Φόρτωση Text-to-Speech…
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Με φόντο τη γεωπολιτική αστάθεια –λόγω της συνεχιζόμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή και των νέων εντάσεων εντός του ΝΑΤΟ– η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης θέτει στο τραπέζι της άτυπης συνόδου, σήμερα και αύριο, στη Λευκωσία την επιχειρησιακή ενεργοποίηση του άρθρου 42.7, της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής της ευρωπαϊκής συνθήκης, του λεγόμενου «ευρωπαϊκού άρθρου 5 του ΝΑΤΟ». Σε μια περίοδο που ο Τραμπ αμφισβητεί ανοιχτά το ΝΑΤΟ εξαιτίας πλέον και της άρνησης των Ευρωπαίων να συνδράμουν στον πόλεμο στο Ιράν, η Ε.Ε. επιχειρεί να ενισχύσει τον δικό της μηχανισμό συλλογικής άμυνας.
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) προχωρεί στην εκπόνηση «εγχειριδίου» που θα καθορίζει πότε και πώς μπορεί να ενεργοποιηθεί η ρήτρα, σε περίπτωση απειλής κατά κράτους-μέλους. Το υπό επεξεργασία έγγραφο θα βασιστεί σε προσομοιώσεις κρίσεων –που θα πραγματοποιηθούν ήδη από τον Μάιο–, με τα κράτη-μέλη να καλούνται να αντιδράσουν σε διαφορετικά σενάρια: π.χ. ενεργοποίηση του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 ή ταυτόχρονη ενεργοποίησή τους. Στόχος είναι να αποσαφηνιστεί το πλαίσιο που έως σήμερα παραμένει ασαφές, καθώς –παρά την πρόβλεψη αμοιβαίας συνδρομής– δεν είναι ξεκάθαρο τι ακριβώς συνεπάγεται στην πράξη για τα κράτη-μέλη, αφού έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά το 2015 από τη Γαλλία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, με περιορισμένη τη συνδρομή άλλων χωρών.
Καταλυτικό ρόλο στην επαναφορά της συζήτησης διαδραματίζει η Κύπρος, η οποία ως προεδρεύουσα του Συμβουλίου της Ε.Ε. επιδιώκει να θέσει το ζήτημα στην άτυπη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών, που ξεκινάει σήμερα, Πέμπτη. Η πρωτοβουλία της Λευκωσίας συνδέεται άμεσα με τις πρόσφατες εξελίξεις, καθώς η Κύπρος βρέθηκε στο επίκεντρο επιθέσεων με ιρανικά drones σε βρετανική βάση στο έδαφός της και παρότι εξετάστηκε ενεργοποίηση της ρήτρας, τελικά δεν προχώρησε, καθώς δεν ήταν αρκετά σαφές εάν θα υπήρχε και σε ποιο βαθμό ουσιαστική ευρωπαϊκή αντίδραση.
Ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης έχει, άλλωστε, υποστηρίξει ότι η κρίση λειτούργησε ως άτυπη «δοκιμή αντοχής» για το άρθρο 42.7, ενώ σύμφωνα με αρμόδιες πηγές η κυπριακή προεδρία της Ε.Ε. επιδιώκει να καταστήσει την επιχειρησιακή ετοιμότητα της ρήτρας «κληρονομιά» της.
Επιφυλάξεις
Ηδη αρκετά κράτη-μέλη, όπως η Ελλάδα και η Γαλλία, βλέπουν ένα σχετικό «μομέντουμ». Ωστόσο, αρκετές χώρες εμφανίζονται επιφυλακτικές ως προς τον χρόνο και τον τρόπο που ανοίγει η συζήτηση. Ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι στρατιωτικά ουδέτερες χώρες –όπως η Ιρλανδία και η Αυστρία– απορρίπτουν την ιδέα δεσμευτικών υποχρεώσεων, ενώ άλλες προτιμούν μια πιο «χαμηλών τόνων» προσέγγιση, ώστε να μη σταλούν μηνύματα στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν περαιτέρω τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Κατά την άτυπη σύνοδο στην Κύπρο δεν προβλέπονται, πάντως, αποφάσεις. Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι η συνάντηση αποτελεί «ευκαιρία για ενημέρωση και αποτίμηση της προόδου για την επιχειρησιακή εφαρμογή του άρθρου 42.7», εν μέσω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Η ίδια πηγή επισήμανε ότι επειδή υπάρχουν διαφορετικές προσδοκίες μεταξύ των κρατών-μελών, «είναι σημαντικό να υπάρξει κοινή εικόνα για το τι σημαίνει στην πράξη η ενεργοποίηση του άρθρου». Ουσιαστική πρόοδος αναμένεται το επόμενο διάστημα και εφόσον η ΕΥΕΔ παρουσιάσει σχέδιο για επιχειρησιακή ενεργοποίηση της ρήτρας.
