Πίσω από την απόφαση του Τραμπ να υπαναχωρήσει στην απειλή να πλήξει τις ενεργειακές υποδομές του Ιράν μπορεί να κρύβονται πολλά περισσότερα από τον ισχυρισμό του ότι επίκειται συμφωνία με την Τεχεράνη. Ειδικοί και νομικοί εξηγούν γιατί οι ενέργειες αυτές μπορεί να μην αποφέρουν στρατιωτικά κέρδη στις ΗΠΑ, οι οποίες θα μπορούσαν ταυτόχρονα να βρεθούν υπόλογες για εγκλήματα πολέμου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε το πρωί της Δευτέρας ότι θα αναστείλει τις στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον των ιρανικών εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας για πέντε ημέρες. Με τον τρόπο αυτό, ανέστειλε το τελεσίγραφο των 48 ωρών που είχε δώσει στο Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, διότι όπως ισχυρίστηκε, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν είχαν «πολύ θετικές και εποικοδομητικές συνομιλίες για τον καθολικό τερματισμό» των εχθροπραξιών, οι οποίες «θα συνεχίσουν αυτήν την εβδομάδα».
REUTERS/Kevin Lamarque
Οι Φρουροί της Επανάστασης στο Ιράν, απαντώντας στο 48ωρο τελεσίγραφο, είχαν απαντήσει ότι αν πληγούν οι ενεργειακές υποδομές, θα στόχευαν αντίστοιχες σε χώρες του Περσικού Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις.
Αμφίβολη νομιμότητα
Nομικοί εμπειρογνώμονες εξηγούν τι σημαίνουν τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές, ιδίως δεδομένης της σημασίας τους για τον άμαχο πληθυσμό.
Ο Κρεγκ Τζόουνς, ανώτερος λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ στη Βρετανία, μιλώντας στο CNN, επισημαίνει ότι υπάρχουν δύο βασικά ερωτήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη:
Το πρώτο είναι αν μια τέτοια ενέργεια έχει «συγκεκριμένο και άμεσο» στρατιωτικό πλεονέκτημα. Και αν ναι, είναι αυτό το πλεονέκτημα ανάλογο με τη βλάβη που προκαλείται στους πολίτες και το περιβάλλον;
«Φαίνεται ότι όσον αφορά τις απειλές του Τραμπ, δεν υπάρχει σαφές στρατιωτικό πλεονέκτημα σε αυτές», λέει ο Κρεγκ Τζόουνς. Σημειώνει ότι παρουσιάστηκαν περισσότερο ως πράξη αντιποίνων παρά ως οτιδήποτε άλλο. «Τα αντίποινα, η ανταπόδοση δηλαδή, είναι απλώς εκτός συζήτησης με βάση το διεθνές δίκαιο. Δεν είναι νόμιμο να το κάνουμε αυτό».
Αλλά, όπως εξηγεί, ακόμα και αν υπήρχε νόμιμο στρατιωτικό πλεονέκτημα, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ενέργεια πληροί το «όριο αναλογικότητας». Δηλαδή αυτό που απαιτεί να λαμβάνεται υπόψη ο αντίκτυπος στους αμάχους.
Τα στρατιωτικά πλεονεκτήματα πρέπει να «σταθμίζονται έναντι των πιθανών αρνητικών παρενεργειών για τους αμάχους, τις πολιτικές υποδομές, τις ενεργειακές απαιτήσεις και τις ανάγκες ολόκληρης της χώρας», σύμφωνα με τον ειδικό εμπειρογνώμονα Κρεγκ Τζόουνς.
Πιθανό έγκλημα πολέμου
Ανάλογες ανησυχίες εξέφρασαν και άλλοι ειδικοί, καθώς έχει κλιμακωθεί η βία στη Μέση Ανατολή.
Η Χέμπα Μοράιφ, περιφερειακή διευθύντρια για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στη Διεθνή Αμνηστία, από τις αρχές του μήνα προειδοποιούσε για την πιθανότητα «καταστροφικής βλάβης των αμάχων που προκύπτει από επιθέσεις που στοχεύουν ενεργειακές υποδομές». Αυτό έχει αποτέλεσμα «ουσιαστικό κίνδυνο τέτοιες επιθέσεις να παραβιάζουν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου».
🚨 Israel, the U.S. and the Islamic Republic of Iran must immediately cease or refrain from unlawful attacks on energy infrastructure in light of the risks of devastating civilian harm and environmental impact posed by such attacks. https://t.co/n1YcbG1KBO
— Amnesty International USA (@amnestyusa) March 11, 2026
Επίσης, ο Μπεν Σαούλ, ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τα ανθρώπινα δικαιώματα, καταδίκασε τις απειλές τόσο των ΗΠΑ όσο και του Ιράν να στοχεύσουν πολιτικές ενεργειακές υποδομές.
I condemn US and Iranian threats to attack protected civilian energy infrastructure, which would constitute war crimes under international law https://t.co/Nzr3oKlXbR pic.twitter.com/71oEXNsnSY
— Prof Ben Saul – UN SR Human Rights & Counterterror (@profbensaul) March 23, 2026
Δήλωσε ότι τέτοιες επιθέσεις, εάν πραγματοποιηθούν, θα συνιστούν «εγκλήματα πολέμου βάσει του διεθνούς δικαίου».
