση μετά την απογείωσή της από την Τεχεράνη με προορισμό την Ουκρανία. Το περιστατικό πυροδότησε την εξωτερική αντιπολίτευση, ωθώντας την να συγχωνευθούν σε ένα συμβούλιο με τον Παχλαβί ως εξέχον μέλος.
Οι διαφωνίες μεταξύ του μωσαϊκού των Ιρανών αντιφρονούντων οδήγησαν στην πρόωρη κατάρρευση του συμβουλίου. Αλλά ο Παχλαβί παρέμεινε ως το πιο γνωστό πρόσωπο της αντιπολίτευσης. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι ο πιο γνωστός υποστηρικτής του. Είναι μια συμμαχία που έχει προκαλέσει πόλωση μεταξύ των Ιρανών ύστερα από τις ισραηλινές επιθέσεις που έπληξαν περιοχές του Ιράν κατά τη διάρκεια ενός 12ήμερου πολέμου μεταξύ των δύο χωρών τον περασμένο Ιούνιο.
Η απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ μπορεί επίσης να ενεργοποίησε την αντιπολίτευση που ήλπιζε σε έναν γρήγορο αποκεφαλισμό του καθεστώτος. Πλάνα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειχναν έναν διαδηλωτή να αλλάζει το όνομα ενός δρόμου σε «Οδός Τραμπ».
Καθοριστικός παράγοντας ο Τραμπ
Αλλά οι αναλυτές λένε ότι αυτές οι ελπίδες μπορεί να ήταν άστοχες. Ο Τραμπ «ζυγίζει τις επιλογές του και δεν έχει καμία επιθυμία να προσδώσει αξιοπιστία σε κάποιον πριν αποδείξει ότι μπορεί να κερδίσει», είπε ο Αζίζι.
«Ο Παχλαβί προσωπικά δεν έχει ιδιότητες που να αρέσουν στον Τραμπ. Είναι μάλλον βιβλιοφάγος και του λείπει το είδος του προσωπικού χαρίσματος που θα μπορούσε να αρέσει σε κάποιον σαν τον Τραμπ», είπε ο Αζίζι. «Θα δυσκολευτεί να κερδίσει τον Τραμπ», προσθέτει.
Ο Παχλαβί δεν έχει δεσμευτεί για την ανάμειξή του στη μάχη. Έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμος να ηγηθεί του Ιράν σε μια μεταβατική περίοδο σε περίπτωση που οι διαδηλωτές καταφέρουν να εκδιώξουν το καθεστώς σε αυτές τις διαδηλώσεις, τις πέμπτες αντικαθεστωτικές διαμαρτυρίες σε σχεδόν μια δεκαετία. Αλλά δεν δίνει πολλές λεπτομέρειες για τα σχέδιά του και οι επικριτές του λένε ότι η απειρία του μπορεί σύντομα να στραφεί εναντίον του.
«Μιλάει για το αν θα είναι ένας μεταβατικός ηγέτης και για το ποιος θα είναι στην μεταβατική κυβέρνηση, ποιος θα είναι υποψήφιος στη συνέλευση, ποιοι είναι οι υποψήφιοί σας», δήλωσε ο Βάλι Νασρ, ειδικός σε θέματα Ιράν και καθηγητής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς.
«Είναι ένα πράγμα να κοιτάς τα πλήθη και να λες ότι θα ήταν υπέροχο αν το Ιράν επέστρεφε στην περίοδο του Σάχη, αλλά από άποψη πραγματικών μηχανισμών, πώς θα το έκανε αυτό;»
Το αξιέξοδο του καθεστώτος
Η συσπείρωση γύρω από τον Παχλαβί είναι το πιο σίγουρο σημάδι, λένε οι αναλυτές, ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν φαίνεται να έχει φτάσει σε αδιέξοδο. Η οικονομία της έχει πληγεί από χρόνια διαφθοράς και κυρώσεων και έχει αγωνιστεί να αποτινάξει το καθεστώς του παρία παρά τις προσπάθειες μιας σειράς μεταρρυθμιστικών κυβερνήσεων. Οι νέοι έχουν ταλαιπωρηθεί από τη συντηρητική διακυβέρνηση και την καταστολή των πολιτικών ελευθεριών. Και αν το καθεστώς προσπαθήσει να καταστείλει βίαια την εξέγερση, όπως έχει κάνει στο παρελθόν, τότε κινδυνεύει να προκαλέσει την οργή του Τραμπ.
«Οι Ιρανοί δεν επιλέγουν τον Παχλαβί επειδή είναι παρών στην κοινότητα, αλλά επειδή είναι απελπισμένοι», δήλωσε ο Νασρ.
Ο Παχλαβί εκμεταλλεύεται αυτή τη νοσταλγία για την εποχή πριν από την Ισλαμική Δημοκρατία. «Πολλοί μεγαλύτεροι σε ηλικία Ιρανοί θυμούνται την ημέρα που γεννήθηκα και τι εθνική φρενίτιδα υπήρχε», δήλωσε στην Wall Street Journal αυτή την εβδομάδα. «Αλλά τώρα στην ηλικία των 65 ετών… οι νέοι Ιρανοί με αποκαλούν πατέρα. Και αυτό είναι το καλύτερο πράγμα».
