Όταν νιώθουμε συναισθηματική ασφάλεια, η ειλικρίνειά μας γίνεται γέφυρα που μας φέρνει πιο κοντά αντί για τείχος που μας χωρίζει.
Όλοι μας κάποια στιγμή έχουμε βρεθεί να κρύβουμε τα πραγματικά μας συναισθήματα από φόβο. Πόσες φορές θελήσαμε να πούμε κάτι στον σύντροφό μας μια δυσαρέσκεια, μια ανάγκη, ένα βαθύ παράπονο αλλά διστάσαμε; Κι αν αναρωτιόμαστε «πώς να πούμε την αλήθεια μας στη σχέση μας χωρίς φόβο;», αυτό το άρθρο είναι για όλους μας. Η αυθεντική επικοινωνία είναι το κλειδί για μια υγιή σχέση, όμως απαιτεί ένα θεμέλιο: τη συναισθηματική ασφάλεια. Ας δούμε πώς μπορούμε να βρούμε τη φωνή μας και να μοιραστούμε την αλήθεια μας, χτίζοντας παράλληλα ένα ασφαλές πλαίσιο αγάπης και αποδοχής.
Advertisment
Γιατί φοβόμαστε να πούμε την αλήθεια μας;
Το να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς με τον άνθρωπό μας θα έπρεπε θεωρητικά να είναι το πιο φυσικό πράγμα. Στην πράξη όμως, πολλοί δυσκολευόμαστε. Οι λόγοι συχνά κρύβονται βαθιά μέσα μας:
- Φόβος απόρριψης: Κουβαλάμε έναν πρωταρχικό φόβο: «Αν δείξω τον πραγματικό μου εαυτό, μήπως δεν θα με αγαπά πια;». Αυτός ο φόβος μπορεί να πηγάζει από παιδικά βιώματα (π.χ. όταν εκφράζαμε στενοχώρια και οι μεγάλοι μας απέρριπταν ως “υπερβολικούς”) ή από προηγούμενες σχέσεις όπου η ειλικρίνειά μας τιμωρήθηκε αντί να εκτιμηθεί.
- Φόβος σύγκρουσης: Άλλες φορές, σιωπούμε για να αποφύγουμε έναν καβγά. Νομίζουμε ότι κάνοντας “υπομονή” και καταπιέζοντας τα παράπονά μας, διατηρούμε την ηρεμία. Στην πραγματικότητα όμως, το ανείπωτο πρόβλημα δεν εξαφανίζεται απλώς διογκώνεται στο παρασκήνιο.
- Αίσθηση ματαιότητας: Ίσως έχουμε προσπαθήσει στο παρελθόν να εκφραστούμε και συναντήσαμε τοίχο αδιαφορίας ή αμυντικότητας. Έτσι, λέμε «δεν έχει νόημα, δεν θα καταλάβει». Αυτή η πεποίθηση μάς κάνει να προεξοφλούμε την αποτυχία, οπότε προτιμάμε να μην προσπαθήσουμε καν.
- Νοοτροπία “μην ταράξουμε τα νερά”: Μερικοί από εμάς μεγαλώσαμε με την αντίληψη ότι «τα προβλήματα λύνονται μόνα τους αν τα αγνοήσεις». Αυτή η νοοτροπία πέρασε μέσα μας την ιδέα ότι το να “ταράξεις τα νερά” λέγοντας μια δυσάρεστη αλήθεια θα κάνει τα πράγματα χειρότερα. Έτσι, αποφεύγουμε τις δύσκολες συζητήσεις σαν ναρκοπέδιο.
- Ντροπή ή ενοχή: Αν η αλήθεια μας περιλαμβάνει μια δική μας ανάγκη ή αδυναμία, μπορεί να ντρεπόμαστε να την παραδεχτούμε. Για παράδειγμα, νιώθουμε μόνοι στη σχέση μας αλλά φοβόμαστε ότι αν το πούμε θα ακουστούμε “ανασφαλείς” ή “πολύ απαιτητικοί”.
Όλοι αυτοί οι λόγοι είναι φυσιολογικοί και πολύ ανθρώπινοι. Το σημαντικό είναι να τους αναγνωρίσουμε, ώστε να μπορέσουμε σιγά-σιγά να τους ξεπεράσουμε.
Τι σημαίνει “συναισθηματική ασφάλεια” σε μια σχέση;
Πρόκειται για την αίσθηση ότι μπορώ να είμαι ο εαυτός μου με τον άλλον, χωρίς να φοβάμαι ότι θα με κρίνει, θα με εγκαταλείψει ή θα με πληγώσει επίτηδες.
Advertisment
Σε μια σχέση με συναισθηματική ασφάλεια:
- Μπορούμε να είμαστε ευάλωτοι/ες. Δείχνουμε πότε είμαστε πληγωμένοι, λυπημένοι ή θυμωμένοι, χωρίς να φοβόμαστε ότι αυτό θα χρησιμοποιηθεί εναντίον μας.
- Ξέρουμε ότι μας αγαπούν γι’ αυτό που πραγματικά είμαστε. Δεν χρειάζεται να φοράμε “μάσκες” για να γίνουμε αρεστοί. Οι διαφωνίες ή οι ατέλειές μας δεν απειλούν το δέσιμο της σχέσης.
- Υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός ακόμα και στους καυγάδες. Κανείς δεν καταφεύγει σε προσβολές, ειρωνείες ή φωνές για να “κερδίσει”. Ξέρουμε πως ακόμα και στην ένταση, υπάρχει μια κόκκινη γραμμή αξιοπρέπειας που κανείς δεν θα περάσει.
- Ακουγόμαστε πραγματικά. Όταν μιλάμε, ο άλλος προσπαθεί να μας καταλάβει αντί να μας απορρίψει ή να μας μειώσει και το αντίστροφο φυσικά.
Εν ολίγοις, η συναισθηματική ασφάλεια είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο ανθίζουν η εμπιστοσύνη και η οικειότητα. Χωρίς αυτήν, η αλήθεια μας παραμένει κρυμμένη, όπως ένας σπόρος που δεν θα φυτρώσει ποτέ αν δεν βρει ασφαλές έδαφος.
Πώς να πούμε την αλήθεια μας χωρίς φόβο (πρακτικές συμβουλές)
Ήρθε η στιγμή να δούμε πώς μπορούμε συγκεκριμένα να αρχίσουμε να μοιραζόμαστε την αλήθεια μας με τον άνθρωπό μας. Ακολουθούν μερικά βήματα και τεχνικές που μπορούν να μας βοηθήσουν:
- Ξεκινάμε από τα “μικρά” και θετικά. Για να μπορέσουμε να κάνουμε τις «δύσκολες» συζητήσεις, εξασκούμαστε πρώτα στην ειλικρίνεια με πιο απλά θέματα. Για παράδειγμα, λέμε: «Ξέρεις, θα προτιμούσα απόψε να μείνουμε σπίτι, νιώθω κουρασμένη» αντί να υποκύψουμε σε κάτι που δεν θέλουμε από φόβο μήπως απογοητεύσουμε τον άλλον. Ή: «Δεν μου αρέσει πολύ αυτή η σειρά, μήπως δούμε κάτι άλλο;». Μαθαίνοντας να εκφράζουμε μικρές αλήθειες, χτίζουμε αυτοπεποίθηση για τις μεγαλύτερες.
- Επιλέγουμε την κατάλληλη στιγμή. Μια ειλικρινής, βαθιά κουβέντα χρειάζεται χώρο και χρόνο. Αποφεύγουμε να πούμε κάτι σοβαρό εν θερμώ ή όταν ένας από τους δύο είναι εκνευρισμένος ή εξαντλημένος. Προτιμάμε μια στιγμή ηρεμίας. Λέμε στον σύντροφό μας: «Θέλω να σου μιλήσω για κάτι σημαντικό, αλλά ήρεμα. Πότε θα ήταν μια καλή στιγμή για σένα;». Με αυτόν τον τρόπο, τον προετοιμάζουμε και δείχνουμε σεβασμό αντί να τον αιφνιδιάσουμε.
- Εξηγούμε τα συναισθήματά μας (όχι κατηγορίες). Η αλήθεια μας αφορά εμάς το πώς νιώθουμε. Αντί να πούμε «Δεν με θέλεις πια, πάντα βάζεις τη δουλειά πάνω από μένα» (που ακούγεται σαν κατηγορία), δοκιμάζουμε: «Νιώθω παραμελημένος/η τελευταία, γιατί δουλεύεις τόσο πολύ και μου λείπει ο χρόνος μας μαζί». Μιλάμε από τη δική μας πλευρά. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το πώς νιώθουμε ενώ τις κατηγορίες μπορεί εύκολα να τις αρνηθεί, με κίνδυνο να προκαλέσουν καβγά.
- Διαβεβαιώνουμε ότι μοιραζόμαστε επειδή νοιαζόμαστε. Μερικές φορές, ο σύντροφός μας μπορεί να πάρει αμυντική στάση όταν του λέμε μια δυσάρεστη αλήθεια. Ξεκινάμε την κουβέντα με στοργή: «Σου λέω πώς νιώθω γιατί η σχέση μας είναι πολύ σημαντική για μένα και θέλω να την κάνουμε ακόμα καλύτερη». Έτσι καταλαβαίνει ότι δεν του επιτιθόμαστε, αλλά προσπαθούμε να φέρουμε βελτίωση.
- Ακούμε και τη δική του αλήθεια. Αφού εκφραστούμε, δίνουμε χώρο και στον άλλον να ανταποκριθεί. Μπορεί να θέλει να εξηγηθεί, να απολογηθεί ή να μοιραστεί κι αυτός τα δικά του συναισθήματα. Κρατάμε ανοιχτή την καρδιά και το μυαλό μας και τον ακούμε χωρίς διακοπές. Θυμόμαστε ότι στόχος είναι η κατανόηση και από τις δύο πλευρές, όχι να “νικήσουμε” σε μια αντιπαράθεση.
- Θέτουμε υγιή όρια στη συζήτηση. Αν ο άλλος αντιδρά θυμωμένα ή ειρωνικά όταν του ανοίγουμε την καρδιά μας, μένουμε ψύχραιμοι και λέμε ήρεμα: «Δεν θέλω να τσακωθούμε. Θέλω απλώς να μοιραστώ πώς νιώθω και να με ακούσεις. Μπορούμε να το κάνουμε αυτό χωρίς να υψώσουμε τους τόνους;». Με αυτόν τον τρόπο, υπενθυμίζουμε και στους δύο τον κανόνα της ψυχραιμίας. Αν η συζήτηση πάρει πολύ αρνητική τροπή, δεν είναι κακό να προτείνουμε ένα διάλειμμα και να επανέλθουμε όταν θα έχουμε ηρεμήσει.
- Είμαστε προετοιμασμένοι για την αντίδραση του άλλου. Αποκαλύπτοντας μια καλά κρυμμένη αλήθεια, είναι πιθανό ο άλλος αρχικά να αιφνιδιαστεί ή να ενοχληθεί. Του δίνουμε λίγο χρόνο να επεξεργαστεί όσα άκουσε. Δεν είναι πάντα εύκολο ή ευχάριστο να ακούμε αλήθειες αλλά αν υπάρχει αγάπη, μετά το πρώτο σοκ, συνήθως ακολουθεί διάθεση για συνεννόηση. Δεν αποθαρρυνόμαστε αν η πρώτη αντίδραση δεν είναι ιδανική. Εκείνο που μετράει είναι ότι η πόρτα άνοιξε και η αλήθεια βγήκε στο φως.
Όταν η αλήθεια γίνεται γέφυρα αντί για τείχος
Μπορεί τώρα να μας φαίνεται τρομακτικό το να εκτεθούμε έτσι. Αλλά σκεφτείτε πόσο πιο ανάλαφρη θα γίνει η σχέση μας όταν πάψουν να υπάρχουν “σκιές” και κρυφά παράπονα. Η αλήθεια, όταν ειπωθεί σωστά, δεν μας χωρίζει μας ενώνει. Γιατί;
- Ο σύντροφός μας παύει να πρέπει να “μαντεύει” τι μας συμβαίνει. Κερδίζει μια ξεκάθαρη εικόνα του πώς νιώθουμε, οπότε μπορεί κι αυτός να προσαρμόσει τη συμπεριφορά του ή τουλάχιστον να μας δώσει την αγάπη και τη στήριξη που χρειαζόμαστε.
- Εμείς νιώθουμε επιτέλους ότι ακουγόμαστε και ότι μας βλέπουν. Δεν υπάρχει τίποτα πιο θεραπευτικό από το να λες αυτό που βαραίνει την καρδιά σου και να βλέπεις τον άνθρωπό σου να το ακούει με προσοχή. Αυτόματα, η μοναξιά μειώνεται και η οικειότητα μεγαλώνει.
- Δημιουργείται ένα νέο επίπεδο εμπιστοσύνης. Κάθε φορά που μοιραζόμαστε ειλικρινά, αποδεικνύουμε ο ένας στον άλλον ότι εμπιστευόμαστε τη σχέση αρκετά ώστε να βάζουμε την αλήθεια πάνω από τη βολή μας. Αυτό είναι μια τεράστια ψήφος εμπιστοσύνης προς τη σχέση.
- Οι “μικρές εκρήξεις” θυμού ή πίκρας μειώνονται. Όταν καταπιέζουμε την αλήθεια μας, αυτή συχνά βγαίνει έμμεσα με μορφή σαρκασμού, ψυχρότητας, αποστασιοποίησης. Λέγοντας τα πράγματα ανοιχτά, αποφεύγουμε αυτές τις υπόγειες εκτονώσεις που φθείρουν τη σχέση.
Αν χρειαστούμε βοήθεια, δεν είναι ντροπή
Ίσως σκέφτεστε: «Καλά όλα αυτά, αλλά ο/η σύντροφός μου δεν ακούει με τίποτα» ή «Τα έχουμε κάνει θάλασσα τόσο καιρό… μπορεί να φτιάξουν τα πράγματα;». Η ειλικρινής απάντηση είναι πως ναι, γίνεται αρκεί να υπάρχει θέληση και αγάπη. Κάποιες φορές όμως, είναι πολύ χρήσιμο να υπάρχει και καθοδήγηση.
Ένας σύμβουλος σχέσεων ή ένα καλά δομημένο πρόγραμμα αυτοβελτίωσης μπορεί να λειτουργήσει ως “ουδέτερη ζώνη” όπου θα νιώσετε και οι δύο ασφαλείς να πείτε την αλήθεια σας. Παράλληλα, μπορεί να σας δώσει νέες προοπτικές και να σας διδάξει τεχνικές για το πώς να διαχειρίζεστε τις αντιδράσεις σας. Στόχος είναι η αλήθεια να πάψει να είναι απειλή και να γίνει απλώς το φυσικό στοιχείο της σχέσης.
Θυμηθείτε: Οι σχέσεις χτίζονται πάνω σε ολόκληρες αλήθειες, όχι σε μισές αλήθειες ή βολικά ψέματα. Μπορεί στην αρχή η ειλικρίνειά μας να ταρακουνήσει λίγο τα νερά, αλλά αν μια σχέση αξίζει, θα βγει πιο δυνατή μετά την ειλικρίνεια. Κι αν όχι… τότε ίσως αυτή η ειλικρίνεια μάς δείξει ότι αξίζουμε μια σχέση όπου μπορούμε να είμαστε ο εαυτός μας πραγματικά, χωρίς φόβο.
Πηγές & Βιβλιογραφία
- Gottman, John & DeClaire, Joan. The Relationship Cure: A 5 Step Guide to Strengthening Your Marriage, Family, and Friendships (2001).
- Rosenberg, Marshall B. Nonviolent Communication: A Language of Life (3η έκδ., 2003).
- Nichols, Michael P. The Lost Art of Listening: How Learning to Listen Can Improve Relationships (1995).
- Johnson, Sue. Hold Me Tight: Seven Conversations for a Lifetime of Love (2008).
- The Ultimate MindsetShift Formula™
Shift & Connect™ – The Ultimate MindsetShift Formula™ | Η νέα ευκαιρία που περίμενες για να αλλάξεις τις σχέσεις σου! Μάθε περισσότερα για την μέθοδο της Βέλιας Νούρλογλου εδώ
