Πώς είναι για µια γυναίκα να θητεύει σε έναν κλάδο όπως είναι των λιπασµάτων;
Κατ’ αρχάς να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση και να πω ότι σίγουρα είναι µια πρόκληση το να είσαι γυναίκα σε έναν ανδροκρατούµενο κλάδο. Ειδικά όταν ξεκίνησα εγώ, πριν από περίπου 17 χρόνια, θα µπορούσα να πω ότι είχα όλα τα désavantages. Γυναίκα, µη γεωπόνος, η µικρότερη ηλικιακά όλων και η κόρη του αφεντικού. Πολλές προκλήσεις µαζεµένες.Βέβαια, εκ του αποτελέσµατος, έχω να πω ότι µε προσπάθεια, µε σκληρή δουλειά, µε υποµονή, µε ειλικρίνεια, αγάπη γι’ αυτό που κάνεις και σεβασµό στους άλλους µπορείς να αφήσεις το δικό σου αποτύπωµα στον κλάδο. Με χαροποιεί που βλέπω τις γυναίκες να µπαίνουν όλο και πιο δυναµικά στον κλάδο. Βέβαια δεν βλέπω ακόµα να κατέχουν υψηλές διοικητικές θέσεις κι αυτό µε στεναχωρεί.
Δείτε εδώ ολόκληρη τη συνέντευξη
Πριν περάσουµε στα ειδικότερα του κλάδου, θα ζητούσα ένα σχόλιο για όσα συµβαίνουν αυτό τον καιρό στη Μ. Ανατολή, που σαφώς επηρεάζουν τον κλάδο.
Σε ένα γενικότερο πλαίσιο θα έλεγα ότι αυτό που βλέπουµε τώρα, το έχουµε ξαναδεί. Κάτι παρόµοιο συνέβη και πριν από 20 χρόνια µε τις αυξήσεις των τιµών πετρελαίου, κυρίως για χρηµατιστηριακούς λόγους. Αυτό το οποίο βλέπουµε τώρα έχει πάρει γεωπολιτικές διαστάσεις και επηρεάζει όλο τον κόσµο. Ξαφνικά η προσφορά δεν επαρκεί να καλύψει τη ζήτηση, καθώς το ένα πέµπτο της παγκόσµιας προµήθειας χάθηκε µε το κλείσιµο του Στενού του Ορµούζ.. Ακόµα και οι µεγάλες αγορές όπως η Κίνα, τις οποίες θεωρούµε ανεξάρτητες και οικονοµικά ίσως είναι και πιο υγιείς από την Αµερική, σταµατάνε τις εξαγωγές και προσπαθούν να βρουν από πού θα αγοράσουν. Αυτό και µόνο δηµιουργεί πάρα πολύ µεγάλη ανησυχία. Και δεν τίθεται µόνο το θέµα της ποσότητας κοιτασµάτων που είναι διαθέσιµα αλλά αυτό που πρέπει περισσότερο να µας απασχολεί είναι αν υπάρχουν υποδοµές αποθήκευσης, µεταφοράς και αεροποίησης όταν µιλάµε για φυσικό αέριο. Στην Ελλάδα ακόµα έχουµε µόνο τα αποθέµατα της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης που φτάνουν για περίπου 10 µέρες.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον το λίπασµα πώς επηρεάζεται και ποιες ειδικότερες κατηγορίες είναι αυτές που κυρίως ταλαιπωρούνται;
Όταν µιλάµε για ενεργειακή ασφάλεια, όταν µιλάµε για προσφορά που δεν µπορεί να καλύψει τη ζήτηση, µπαίνουµε σε συζητήσεις δηµοπρασίας. ∆ηλαδή, ποιος µπορεί να πληρώσει τα περισσότερα για να καλυφθεί. Αυτό προφανώς είναι άρρηκτα συνδεδεµένο µε τον δικό µας κλάδο. Μπορεί όλα αυτά τα χρόνια να µιλάµε για επισιτιστική ασφάλεια, να λέµε ότι το 2050 θα είµαστε 9 δισεκατοµµύρια κόσµος, ότι δεν υπάρχει επάρκεια θρεπτικών στοιχείων, ότι τα εδάφη είναι ταλαιπωρηµένα, αλλά µένουµε εκεί. Υπάρχει όµως και µία συνέχεια, ότι πρέπει να συνδέουµε όλο αυτό µε την ενεργειακή ασφάλεια, γιατί είναι άρρηκτα συνδεδεµένα. Ας πάρουµε τις βασικές πρώτες ύλες, την ουρία για παράδειγµα, που είναι µία βασική πρώτη ύλη αζώτου. Κάθε φορά που έχουµε Παγκόσµια Ηµέρα Λιπασµάτων, λέµε ότι ένα τρίτο της τροφής σήµερα οφείλεται στο άζωτο. Ξέρετε όµως ότι το 70-80% κόστους παραγωγής της ουρίας είναι το φυσικό αέριο; Ναι, να µιλάµε για πράσινες λύσεις θρέψης αλλά εάν δεν υπάρχουν τα βασικά θρεπτικά στοιχεία θρέψης, που θα εφαρµοστούν;
Όταν ανεβαίνει εποµένως η τιµή του φυσικού αερίου, αυτόµατα πολλαπλασιάζεται και η τιµή της ουρίας και του αζώτου. Και την ίδια ώρα έχουµε και µία µεγάλη µετάβαση σε νέους τύπους λιπασµάτων, σταθεροποιηµένα, βραδείας αποδέσµευσης, µε βιοδιεγέρτες κλπ. Τι σηµαίνουν όλα αυτά για τον κλάδο;
Για τον κλάδο σηµαίνει ότι υπάρχει µία διπλή µετάβαση, θα έλεγα. ∆ηλαδή από τη µια βλέπουµε ότι οι εξελίξεις, οι γεωπολιτικές, κρούουν τον κώδωνα του πόσο πολύ εξαρτώµαστε, ως εισαγωγική χώρα, από τις πρώτες ύλες. Και από την άλλη βλέπουµε τις τάσεις για ανάπτυξη προϊόντων και τεχνολογιών φιλικών στο περιβάλλον. Αυτό τι σηµαίνει για τον κλάδο; Σηµαίνει ότι υπάρχει µία µετάβαση από τα τυποποιηµένα προϊόντα θρέψης στα πιο εξειδικευµένα. Σηµαίνει ότι υπάρχει µία αυξηµένη ανάγκη για τεχνογνωσία και τεχνική υποστήριξη. Σηµαίνει ότι υπάρχουν αυξηµένες απαιτήσεις για διαφοροποίηση.
Όλα αυτά όµως σηµαίνουν και αυξηµένο κόστος για τον παραγωγό, έχω την εντύπωση. Μπορεί ο παραγωγός να το σηκώσει;
Αυτή είναι µία από τις ερωτήσεις που µου αρέσουν. Γιατί σε ορισµένες περιπτώσεις αυτό δεν σηµαίνει κόστος για τον παραγωγό. Όταν µιλάµε για αύξηση των τιµών των πρώτων υλών, λόγω αύξησης του κόστους, ναι πράγµατι αυξάνονται οι βασικές πρώτες ύλες. Αλλά όταν µιλάµε για προϊόντα τεχνολογίας, για προϊόντα νέου τύπου, δεν µιλάµε για αξία και κόστος ευρώ ανά κιλό. Θα πρέπει να µιλήσουµε για κόστος ανά στρέµµα. Αυτό που θα πρέπει να κάνουµε, και τουλάχιστον εµείς σαν Medilco κάνουµε, είναι να εστιάζουµε στο έσοδο του επαγγελµατία καλλιεργητή. Γιατί όταν ένα προϊόν έχει τεχνολογία, και θα το προτείνεις και θα χρειαστεί να βάλει λιγότερη δοσολογία ή θα έχει καλύτερη απορρόφηση του φωσφόρου, που είναι το πιο δυσκίνητο θρεπτικό στοιχείο. Τότε σίγουρα δεν µιλάµε για ευρώ ανά κιλό.
∆ηλαδή, βλέπουµε υψηλότερες αποδόσεις µέσα από αυτά τα προϊόντα.
Μιλάµε πια για επένδυση επί αποδόσει. Όταν µε ένα προϊόν τεχνολογίας καταφέρνει ο παραγωγός και έχει, για παράδειγµα, πρωιµότητα, να κόψει ας πούµε δύο εβδοµάδες νωρίτερα τις φράουλες, είναι περισσότερα χρήµατα. Εάν καταφέρει και βελτιώσει τα brix στη βιοµηχανική τοµάτα, είναι περισσότερο έσοδο.
Σωστό. Ωστόσο βλέπουµε ότι η ελληνική γεωργία αυτά τα χρόνια έχει δεινοπαθήσει. Οι διεθνείς τιµές δεν την διευκολύνουν να αναπτυχθεί. Θα έλεγα εγώ ότι έχει παραµεληθεί, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την στρατηγική που ακολουθεί η χώρα µας.
Πιστεύω ότι η Ελλάδα είναι µία καθαρά αγροτική χώρα. Είναι όµως και µια χώρα ευρωπαϊκή. Αυτήν τη στιγµή οι επενδύσεις και τα µεγάλα κεφάλαια και κονδύλια που δίνονται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, προέρχονται κυρίως από το Ταµείο Ανάκαµψης. Του οποίου η κεντρική διοίκηση είναι οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Και το ερώτηµα είναι: Είναι αγροτικές οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης; Προφανώς λοιπόν τα κονδύλια της Ελλάδας, όπως και των υπόλοιπων αγροτικών χωρών, είναι περιορισµένα. Αυτό σε συνδυασµό και µε το καθόλου υγιές εθνικό σύστηµα λειτουργίας του πρωτογενούς τοµέα, έχουν ως αποτέλεσµα να µην υπάρχει αυτή η στήριξη που θα έπρεπε να υπάρχει στον Έλληνα επαγγελµατία καλλιεργητή.
Υπάρχει µοντέλο γεωργίας το οποίο µπορεί να ακολουθήσει η χώρα µας για να ανταποκριθεί καλύτερα στα κελεύσµατα των καιρών και στη διεθνή ζήτηση και ποιο είναι αυτό;
Πιστεύω ότι ένα βιώσιµο µοντέλο για την ελληνική γεωργία θα ήταν ένα υβριδικό µοντέλο. ∆ηλαδή ότι η Ελλάδα δεν µπορεί να συναγωνιστεί σε µαζική παραγωγή χώρες µε χαµηλό κόστος. Άρα θα πρέπει να εστιάσει σε υψηλής ακρίβειας τεχνολογίες, θα πρέπει, για να µειώσει ουσιαστικά το κόστος των εισροών, να εστιάσει σε συνεργασίες, σε οµάδες παραγωγών, σε συνεταιρισµούς ώστε να βελτιώσουν τη διαπραγµατευτική τους δύναµη. Και θα πρέπει να εστιάσει στην ανάπτυξη και στην εξαγωγή προϊόντων που µπορεί να πουλήσει σε ψηλότερες τιµές, όπως είναι τα ΠΟΠ προϊόντα, όπως είναι τα βιολογικά προϊόντα. Πιστεύω επίσης ότι η καθετοποίηση είναι ένα κοµµάτι που µπορεί να βοηθήσει τον παραγωγό, δηλαδή να εµπλακεί περισσότερο και στο κοµµάτι της συσκευασίας ή της πώλησης, ώστε να βελτιώσει τα περιθώρια κέρδους του.
Ηγείσαι, όπως είπαµε, της Medilco Ελλάς, µιας εταιρείας που χρόνια έχει σηµαντική παρουσία στον κλάδο των λιπασµάτων. Τι είναι αυτό που τη διαφοροποιεί;
Η Medilco δεν είναι ένας απλός προµηθευτής λιπασµάτων. Προσπαθούµε να ενεργούµε ως συνεργάτης στον τελικό παραγωγό και να τον βοηθάµε στη µετάβαση προς τη βιώσιµη γεωργία. Έχουµε επιλέξει να επενδύουµε σε στρατηγικούς πυλώνες, όπως τα εξειδικευµένα προϊόντα. Μιλάµε για τεχνολογίες, τοποθετούµε brands. Είµαστε από τους πρώτους που µιλήσαµε για την Αναγεννητική γεωργία. Από τους πρώτους που ξεκινήσαµε να µιλάµε για λιπάσµατα ελεγχόµενης αποδέσµευσης πριν καν εµφανιστεί ο δηµοφιλής αυτός χαρακτηρισµός, για σταθεροποίηση και για αναστολείς. Τους βιοδιεγέρτες τους τοποθετούµε στην αγορά εδώ και 13 χρόνια. Όχι τον τελευταίο καιρό που έχει γίνει της µόδας. Το δεύτερο κοµµάτι είναι η τεχνική υποστήριξη. ∆εν αρκεί να έχεις µόνο ένα καλό υλικό, να έχεις µια τεχνολογία, αν δεν έχεις το τεχνικό υπόβαθρο να το στηρίξεις. Η Medilco είναι από τις ελάχιστες, αν όχι η µοναδική εταιρεία, που ξεκινήσαµε από τα κρυσταλλικά, ξεκινήσαµε από τα υγρά και στο τέλος, πρόσφατα, τα τελευταία χρόνια βάλαµε στην γκάµα τα κοκκώδη. Και το τρίτο είναι η βιωσιµότητα. Είτε έχει να κάνει η βιωσιµότητα µε προϊόντα θρέψης που υπάγονται στις κατηγορίες της πράσινης ανάπτυξης, είτε έχει να κάνει και µε τις συνεργασίες µε οίκους του εξωτερικού. Καθώς όπως είπαµε, η Ελλάδα είναι καθαρά εισαγωγική χώρα.
Έτσι είχατε και µια σπουδαία συνεργασία τον τελευταίο καιρό µε την αµερικανική εταιρεία Nutrien. Ήταν µια έκπληξη για τον κλάδο. Πώς φτάσατε εκεί και πείτε µας λίγα πράγµατα παραπάνω.
Η πολυετής εµπειρία µας στον κλάδο και η διεθνής παρουσία µας ως Medilco µας δίνει τη δυνατότητα αφενός να έχουµε µια γνώση της αγοράς, να έχουµε την ικανότητα να εντοπίζουµε τις ευκαιρίες, γιατί πάντα υπάρχουν ευκαιρίες, ειδικά όταν υπάρχουν έντονες αλλαγές, και βέβαια να µπορούµε να τις εκµεταλλετευτούµε. Στη συγκεκριµένη περίπτωση η συνεργασία µας µε την Nutrien είναι χαρακτηριστικό παράδειγµα αυτής της προσέγγισης. Και τι εννοώ. Ότι η Nutrien πληροί τις προδιαγραφές του στρατηγικού συνεργάτη µε βάση αυτά τα οποία αναζητούσαµε. Όπως επίσης η Nutrien αναγνώρισε στη Medilco την προσωπικότητα, την εµπειρία, την εξειδίκευση για να τοποθετήσει τον brand της, όχι µόνο στην ελληνική αγορά, αλλά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η Nutrien δεν είναι απλά ένας παραγωγός. Είναι ο µεγαλύτερος παραγωγός παγκοσµίως πρώτων υλών. Παράγει 27 εκατοµµύρια τόνους λιπασµάτων και 12 εκατοµµύρια τόνους φωσφόρου. Με 4.500 χιλιάδες γεωπόνους στην πρώτη γραµµή, 25 εργοστάσια. Και δεν είχε καµία παρουσία στην Ελλάδα. Ανέθεσε λοιπόν σε εµάς… να ξεκινήσουµε να τοποθετούµε το brand και τις τεχνολογίες, τα οποία ήδη έχουν ξεκινήσει στην ελληνική αγορά. Κι όχι µόνο σε προϊόντα απευθείας χρήσης, αλλά και τεχνολογίες που θα εφαρµόσουµε στις γραµµές παραγωγής µας.
Ταυτόχρονα έχετε υλοποιήσει τον τελευταίο καιρό και µια πολύ σηµαντική επένδυση. Στα Οινόφυτα, αν δεν κάνω λάθος, είναι η µονάδα παραγωγής λιπασµάτων. ∆ώστε µας µια εικόνα.
Πράγµατι η εταιρεία µας ολοκλήρωσε µια σηµαντική επένδυση και µια πρότυπη µονάδα παραγωγής λιπασµάτων. Η οποία πιστεύουµε ότι θα βοηθήσει στην εξέλιξη της εταιρείας µας. Ο στόχος δεν είναι απλά να φτιάξουµε κοινά τυποποιηµένα προϊόντα θρέψης, αλλά εστιάζει κυρίως σε εξειδικευµένα προϊόντα θρέψης υψηλής τεχνολογίας και διαφοροποίησης. Η επένδυση αυτή υλοποιήθηκε µε σκοπό να αξιοποιήσουµε στην πράξη την εµπειρία και την τεχνογνωσία που έχουµε αποκτήσει όλα αυτά τα χρόνια, µεταβαίνοντας από τη διανοµή γνώσης στην παραγωγή της. Παράλληλα, µας δίνει τη δυνατότητα να επωφεληθούµε από οικονοµίες κλίµακας, βελτιώνοντας την αποδοτικότητα και την ανταγωνιστικότητά µας. Η νέα µονάδα µας επιτρέπει να ανταποκριθούµε πιο αποτελεσµατικά στη µεταβαλλόµενη αγοραστική συµπεριφορά, όπου οι παραγωγοί στρέφονται πλέον σε πιο συχνές προµήθειες µικρότερων ποσοτήτων, αναζητώντας ευελιξία και άµεση διαθεσιµότητα. Επιπλέον, να ενισχύσουµε τις εξαγωγές. Τέλος, εντάσσεται πλήρως στο νέο βιοµηχανικό περιβάλλον που διαµορφώνεται, όπου η παραγωγή µετακινείται από τις τυποποιηµένες λύσεις προς πιο ευέλικτα, tailor-made προϊόντα και να προσφέρουµε τη δυνατότητα να παράγουµε λύσεις προσαρµοσµένες στις πραγµατικές ανάγκες του σύγχρονου παραγωγού, ενισχύοντας ουσιαστικά τη διαφοροποίηση και την προστιθέµενη αξία. Ουσιαστικά, πρόκειται για µια επένδυση που µετατρέπει την εµπειρία σε παραγωγική δύναµη και τη γνώση σε ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα.
Να µιλήσουµε για την αγορά φέτος. Είχαµε κάποια θέµατα στα τέλη του προηγούµενου χρόνου. Τα µαγαζιά δεν µπορούσαν να µαζέψουν τα χρήµατα από τους αγρότες. Γιατί υπήρξε µια καθυστέρηση στις πληρωµές. Πώς είναι τώρα η κατάσταση.
Όταν υπάρχουν συσσωρευµένα προβλήµατα, αυτά κάποια στιγµή θα εµφανιστούν. Και θα σκάσουν και άσχηµα φοβάµαι. Γιατί άλλο να κρατάς ένα ποτήρι µε ένα νερό πέντε λεπτά. Και άλλο να το κρατάς έναν µήνα, δύο µήνες, ένα χρόνο. Όταν κόβεις τη χρηµατοδοτική ροή από έναν κλάδο όπως ο αγροτικός, που δουλεύει ως επί το πλείστον µε το καθεστώς της πίστωσης και είναι και ήδη πιεσµένος, προφανώς ζορίζεται. Αλλά να µην κατηγορούµε µόνο τη χώρα µας, επειδή έχω εικόνα και από άλλες αγορές. Αυτή η δυστοκία και η έλλειψη ρευστότητας του επαγγελµατία καλλιεργητή δεν είναι µόνο ελληνικό φαινόµενο. Το βλέπουµε και σε άλλες χώρες. Και µεγάλες αγορές. Στη Βουλγαρία, στις γειτονικές µας χώρες, που είναι αναπτυσσόµενες αγορές, υπάρχει. Και στη Ρουµανία, που είναι εξίσου µεγάλη αγορά. Εποµένως το θέµα και το ερώτηµα πώς αυτή η κατάσταση θα βελτιωθεί.
Υπάρχει πιθανότητα βελτίωσης σε ορατό χρόνο; Η χρονιά φέτος πώς έχει ξεκινήσει για εσάς, οι πωλήσεις πώς προχωράνε;
Η χρονιά τελείωσε δύσκολα το 2025. Θα θυµόµαστε όλοι µε τους αγρότες και τα µπλόκα. Και δεν έχουµε δει θετικά σηµάδια, θα µπορούσα να πω. Τον Γενάρη είχαµε να κάνουµε µε τον CBAM, που µονοπωλούσε όλες τις συζητήσεις, µε ένα τελείως ασταθές περιβάλλον όπου δεν µπορούσαµε να κάνουµε κοστολόγηση. Όχι ότι τώρα έχουν ξεκαθαρίσει τα πράγµατα, ακόµα είµαστε στον αέρα. Γεγονός, που δηµιουργεί µια σύγχυση στην αγορά. Και τώρα έχουµε τον πόλεµο.
Μιας και αναφέρθηκε ο CBAM, ο ΣΠΕΛ έχει ζητήσει µε ανακοινώσεις την αναστολή εφαρµογής αυτού του µηχανισµού επιβάρυνσης των εταιρειών. Η δική σας γνώµη ποια είναι;
Στον ΣΠΕΛ, καταρχάς όπου είµαι στο ∆ιοικητικό Συµβούλιο εκλεγµένη εδώ και δέκα χρόνια, πράγµατι γίνονται πάρα πολύ µεγάλες προσπάθειες. Έτσι ώστε να παρεµβαίνουµε και σε εθνικό επίπεδο και σε ευρωπαϊκό µε το networking το οποίο έχει στηθεί. ∆εν ξέρω πραγµατικά αν σε άλλη ευρωπαική χώρα υπάρχει αντίστοιχος σύνδεσµος µε τόσο ισχυρό networking. Καταφέρνουµε να τοποθετούµαστε ως αγροτική χώρα και να διεκδικούµε τα δικαιώµατά µας. Πράγµατι έχουν γίνει σχετικές επιστολές και ενστάσεις από τον ΣΠΕΛ. ∆εν έχουµε κάποια οριστική απάντηση ακόµα. ∆ιάβαζα τις προάλλες, χωρίς να είναι κάτι επίσηµο, ότι λόγω και της κατάστασης που προέκυψε µε τον πόλεµο από την Ευρώπη κοιτάνε το θέµα ακόµα πιο θετικά.
Γίνονται δεύτερες σκέψεις επ’ αυτού.
Ακριβώς.
Θα ήθελα να κλείσω ρωτώντας µου πώς είναι να θητεύει κανείς δίπλα στον Μιχάλη Γάγγο, τον πατέρα σας, έναν άνθρωπο που έχει φάει τα λιπάσµατα µε το κουτάλι όπως λέµε. Πώς είναι να είσαι δίπλα σε έναν αυτοδηµιούργητο one man show επιχειρηµατία;
Σίγουρα είναι δύσκολο. Σίγουρα είναι προκλητικό. Θεωρώ όλοι αυτοί όσοι µπορούν νέοι να είναι δίπλα σε τέτοιους ανθρώπους είναι µοναδικό πλειονέκτηµα. Μαθαίνεις τόσα πράγµατα κάθε µέρα. Είναι σαν να κάνεις ένα MBA κάθε µέρα.
Θα έλεγα ότι και µας, τους δηµοσιογράφους, µας έχει διδάξει πολλά πράγµατα για τον κλάδο.
Ακριβώς. Είναι η εµπειρία του. Έχει ζήσει κρίσεις.Έχει δει όλους τους κύκλους γιατί οι αγορές κάνουν κύκλους. Οπότε είναι πολύ σηµαντικό να υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, να µοιράζονται απλόχερα τη γνώση γιατί δεν µαθαίνεις µόνο τη γνώση της αγοράς. Περισσότερο αυτό που µαθαίνεις είναι αξίες. Είναι στάσεις ζωής. Είναι το πώς να διαχειρίζεσαι καταστάσεις. Που σε διαµορφώνουν ως επαγγελµατία, εφόσον θες να ακούσεις. Και είσαι ανοιχτός στο να ακούσεις και να εξελιχθείς. Μακάρι να υπήρχαν περισσότεροι µέντορες, να υπήρχαν περισσότερα παιδιά µε διάθεση και κουράγιο και υποµονή. Να ακούνε χωρίς να µιλάνε και να µαθαίνουν. Αυτό προσπαθώ να κάνω και εγώ. Στα νεότερα µέλη της οικογένειας της Medilco. Να δίνω απλόχερα την πληροφόρηση. Να δίνεις χώρο. Να χτίζεις εµπιστοσύνη. Και να τους βλέπεις να εξελίσσονται ως άνθρωποι. Ο µέντορας δεν είναι αυτός που θα σε πάρει από το χέρι και θα το κρατάει συνέχεια. Αλλά είναι αυτό
