Για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, ο πληθυσμός στην Κίνα καταγράφει μείωση, επιβεβαιώνοντας ότι η πολυπληθέστερη χώρα του πλανήτη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά και μακροπρόθεσμη δημογραφική κρίση.
Σύμφωνα με τον Guardian, τα στοιχεία για το 2025 είναι αποκαλυπτικά: οι γεννήσεις κατέρρευσαν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ οι θάνατοι αυξήθηκαν, επιταχύνοντας τη συνολική πληθυσμιακή συρρίκνωση.
Παρά τις γενναίες –τουλάχιστον σε επίπεδο εξαγγελιών– παρεμβάσεις του Πεκίνου, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες αποθαρρύνουν ολοένα και περισσότερους νέους από το να κάνουν παιδιά.
Ιστορικό χαμηλό στις γεννήσεις
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Κίνας (NBS), οι καταγεγραμμένες γεννήσεις το 2025 ανήλθαν μόλις σε 7,92 εκατομμύρια, δηλαδή 5,63 γεννήσεις ανά 1.000 κατοίκους.
Πρόκειται για πτώση της τάξης του 17% σε σχέση με το 2024, όταν είχαν καταγραφεί 9,54 εκατομμύρια γεννήσεις. Το επίπεδο αυτό είναι το χαμηλότερο από το 1949, χρονιά ίδρυσης της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.
Ο Κινέζος δημογράφος Λι Γουενχάο, σχολιάζοντας τα στοιχεία σε κινεζικά μέσα, σημείωσε ότι «η χώρα βιώνει μια δημογραφική ανατροπή χωρίς ιστορικό προηγούμενο στη σύγχρονη εποχή της».
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του Γι Φουσιάν, δημογράφου στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν–Μάντισον, ο οποίος τόνισε ότι «ο αριθμός γεννήσεων του 2025 είναι συγκρίσιμος με εκείνον του 1738, όταν ο πληθυσμός της Κίνας δεν ξεπερνούσε τα 150 εκατομμύρια».
Συρρίκνωση πληθυσμού και αύξηση θανάτων
Η μείωση των γεννήσεων συνοδεύεται από αύξηση των θανάτων.
Το 2025, οι θάνατοι ανήλθαν σε 11,31 εκατομμύρια, από 10,93 εκατομμύρια το 2024. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 3,39 εκατομμύρια, φτάνοντας τα 1,405 δισεκατομμύρια άτομα. Το ποσοστό θνησιμότητας διαμορφώθηκε σε 8,04 ανά 1.000 κατοίκους, το υψηλότερο από το 1968.
Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει το πρόβλημα της ταχείας γήρανσης. Σήμερα, περίπου το 23% του κινεζικού πληθυσμού είναι άνω των 60 ετών, ενώ μέχρι το 2035 ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 400 εκατομμύρια. Δηλαδή, σχεδόν όσοι είναι σήμερα οι πληθυσμοί των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιταλίας μαζί.
Οι πολιτικές ενίσχυσης των γεννήσεων και τα όριά τους
Τα τελευταία χρόνια, το Πεκίνο έχει επιχειρήσει να ανατρέψει την αρνητική τάση με σειρά μέτρων. Το 2025 εγκαινιάστηκε το πρώτο εθνικό πρόγραμμα επιδομάτων παιδικής φροντίδας, με προϋπολογισμό 90 δισεκατομμυρίων γιουάν, που αφορά παιδιά κάτω των τριών ετών.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η επέκταση της εθνικής ασφάλισης υγείας ώστε να καλύπτει όλα τα έξοδα τοκετού, συμπεριλαμβανομένης της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Τσεν Μινγκ, τα μέτρα αυτά «δεν αγγίζουν την καρδιά του προβλήματος». Το υψηλό κόστος ζωής, η ανεργία των νέων και η αβεβαιότητα για το μέλλον λειτουργούν αποτρεπτικά. Ενδεικτικά, το μέσο κόστος ανατροφής ενός παιδιού μέχρι την ηλικία των 18 ετών υπολογίζεται σε 538.000 γιουάν – ποσό που αντιστοιχεί σε πάνω από έξι φορές το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της χώρας.
Γραφικό Guardian Πηγή: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Κίνας
Η βαριά σκιά της πολιτικής του ενός παιδιού
Καθοριστικό ρόλο στη σημερινή κατάσταση παίζουν οι δεκαετίες εφαρμογής της πολιτικής του ενός παιδιού, η οποία ίσχυσε από το 1980 έως το 2015.
Η πολιτική αυτή συνέβαλε στη μείωση της φτώχειας και στον έλεγχο της πληθυσμιακής έκρηξης, αλλά διαμόρφωσε μια κοινωνία που έμαθε να θεωρεί το ένα παιδί ως «κανονικότητα».
Η σημερινή γενιά ενηλίκων σε αναπαραγωγική ηλικία είναι μικρότερη αριθμητικά και κοινωνικά προσανατολισμένη σε μικρά νοικοκυριά. Επιπλέον, ο πληθυσμός των γυναικών ηλικίας 15 έως 49 ετών αναμένεται να μειωθεί δραματικά, σε λιγότερα από 100 εκατομμύρια μέχρι το τέλος του αιώνα.
Γάμοι σε πτώση και κοινωνικές αλλαγές
Οι γάμοι, που παραδοσιακά συνδέονται άμεσα με τα ποσοστά γεννήσεων στην Κίνα, μειώθηκαν κατά περίπου 20% το 2024, φτάνοντας τα 6,1 εκατομμύρια. Παρότι το 2025 καταγράφηκε μια προσωρινή ανάκαμψη –με αύξηση 22,5% στο τρίτο τρίμηνο– οι δημογράφοι εκτιμούν ότι πρόκειται για παροδικό φαινόμενο, συνδεδεμένο με τη χαλάρωση των περιορισμών στον τόπο τέλεσης γάμου.
Η κοινωνιολόγος Γουάνγκ Λινα τονίζει ότι «οι νέοι και οι νέες δίνουν πλέον προτεραιότητα στην προσωπική ελευθερία και την οικονομική ασφάλεια, όχι στη δημιουργία οικογένειας».
Αυτό αποτυπώνεται και στις έντονες συζητήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, όπου πολλοί χρήστες εκφράζουν ανοιχτά την απροθυμία τους να αποκτήσουν παιδιά.
Οικονομικές επιπτώσεις και ανησυχίες για το μέλλον
Η δημογραφική συρρίκνωση περιπλέκει σοβαρά τη στρατηγική της Κίνας για οικονομική ανάπτυξη.
Η μείωση του εργατικού δυναμικού, σε συνδυασμό με την αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών, ασκεί πίεση στα δημόσια οικονομικά. Ήδη, η χώρα έχει αυξήσει τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, με τους άνδρες να εργάζονται έως τα 63 και τις γυναίκες έως τα 58.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το κόστος των πολιτικών ενίσχυσης των γεννήσεων ενδέχεται να φτάσει τα 180 δισεκατομμύρια γιουάν ετησίως. Ο Χου Σιτζίν, πρώην αρχισυντάκτης της Global Times, πρότεινε μάλιστα οι τοπικοί αξιωματούχοι να αξιολογούνται όχι μόνο με βάση το ΑΕΠ, αλλά και με βάση τα ποσοστά γεννήσεων στις περιοχές τους.
Ένα πρόβλημα χωρίς εύκολη λύση
Με ποσοστό γονιμότητας κοντά στη μία γέννηση ανά γυναίκα, η Κίνα συγκαταλέγεται στις χώρες με τη χαμηλότερη γεννητικότητα παγκοσμίως, παρόμοια με τη Νότια Κορέα, την Ταϊβάν και τη Σιγκαπούρη.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι ακόμη και αν τα μέτρα ενίσχυσης αποδώσουν, δύσκολα θα αντιστρέψουν πλήρως την τάση.
Όπως συνοψίζει ο δημογράφος Δημήτρης Παπαδόπουλος, «η Κίνα δεν αντιμετωπίζει απλώς μια δημογραφική ύφεση, αλλά μια βαθιά κοινωνική μετάβαση».
Το αν και πώς θα προσαρμοστεί σε αυτήν, θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της ίδιας, αλλά και τις ισορροπίες της παγκόσμιας οικονομίας τις επόμενες δεκαετίες.
