Σύμφωνα με ένα σημαντικό βιβλίο που πρωτοκυκλοφόρησε πριν από περίπου τριάντα χρόνια, αλλά παραμένει εξίσου έγκυρο σήμερα, υπάρχουν δύο βασικοί τύποι γονέων, οι ρυθμιστές και οι αρωγοί. Στο βιβλίο της Psychological Processes of Childbearing, η Τζοάν Ράφαελ-Λεφ περιγράφει πώς οι ρυθμιστές τείνουν να εστιάζουν στις ανάγκες των γονιών τηρώντας μια αυστηρή ρουτίνα, ενώ οι αρωγοί είναι πιο παιδοκεντρικοί και ακολουθούν τους ρυθμούς του βρέφους, αντί να προσπαθούν να βάλουν το βρέφος στους δικούς τους ρυθμούς.
Εάν είστε ρυθμιστής, προτιμάτε να βάλετε το μωρό σας σε πρόγραμμα. Η φιλοσοφία του γονιού-ρυθμιστή είναι ότι τα παιδιά αισθάνονται ασφαλή εάν συμβαίνει πάντα το ίδιο πράγμα την ίδια στιγμή κάθε μέρα, επειδή το παιδί ξέρει τι πρόκειται να ακολουθήσει και δεν υπάρχουν εκπλήξεις. Οι γονείς επίσης γνωρίζουν τι πρέπει να συμβεί κάθε στιγμή και όταν αναθέτουν σε κάποιον άλλο τη φύλαξη του παιδιού τους, του δίνουν την οδηγία να ακολουθεί πιστά το πρόγραμμα. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν αυτή την τακτική σωστή, ιδιαίτερα εάν και οι ίδιοι νιώθουν καλύτερα όταν επικρατεί τάξη στη ζωή τους, όταν αυτή έχει μια δομή και γνωρίζουν τι πρόκειται να συμβεί και πότε.
Advertisment
Μπορεί όμως να είστε αρωγός. Και αυτός ο τύπος γονιού θεωρεί ότι η επανάληψη είναι σημαντική για το παιδί, αλλά αντί να το εντάξουν σε μια προβλέψιμη ρουτίνα, προτεραιότητά τους είναι να ανταποκρίνονται στο μωρό με μια προβλέψιμη συμπεριφορά. Έτσι, το μωρό γνωρίζει ότι τα συναισθήματά του γίνονται κατανοητά και οι ανάγκες του σε γενικές γραμμές ικανοποιούνται. Μαθαίνει ότι ο κόσμος του είναι ασφαλής και αυτό το κάνει να αισθάνεται ήσυχο.
Δεν υπάρχει λόγος να αναλύσουμε ποια είναι η καλύτερη τακτική, γιατί θα κλίνετε προς τη μία ή την άλλη ανάλογα με την κουλτούρα και τον τρόπο που μεγαλώσατε. Επιπλέον, οι ρόλοι αυτοί είναι ρευστοί. Με το πρώτο σας παιδί μπορεί να είστε αρωγοί, επειδή όταν έχετε μόνο ένα μωρό είστε σε θέση να ακολουθήσετε τον ρυθμό του, αλλά όταν αποκτήσετε παραπάνω από ένα παιδιά, θα χρειαστείτε ένα πιο αυστηρό πρόγραμμα για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες όλων. Για παράδειγμα, δεν μπορείτε να αφήσετε το μωρό να κοιμηθεί, εάν πρέπει να πάτε το μεγαλύτερο παιδί ή παιδιά στο σχολείο. Αναγκαστικά θα πρέπει να ξυπνήσετε το μωρό και να το πάρετε μαζί σας.
Μερικές φορές ο ένας γονέας είναι αρωγός και ο άλλος ρυθμιστής. Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο, δεν θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να επιστρατεύσετε μια σειρά από γεγονότα, ώστε να πείσετε το ταίρι σας για την ιδανική τακτική ανατροφής. Αν καταφύγετε στην παράθεση γεγονότων, αριθμών και στατιστικών στοιχείων για να στηρίξετε τα επιχειρήματά σας, το πιο πιθανό είναι να παραμείνει ο καθένας σταθερά στη δική του πλευρά.
Advertisment
Πιστεύετε πιθανώς ότι η άποψή σας βασίζεται σε γεγονότα και όχι στα συναισθήματά σας – αλλά σε μια διαφωνία τείνουμε να παραθέτουμε τα γεγονότα που ταιριάζουν στα συναισθήματά μας και όχι το αντίστροφο. Συζητήστε με τον σύντροφό σας το θέμα λαμβάνοντας υπόψη τα συναισθήματά σας, όχι τα γεγονότα, προσπαθώντας να μην κολλάτε σ’ αυτό που νομίζετε ότι είναι σωστό ή λάθος. Τα συναισθήματα είναι συναισθήματα. Δεν είναι ποτέ σωστά ή εσφαλμένα. Ίσως γίνετε λιγότερο αδιάλλακτοι, αν παραδεχτείτε ότι προτιμάτε τον ρόλο του αρωγού ή του ρυθμιστή, επειδή σας ταιριάζει καλύτερα, αντί να ισχυρίζεστε ότι το κάνετε μόνο για το καλό του παιδιού σας.
Όποια φιλοσοφία τείνετε να ακολουθήσετε, θυμηθείτε ότι η αποδοχή, η τρυφερότητα και η καλοσύνη είναι τα πράγματα που έχουν μεγαλύτερη σημασία στην ανατροφή των παιδιών – και στις περισσότερες από τις σχέσεις μας.
Η Ράφαελ-Λεφ παρατήρησε ότι όσοι γονείς τείνουν προς τον τύπο του αρωγού βιώνουν πιο έντονα τη συναισθηματική αναταραχή της εγκυμοσύνης, ενώ οι ρυθμιστές φαίνεται πως περνούν αυτή τη φάση με μικρότερη συναισθηματική φόρτιση. Παρατήρησε ότι η μητέρα-αρωγός στρέφεται προς τα έσω, κοιτάζοντας το θαύμα που ξετυλίγεται μέσα της, ενώ η μητέρα-ρυθμιστής προσπαθεί να διατηρήσει την «κανονική» της υπόσταση για όσο το δυνατόν περισσότερο και προσπαθεί να μην «ενδώσει» στην αλλαγή που συντελείται πάνω της. Μπορεί ακόμη και να αισθανθεί την εγκυμοσύνη ως παρεμβατική στη ζωή της. Οι μητέρες- αρωγοί είναι πιο πιθανό να δουν το έμβρυό τους ως έναν φανταστικό φίλο.
Η μητέρα-αρωγός αισθάνεται ότι η ταυτότητά της ενισχύεται από την εγκυμοσύνη, ενώ η μητέρα-ρυθμιστής νιώθει ότι η ταυτότητά της απειλείται. Η αρωγός θεωρεί τον τοκετό μια αμοιβαία μετάβαση στη ζωή, τόσο για εκείνη όσο και για το μωρό της, αλλά μια μητέρα-ρυθμιστής πιθανότατα να βλέπει τη γέννηση του παιδιού της περισσότερο ως μια δυνητικά επώδυνη διαδικασία. Αναφέρω όλες αυτές τις διαφορές για να σας διαβεβαιώσω ότι όλα αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά. Αν οι περισσότεροι συγγενείς και τα μέλη της οικογένειας βρίσκονται στις αντίθετες πλευρές του φάσματος αρωγός-ρυθμιστής σε σχέση μ’ εσάς, ενδεχομένως να αισθανθείτε μοναξιά.
Υπάρχουν πολλά επιχειρήματα, έθιμα, παραδόσεις, οδηγίες και βιβλία που προσπαθούν να σας πείσουν ότι ο ένας τρόπος ή ο άλλος είναι ο καλύτερος, αλλά αυτό που έχει σημασία –αυτό που πραγματικά έχει σημασία– είναι ο γονιός αρωγός ή ρυθμιστής να είναι ειλικρινής με το παιδί και με τον εαυτό του. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αναγνωρίσετε τη φυσική σας κλίση και τα συναισθήματά σας. Σημαίνει ακόμα ότι κατανοείτε πως ο τρόπος που έχετε επιλέξει βασίζεται ακριβώς σ’ αυτή σας τη φυσική τάση και σε αυτά που νιώθετε.
Παρατηρήστε ποια συναισθήματα γεννά η ιδέα ότι θα γίνετε γονιός. Μήπως, καθώς ο καιρός προχωρά, νιώθετε αγωνία και βαθιά μέσα σας θέλετε να το σκάσετε ή αδημονείτε να γίνετε γονιός; Παρατηρήστε τι προσδοκίες έχετε γι’ αυτόν τον ρόλο. Προσπαθήστε να διαχειριστείτε αυτές τις προσδοκίες και να παρατηρήστε πώς επηρεάζουν τον τρόπο που ενεργείτε. Για παράδειγμα, αν ανησυχείτε συνεχώς και λέτε φράσεις όπως: «Τι θα γίνει αν;…» προσπαθήστε να τις αλλάξετε σε φράσεις του τύπου «και τι έγινε αν…» Αν συνειδητοποιήσετε ότι μέχρι τώρα θεωρούσατε ότι τα παιδιά πρέπει να τα ξεγελάσεις για να συμπεριφέρονται όπως θέλετε, αμφισβητήστε τη σκέψη αυτή και αναζητήστε τρόπους για να έρθετε σε επαφή μαζί τους, όχι για να τα χειραγωγήσετε. Οι μαμάδες σκεφτείτε το σώμα σας ως τον κύριο τρόπο επικοινωνίας με το μωρό σας και δείτε το να γίνεται ένα μέρος οικείο και άνετο γι’ αυτό, ενώ το παιδί σας θα νιώθει άνετα και οικεία μαζί σας. Αρχίστε να μιλάτε στο μωρό σας. Μπορεί να σας ακούσει. Νιώστε ανυπομονησία για την πρώτη σας γνωριμία. Εάν θα μεγαλώσετε το παιδί με σύντροφο, κάντε αυτή την άσκηση μαζί του και συζητήστε τα συμπεράσματά σας.
Εάν, αφού διαβάσετε αυτά, πιστέψατε ότι η στάση σας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ήταν «λάθος» –οι μητέρες, για παράδειγμα, ήσαστε εξαιρετικά αγχωμένες και συναισθηματικές, κάτι που μπορεί να συμβεί όχι μόνο εξαιτίας των ορμονών αλλά και επειδή έχετε τόσο πολλά νέα πράγματα να σας ανησυχούν–, συγχωρήστε τον εαυτό σας αμέσως. Θέλουμε να κατανοήσουμε τον κόσμο μας γιατί αυτό μας δίνει την αίσθηση του ελέγχου, προσπαθήστε όμως να τον κατανοήσετε με τρόπο που δεν σας δημιουργεί την πίστη ότι έχετε προκαλέσει μια ανεπανόρθωτη ρήξη. Για παράδειγμα, μπορεί να λέτε στον εαυτό σας ότι εσείς ή ο σύντροφός σας ήσαστε τόσο αγχωμένοι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ώστε προκαλέσατε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το παιδί σας τώρα, ας πούμε κάποια δυσκολία συγκέντρωσης. Μπορεί να μην υπάρχει περιβαλλοντικός λόγος για τον οποίο το παιδί σας είναι έτσι. Το να παρατηρήσετε το παιδί σήμερα, τώρα, είναι πιο χρήσιμο ώστε να μπορέσετε να το βοηθήσετε ουσιαστικά, από το να ασχολείστε με κάτι που ίσως κάνατε όταν ήσαστε έγκυος. Θεραπεύστε αυτή την αγχωτική εγκυμοσύνη αναγνωρίζοντας ότι κάνατε το καλύτερο που μπορούσατε εκείνη τη στιγμή με τις γνώσεις και τα μέσα που είχατε. Το να τιμωρείτε τον εαυτό σας δεν βοηθά κανέναν.
Από το βιβλίο “Το βιβλίο που θα ήθελες να είχαν διαβάσει οι γονείς σου” της Philippa Perry – Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ
