Η ειλικρίνεια δεν είναι πληροφορία που μοιραζόμαστε. Είναι τρόπος να υπάρχουμε ανάμεσα στους άλλους χωρίς να χαθούμε από τον εαυτό μας.
Η ειλικρίνεια δεν είναι μόνο αρετή ή κανόνας ηθικής. Είναι μια στάση που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την ποιότητα της ζωής μας. Είναι σαν μια μικρή εσωτερική υπόσχεση, ότι αυτό που λέμε, αυτό που νιώθουμε και αυτό που δείχνουμε, θα βρίσκονται όσο πιο κοντά γίνεται.
Advertisment
Πολύ συχνά αποφεύγουμε να είμαστε ειλικρινείς για να προστατεύσουμε τους άλλους ή τον εαυτό μας. Όμως η ειλικρίνεια δεν είναι απειλή, αλλά ευκαιρία για πραγματική σύνδεση.
Κάθε μικρή στιγμή ειλικρίνειας, ακόμα και μια απλή παραδοχή όπως «δεν έχω διάθεση σήμερα» ή «μου είναι δύσκολο αυτό», φέρνει μια ανακούφιση. Σαν να αφήνουμε λίγο περισσότερο χώρο για τον αληθινό μας εαυτό.
Η πρόκληση είναι να κοιτάξουμε την ειλικρίνεια όχι σαν υποχρέωση, αλλά σαν πράξη φροντίδας για εμάς, για τις σχέσεις μας, για τον τρόπο που υπάρχουμε μέσα στον κόσμο.
Advertisment
Η ειλικρίνεια ως καθημερινή πρακτική αλλαγής
Η καθημερινότητά μας είναι γεμάτη από μικρές στιγμές όπου καλούμαστε να επιλέξουμε.Να πούμε αυτό που νιώθουμε ή να παραμείνουμε σιωπηλοί; Να εκφράσουμε μια ανάγκη ή να την καταπιούμε για χάρη της «ηρεμίας»;
Η ειλικρίνεια, όταν εφαρμόζεται σε αυτές τις στιγμές, δεν έρχεται να διαλύσει τη σχέση, αλλά να της δώσει αέρα. Γιατί κάθε φορά που δεν μιλάμε, ένα μικρό κομμάτι μας κλείνει. Και κάθε φορά που τολμάμε να πούμε την αλήθεια με τρόπο ευγενικό, αλλά καθαρό, ανοίγουμε χώρο για κάτι πιο αληθινό.
Δεν χρειάζεται η ειλικρίνεια να είναι πλήρης εξομολόγηση ή να συνοδεύεται από μεγάλη φόρτιση. Αρκεί μια φράση: «Δε με βρίσκει σύμφωνο αυτό», «Αισθάνομαι ότι πιέζομαι», «Δεν είμαι σίγουρος αν αυτό μου ταιριάζει». Αυτές οι φράσεις δεν πληγώνουν. Διασαφηνίζουν.
Η καθημερινή άσκηση της ειλικρίνειας μάς γλιτώνει από υπερπροσπάθεια, μας κρατά σε συντονισμό με τον εαυτό μας και φέρνει μια αίσθηση εσωτερικής ηρεμίας. Γιατί όταν λέμε την αλήθεια, δεν χρειάζεται να τη θυμόμαστε. Είναι απλώς εκεί, ανοιχτή και προσβάσιμη.
Εσωτερική ειλικρίνεια: Η σχέση με τον εαυτό
Η πιο δύσκολη ειλικρίνεια είναι αυτή που στρέφεται προς τα μέσα. Να παραδεχτούμε τι νιώθουμε. Να δούμε με καθαρότητα τι πραγματικά θέλουμε. Να μην ωραιοποιούμε ή αποφεύγουμε ό,τι μάς φέρνει σε επαφή με τη δική μας αλήθεια.
Η εσωτερική ειλικρίνεια είναι δύσκολη, γιατί μας φέρνει αντιμέτωπους με πράγματα, που για καιρό προσπαθούσαμε να αγνοήσουμε: μια δουλειά που δεν μας γεμίζει, μια συνήθεια που μας φθείρει, μια σχέση που έχει χάσει το νόημά της. Όμως μόνο όταν δούμε καθαρά μπορούμε να κινηθούμε με ειλικρίνεια.
Όταν λες μέσα σου: «Δεν πάει άλλο έτσι», δεν πέφτεις. Σηκώνεσαι. Δίνεις επιτέλους φωνή σε κάτι που υπήρχε ήδη μέσα σου.
Αυτή η σχέση με τον εαυτό είναι η βάση κάθε ουσιαστικής αλλαγής. Χωρίς αυτήν, όλα είναι επιφανειακά. Με αυτήν, ακόμη και οι πιο μικρές αποφάσεις αποκτούν βάθος.
Η εσωτερική ειλικρίνεια χτίζει αυτοεκτίμηση. Γιατί κάθε φορά που επιτρέπεις στον εαυτό σου να πει την αλήθεια του, του δίνεις την αξία που του αναλογεί. Και από εκεί ξεκινά μια διαφορετική ζωή, με λιγότερα «πρέπει» και περισσότερα «θέλω».
Σχέσεις που βασίζονται στην αλήθεια
Οι σχέσεις που αντέχουν είναι εκείνες που μπορούν να «χωρέσουν» αλήθειες. Όχι μόνο τις ευχάριστες, αλλά και τις δύσκολες, τις απροσδόκητες, τις αδέξιες.
Όταν υπάρχει ειλικρίνεια, η επικοινωνία δεν είναι παιχνίδι ρόλων. Δεν χρειάζεται να προβλέψεις τι θέλει να ακούσει ο άλλος. Μπορείς να πεις: «Δεν κατάλαβα τι εννοείς», ή «Αυτό με δυσκολεύει», και να είσαι βέβαιος ότι ο άλλος θα σταθεί.
Αυτό είναι ανάγκη, γιατί οι σχέσεις που δεν αντέχουν την αλήθεια, χτίζονται πάνω στον φόβο. Και ο φόβος, όσο καμουφλαρισμένος κι αν είναι, κάποια στιγμή φθείρει.
Η ειλικρίνεια στις σχέσεις μάς κάνει γενναίους. Και μας κάνει και συμπονετικούς. Γιατί μαθαίνουμε να μιλάμε, αλλά και να ακούμε. Μαθαίνουμε να δεχόμαστε την αλήθεια του άλλου χωρίς άμυνα. Και εκεί, μέσα σε αυτόν τον κύκλο αποδοχής, γεννιέται κάτι σπάνιο: η βαθιά εμπιστοσύνη.
Όταν μπορείς να είσαι ο εαυτός σου μπροστά σε κάποιον, χωρίς να σκέφτεσαι αν «φαίνεσαι σωστός», τότε ξέρεις πως η σχέση έχει ρίζες. Αντέχει και εξελίσσεται.
Ο ρόλος της ειλικρίνειας στην επαγγελματική ζωή
Η ειλικρίνεια στο επαγγελματικό περιβάλλον δεν είναι μόνο επιθυμητή αλλά και απαραίτητη. Όταν λείπει, δημιουργείται ένα κλίμα καχυποψίας και ασάφειας. Όταν υπάρχει, καλλιεργείται εμπιστοσύνη, σαφήνεια και ουσιαστική συνεργασία.
Ένα εργασιακό περιβάλλον όπου μπορείς να πεις «Δεν ξέρω» ή «Χρειάζομαι χρόνο» είναι ένα περιβάλλον υγιές. Γιατί δεν εξαναγκάζει τους ανθρώπους σε προσποίηση. Τους επιτρέπει να είναι αυθεντικοί, να μαθαίνουν και να εξελίσσονται.
Η ειλικρίνεια στους επαγγελματικούς χώρους χτίζει πολιτισμό. Επικοινωνία που δεν στηρίζεται σε ελιγμούς, αλλά σε καθαρές προθέσεις. Ομαδικότητα που δεν προϋποθέτει συμφωνία σε όλα, αλλά δέσμευση για αλήθεια και σεβασμό.
Όταν ένας εργαζόμενος μπορεί να πει «αυτό δε μου φαίνεται βιώσιμο» ή «έχω επιφυλάξεις», η ομάδα κερδίζει. Γιατί η διαφορετική γνώμη, όταν εκφράζεται με σεβασμό, οδηγεί σε πληρέστερες αποφάσεις.
Η ειλικρίνεια σαν πράξη ευθύνης
Η ειλικρίνεια πέρα από έκφραση ελευθερίας είναι και πράξη ευθύνης. Όταν είμαστε ειλικρινείς, αναλαμβάνουμε την ευθύνη του λόγου, της στάσης και της επίδρασής μας στους άλλους.
Δεν περιμένουμε να μας καταλάβουν από τα συμφραζόμενα. Δεν κρυβόμαστε πίσω από υπαινιγμούς. Μιλάμε καθαρά και τοποθετούμαστε, για να βοηθήσουμε τον άλλον να σταθεί απέναντί μας με γνώση κι όχι με υποθέσεις.
Η ειλικρίνεια απαιτεί θάρρος, γιατί πολλές φορές φέρνει αβεβαιότητα, καθώς δεν γνωρίζουμε πώς θα αντιδράσει ο άλλος. Όμως ακόμα και σε αυτή την αβεβαιότητα, η αλήθεια μάς προστατεύει. Γιατί ό,τι χτίζεται πάνω της, μπορεί να αντέξει. Και ό,τι δεν μπορεί, ίσως χρειάζεται να φύγει.
Η πράξη της ειλικρίνειας δείχνει σεβασμό στον εαυτό μας και στον άλλον. Δηλώνει: «Σε βλέπω. Θέλω να σχετιστώ μαζί σου, όχι μέσα από προσχήματα, αλλά ουσιαστικά».
Ζώντας με λίγη περισσότερη ειλικρίνεια
Η ζωή μας δεν χρειάζεται να αλλάξει ριζικά για να γίνει πιο ειλικρινής. Αρκούν μικρές κινήσεις, με πρόθεση και συνέπεια. Η ειλικρίνεια δεν είναι μία και μοναδική απόφαση. Είναι στάση. Και καλλιεργείται μέρα με τη μέρα.
Μπορούμε να ξεκινήσουμε με απλά πράγματα:
- Να λέμε «όχι» όταν κάτι δεν μας ταιριάζει.
- Να αποδεχόμαστε ότι έχουμε όρια.
- Να ζητάμε χώρο όταν τον χρειαζόμαστε.
- Να εκφράζουμε αυτό που αισθανόμαστε χωρίς επίθεση, αλλά με αλήθεια.
Αυτές οι μικρές πράξεις, όταν γίνονται σταθερά, αλλάζουν τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον κόσμο. Δημιουργούν χώρο για ουσιαστικές σχέσεις. Χτίζουν ζωή που δεν στηρίζεται σε ρόλους, αλλά σε αυθεντικότητα.
Μπορεί να μην είναι η εύκολη οδός, είναι όμως η πιο καθαρή. Και είναι εκείνη που οδηγεί σε ζωή με περισσότερο νόημα, λιγότερη φθορά και περισσότερη ελευθερία.
Εξάλλου, όταν πάψεις να προσπαθείς να είσαι κάτι για τους άλλους, αρχίζεις να γίνεσαι κάτι για τον εαυτό σου. Η ειλικρίνεια είναι η αρχή αυτής της επιστροφής.
Πηγές
- Brown, Brené. Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead. Gotham Books, 2012.
- Goleman, Daniel. Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. Bantam, 1995.
- Sissela Bok. Lying: Moral Choice in Public and Private Life. Vintage Books, 1999.
- Carl Rogers. On Becoming a Person: A Therapist’s View of Psychotherapy. Houghton Mifflin, 1961.
- American Psychological Association. (2020). “Honesty and Well-being”. APA PsycNet.
