Ένα βράδυ Πέμπτης, τις πρώτες ημέρες των πανδημικών αποκλεισμών, υπέφερα από COVID και μια έντονη πνευμονία. Ήμουν στο σπίτι, μόνη, και αναρωτιόμουν αν θα επιβιώσω για να δω άλλη μια Πέμπτη. Ήμουν εξαντλημένη από ένα ατελείωτο πρόγραμμα κλήσεων Zoom και λαχταρούσα να είμαι στη φυσική παρουσία των ανθρώπων που αγαπώ.
Εκείνη τη μελαγχολική στιγμή, κοίταξα την πίσω αυλή μου -μια μικρή αστική πράσινη έκταση στο Τορόντο.
Advertisment
Βγήκα έξω στο φως. Άρχισα να παρατηρώ τους σκίουρους, τα σκίουρα, ένα ρακούν και μια κουκουβάγια. Τάισα έναν σκίουρο με μερικούς σπόρους και ξηρούς καρπούς από το χέρι μου και άρχισα να παρατηρώ τη σκίουρο να αλληλεπιδρά με τα παιδιά της. Άρχισα να την ταΐζω περισσότερο και έφερε και εκείνη τα παιδιά της σε μένα.
Μέσα σε ένα εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα, ο σκίουρος έπαψε να είναι κάποιος άγριος και ασήμαντος άλλος. Ήταν μια μητέρα, συνειδητοποίησα. Είδα τον πολύπλοκο ιστό των σχέσεων στο μικροσκοπικό οικοσύστημα της αυλής μου.
Ξαφνικά, δεν ένιωθα τόσο μόνη.
Advertisment
Το παράδοξο της μοναξιάς
“Ποτέ δεν βρήκα τη συντροφιά που ήταν τόσο συντροφική όσο η μοναξιά”, έγραψε ο Χένρι Ντέιβιντ Θορώ κατά τη διάρκεια του χρόνου που βυθιζόταν στη φύση στο Walden Pond.
Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, ο αγρότης-φιλόσοφος Wendell Berry έδωσε μια ισχυρή εξήγηση για το πώς η μοναξιά μπορεί να αποτελέσει αντίδοτο για τη μοναξιά. Στα “άγρια μέρη, όπου κανείς είναι χωρίς ανθρώπινες υποχρεώσεις… οι εσωτερικές φωνές του ακούγονται”. Συνέχισε: “Όσο πιο συνεκτικός γίνεται κανείς μέσα στον εαυτό του ως πλάσμα, τόσο πιο ολοκληρωμένα εισέρχεται στην κοινωνία όλων των πλασμάτων”.
Είναι μια αντιφατική ιδέα. Η μοναξιά -μια κατάσταση που συχνά συγχέεται με τη μοναξιά- μπορεί, στην πραγματικότητα, να είναι ένα ισχυρό αντίδοτο στη μοναξιά.
Όταν γνωρίζουμε τον εαυτό μας, είμαστε σε θέση να γνωρίσουμε καλύτερα τους άλλους. Όταν νιώθουμε οικεία στο εδώ και τώρα, νιώθουμε πιο οικεία στον κόσμο γενικότερα.
Ένα σημαντικό μήνυμα για την εποχή μας
Αυτό είναι ένα σημαντικό μήνυμα για την εποχή στην οποία ζούμε.
Μόλις γιορτάσαμε την Εβδομάδα ευαισθητοποίησης για τη μοναξιά. Πριν από ένα χρόνο, ο Γενικός Χειρουργός των ΗΠΑ κήρυξε μια “επιδημία μοναξιάς και απομόνωσης”. Το 2023, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έθεσε επίσημα ως προτεραιότητα την “πιεστική απειλή για την υγεία” της μοναξιάς.
Η μοναξιά -μια αρνητική κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο αισθάνεται ένα χάσμα μεταξύ των προτιμώμενων και των πραγματικών επιπέδων κοινωνικής σύνδεσης- είναι σαφώς σε άνοδο. Η μοναξιά -μια επιλεγμένη κατάσταση της μοναξιάς για περισυλλογή και αποκατάσταση- θα έπρεπε θεωρητικά να είναι πιο προσιτή σε μια εποχή μεγαλύτερης μοναξιάς. Αλλά το αντίθετο είναι αλήθεια. Εν μέσω μιας κρίσης μοναξιάς και απομόνωσης, χάνουμε το χρόνο και το χώρο για μοναχική ήσυχη περισυλλογή.
Σύμφωνα με την Pew Research, σχεδόν το ένα τρίτο των ανθρώπων στις ΗΠΑ είναι “σχεδόν συνεχώς” στο διαδίκτυο. Τα ποσοστά είναι υψηλότερα μεταξύ των νέων. Η εργασία από το σπίτι έχει συχνά θολώσει τα όρια μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.
Καθώς αναζητούμε λύσεις για την κρίση της μοναξιάς και της απομόνωσης, θα πρέπει να εξετάσουμε τρόπους για να αυξήσουμε όχι μόνο τις παραδοσιακές κοινωνικές συνδέσεις αλλά και την ικανότητά μας για προβληματισμό και εσωτερική σύνδεση.
Μέσα από το χρόνο στη φύση και τη μοναξιά, μαθαίνουμε τον εαυτό μας, συνδεόμαστε με τις εσωτερικές πηγές έμπνευσής μας και ακονίζουμε τις δεξιότητες του να μπορούμε να ακούμε, να νοιαζόμαστε και να είμαστε σε σχέση με τους άλλους.πηγή: Σελίδα 4 από 10 Πηγή: Paul Pastourmatzis /
Βρείτε το δικό σας «στυλ μοναχικότητας»
Τις τελευταίες δεκαετίες, η “ενσυνειδητότητα” -ένα σύνολο πρακτικών για την “συνειδητή μη επικριτική προσοχή στην παρούσα στιγμή”- έχει κερδίσει δημοτικότητα. Αλλά η ενσυνειδητότητα δεν σημαίνει μόνο να κάθεσαι μόνος σου και να παρακολουθείς την αναπνοή. Μπορείτε να βρείτε μια μορφή ενσυνειδητότητας, για παράδειγμα, βάζοντας το τηλέφωνο στην άκρη και βυθίζοντας βαθιά σε ένα καλό βιβλίο. Δώστε στον εαυτό σας την άδεια να πειραματιστεί με τα δικά σας μονοπάτια για την εύρεση της ευγνωμοσύνης, της καθαρής προσοχής και της σύνδεσης με το παρόν.
Αγκαλιάστε τη φύση
Η εμπειρία μου στον μικρό αστικό μου κήπο κατά τη διάρκεια της πανδημίας υπογραμμίζει ότι η “άγρια φύση” μπορεί να είναι πιο προσιτή από ό,τι υποθέτουμε μερικές φορές. Απολαύστε το ηλιοβασίλεμα. Δοκιμάστε να παρατηρήσετε πουλιά σε ένα κοντινό πάρκο. Φροντίστε τα λουλούδια στην αυλή του φίλου σας.
Ο Ming Kuo του Πανεπιστημίου του Ιλινόις έχει διεξάγει διεπιστημονική έρευνα σχετικά με τις επιπτώσεις της φύσης στην ανθρώπινη ψυχολογία και αναφέρει ότι: “Απλώς παίζοντας με το χώμα για πέντε λεπτά, μπορούμε να δούμε την παρασυμπαθητική νευρική σας ενεργοποίηση να αλλάζει – από το “μάχη ή φυγή” να κινείται προς το “φροντίδα και φιλία””.
Μέρος της εμπειρίας της μοναξιάς – η αίσθηση ότι οι κοινωνικές ανάγκες του ατόμου δεν ικανοποιούνται – είναι η υπέρμετρη προσήλωση στις δικές του ανάγκες. Η εστίαση στη φύση είναι ένας τρόπος να εκθρονίσουμε το εγώ, να ηρεμήσουμε το μυαλό και να νιώσουμε ευγνωμοσύνη για τον ευρύτερο ιστό της ζωής.
Φέρτε τον στοχασμό στην υγειονομική περίθαλψη
Οι πάροχοι ιατρικών υπηρεσιών αντιμετωπίζουν πλέον τη μοναξιά μέσω πρακτικών όπως η “κοινωνική συνταγογράφηση” -όπου οι επαγγελματίες υγείας συνδέουν τους ασθενείς που βιώνουν μοναξιά με μη ιατρικές υπηρεσίες και δραστηριότητες της κοινότητας για να βελτιώσουν την ευημερία τους. Μέσω της κοινωνικής συνταγογράφησης, οι πάροχοι συχνά συστήνουν στους ασθενείς να συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες όπως οι τέχνες ή οι ευκαιρίες εθελοντισμού. Στο πλαίσιο αυτού του κινήματος, οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης θα πρέπει να εξετάσουν πώς μπορούν να ενσωματώσουν στοχαστικές πρακτικές στα θεραπευτικά προγράμματα για την αντιμετώπιση της μοναξιάς.
Πολιτικές υπέρ της μοναξιάς
Το 2017, η Γαλλία θέσπισε το “Δικαίωμα στην αποσύνδεση” από το εργασιακό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και άλλες επικοινωνίες μετά τη λήξη της εργάσιμης ημέρας. Άλλες δικαιοδοσίες, συμπεριλαμβανομένου του Οντάριο, έχουν ακολουθήσει το παράδειγμα.
Χρειαζόμαστε πολιτικές που να επιβεβαιώνουν τον χρόνο μας για ξεκούραση και ανανέωση. Καθώς θα συνεργάζομαι με εταίρους τους επόμενους μήνες για τη δημιουργία ενός Χάρτη για το “Belonging” – μιας συλλογής ιδεών δράσης για την αντιμετώπιση της κρίσης της κοινωνικής απομόνωσης – θα διερευνήσουμε πώς οι δημόσιες πολιτικές μπορούν να προωθήσουν όχι μόνο την παραδοσιακή κοινότητα αλλά και τρόπους ενίσχυσης της σύνδεσης μέσω της προσωπικής σκόπιμης περισυλλογής.
Υπάρχει πλέον μια σημαντική ώθηση σε όλους τους τομείς και τις κοινωνίες για την ενίσχυση της κοινωνικής σύνδεσης. Αλλά αυτό το έργο κινδυνεύει να είναι αντιπαραγωγικό αν προάγει την αίσθηση ότι ο χρόνος στη μοναξιά είναι ντροπιαστικός. Η οικοδόμηση του ανήκειν σημαίνει την καλλιέργεια μιας ισορροπίας μεταξύ της κοινωνικής σύνδεσης και του προσωπικού χώρου. Επιδιώκοντας να αντιμετωπίσουμε μια “επιδημία μοναξιάς”, δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε μια κουλτούρα κρίσης απέναντι στον χρόνο που περνάμε μόνοι μας.
Η σύνδεση δεν είναι απλώς μια ανθρώπινη ανάγκη. Η σύνδεση είναι τέχνη. Μέσα από το χρόνο στη φύση και τη μοναξιά μαθαίνουμε τον εαυτό μας, συνδεόμαστε με τις εσωτερικές μας πηγές έμπνευσης και ακονίζουμε τις δεξιότητες του να μπορούμε να ακούμε, να νοιαζόμαστε και να είμαστε σε σχέση με τους άλλους.
Όπως ανακάλυψα κατά τη διάρκεια των πιο σκοτεινών ημερών της πανδημίας, υπάρχουν πηγές σύνδεσης κρυμμένες σε κοινή θέα παντού γύρω μας. Ας επενδύσουμε το χρόνο και την προσοχή που τους αξίζει.
Kim Samuel
