Φόρτωση Text-to-Speech…
Η εκατέρωθεν διάθεση Ελλάδας και Τουρκίας να παραμείνουν ενεργοί και λειτουργικοί οι δίαυλοι επικοινωνίας που καθιερώθηκαν το 2023, δίχως οι δύο πλευρές να μετακινηθούν κατ’ ελάχιστον από τις πάγιες θέσεις τους για όλες τις διμερείς διαφορές, αποτελεί το βασικό συμπέρασμα από τη χθεσινή συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σε μια συνάντηση μίας ώρας και 45 λεπτών, η οποία καταγράφεται κατά γενική ομολογία θετική και εποικοδομητική, τόσο ο κ. Μητσοτάκης όσο και ο κ. Ερντογάν επανέλαβαν πάγιες θέσεις, με τον πρωθυπουργό να ζητεί, μεταξύ άλλων, την άρση του casus belli και την παραπομπή σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο της οριοθέτησης ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας και την επίλυση του Κυπριακού με βάση τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, και τον πρόεδρο της Τουρκίας να μιλάει για τουρκική μειονότητα, να ζητεί την απρόσκοπτη συμμετοχή της Αγκυρας στην ευρωπαϊκή άμυνα και να στηλιτεύει τη συνεργασία της Ελλάδας με το Ισραήλ.
Ανοιχτοί δίαυλοι
Κατά τις πρώτες εκτιμήσεις, στο τετ α τετ που προηγήθηκε των κοινών δηλώσεων, οι δύο ηγέτες δεν κατόρθωσαν έστω να μειώσουν την απόσταση των απόψεων σε κάποια ζητήματα και διαφορές. Γι’ αυτό και –όπως ήταν αναμενόμενο– αποφασίστηκε να δοθεί βάρος στην ανάγκη να παραμείνουν ανοιχτοί και ενεργοί οι δομημένοι δίαυλοι επικοινωνίας (Πολιτικός Διάλογος, Θετική Ατζέντα, ΜΟΕ) έτσι ώστε να αποφευχθούν οι κρίσεις και οι εντάσεις το επόμενο διάστημα.
Toύρκοι αξιωματούχοι ανέφεραν στην «Κ» ότι η αναφορά του κ. Ερντογάν στο Διεθνές Δίκαιο έχει τη σημασία της, ειδικά σε μια συνάντηση που πραγματοποιήθηκε κατόπιν πολλών αναβολών και καθυστερήσεων. Σχετικά με τη δήλωση του πρωθυπουργού για την παραπομπή του ζητήματος στα διεθνή δικαστήρια, η εκτίμηση στην τουρκική πρωτεύουσα είναι ότι δεν βρισκόμαστε σε μια τέτοια φάση.
Η συνομιλία του κ. Ερντογάν με τον κ. Μητσοτάκη έγινε σε καλό κλίμα, οι δύο ηγέτες άκουγαν με μεγάλη προσοχή τις θέσεις και τις απόψεις σε ήπιο τόνο, ενώ υπήρχαν και παρεμβάσεις των δύο υπουργών Εξωτερικών.
Στο δείπνο όπου παρακάθισε και ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, οι δύο ηγέτες συνέχισαν τον διάλογο για τα ελληνοτουρκικά, αλλά τους προσέγγισαν κάποια στιγμή οι υπουργοί της Ελλάδας και της Τουρκίας και συνομίλησαν για μερικά ζητήματα, όπως και ο επιχειρηματίας Βύρων Νικολαΐδης (αδελφός του διπλωματικού συμβούλου του πρωθυπουργού, Μίλτωνα Νικολαΐδη).
Την ώρα που ο κ. Γεραπετρίτης με τον κ. Φιντάν προχωρούσαν μαζί προς το δείπνο, τους ρωτήσαμε πώς ήταν η συνάντηση και αστειευόμενοι μας είπαν «σκοτωθήκαμε μέσα», αλλά αμέσως μετά εξέφρασαν την ικανοποίησή τους από τα αποτελέσματα. Οι δύο ηγέτες δεν έμειναν μόνο στα ελληνοτουρκικά, αλλά μίλησαν και για τα επιχειρηματικά με ελληνικές επιχειρήσεις που έχουν εξαγοράσει τουρκικές βιομηχανίες, όπως και τουρκικές που εξετάζουν να μπουν στην ελληνική αγορά.
Ως προς την ουσία των δηλώσεων Μητσοτάκη – Ερντογάν, που αποτέλεσαν τη δημόσια αποτύπωση της κατάστασης των ελληνοτουρκικών διακρατικών σχέσεων στην παρούσα φάση, είναι σαφές ότι οι δύο αντιπροσωπείες είχαν κάνει πολύ εντατική προετοιμασία, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει κάποια παραφωνία, συνεχίζοντας σε παρόμοια θετικό κλίμα με εκείνο του Δεκεμβρίου 2023 στην Αθήνα.
«Ακόμη και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και σε εντάσεις», επανέλαβε ο κ. Μητσοτάκης, ενώ εκτίμησε ότι οι δίαυλοι μετά το 2023 έχουν αποδώσει «αποτρέποντας εντάσεις που στο παρελθόν δοκίμασαν τις σχέσεις μας».
Ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε ανοιχτά την άρση του casus belli, σημειώνοντας ότι «είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις». Μάλιστα, διερωτήθηκε «αν όχι τώρα, πότε;». Ο κ. Μητσοτάκης απάντησε στην αποστροφή του κ. Ερντογάν περί «τουρκικής μειονότητας της Δυτικής Θράκης», σημειώνοντας ότι πρόκειται για θρησκευτική.
«Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία, μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επιλέγοντας τη σύγκλιση, τον διάλογο και την πίστη στο Διεθνές Δίκαιο», κατέληξε ο κ. Μητσοτάκης, μιλώντας για την ανάγκη να τιμηθεί η παρακαταθήκη του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Κεμάλ Ατατούρκ.
Ο κ. Ερντογάν έκανε, νωρίτερα, αναφορά στη Διακήρυξη των Αθηνών του 2023. Ενώ υπογράμμισε ότι «παρόλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου, αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και βούληση για λύση».
Μάλιστα, ο κ. Ερντογάν εξέφρασε την «ικανοποίησή» του για τη συμφωνία στο συγκεκριμένο θέμα με τον πρωθυπουργό. Μετά τη συνάντηση εκδόθηκε και κοινή δήλωση Ελλάδας – Τουρκίας, όπου περιλαμβάνονται περίπου όλα όσα ανέφεραν στις δηλώσεις τους οι δύο ηγέτες, ενώ υπεγράφη σειρά διμερών συμφωνιών.
Αναφορές των δύο σε Συρία και Γάζα
Αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι ο κ. Ερντογάν δεν έκανε καμία αναφορά στο Κυπριακό και σε κάποια σημεία με τον κ. Μητσοτάκη οι απόψεις τους φάνηκαν να συγκλίνουν σε ζητήματα όπως η Συρία και πτυχές του Παλαιστινιακού.
«Απορρίπτουμε τις πρόσφατες αποφάσεις του Ισραήλ να επεκτείνει τον έλεγχό του στη Δυτική Οχθη και να αποδυναμώσει την Παλαιστινιακή Αρχή. Θα ήθελα να τονίσω ιδιαίτερα ότι η διαρκής ειρήνη και σταθερότητα στη Μέση Ανατολή εξαρτώνται από μια δίκαιη λύση στο παλαιστινιακό ζήτημα με βάση δύο κράτη», ανέφερε ο κ. Ερντογάν. Ο Τούρκος πρόεδρος εξέφρασε την ελπίδα ότι «η Ελλάδα, ως προσωρινό μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για τη θητεία 2025-2026, θα διατηρήσει την προοπτική της λύσης των δύο κρατών στην ατζέντα του συμβουλίου προς όφελος της περιοχής μας».
Ο κ. Μητσοτάκης μίλησε για την εκκίνηση της δεύτερης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, με στόχο τη σταθερότητα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή. «Θα το επαναλάβω και εδώ από την Αγκυρα, η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη λύση των δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική λύση για μια μόνιμη ειρήνη στην περιοχή. Τασσόμαστε υπέρ της μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής, ώστε να αναλάβει ουσιαστικά τη διοίκηση της Γάζας και της Δυτικής Οχθης. Ομως, αναγκαία προϋπόθεση θεωρούμε τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και την εξάλειψη της τρομοκρατίας, γιατί και το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να ζει με ασφάλεια».
Εξέφρασε την κατηγορηματική του αντίθεση σε οποιοδήποτε σχέδιο μπορεί να οδηγήσει σε ενδεχόμενη προσάρτηση της Δυτικής Οχθης από το Ισραήλ. «Καταδικαστέα, επίσης, είναι η επέκταση εποικισμών που δημιουργεί ουσιαστικά μια πραγματικότητα στο πεδίο που καθιστά τη δημιουργία του παλαιστινιακού κράτους ακόμη πιο σύνθετη άσκηση», πρόσθεσε ο πρωθυπουργός.
Ο κ. Ερντογάν ανέφερε ότι συζήτησε με τον κ. Μητσοτάκη το τι μπορεί να γίνει για να εδραιωθεί η σταθερότητα στη Συρία και να επιτραπεί να φτάσει γρήγορα σε μια θέση όπου θα συμβάλει στην ειρήνη στην περιοχή. «Είναι σαφές πόσο σημαντικός είναι ο εποικοδομητικός ρόλος που αναλαμβάνουμε σε αυτό το πλαίσιο, όχι μόνο για την ίδια τη Συρία, αλλά και για την ασφάλεια της Ελλάδας και της Ευρώπης. Ελπίζουμε ότι όλα τα στοιχεία της χώρας θα κινηθούν προς το μέλλον με μια συμπεριληπτική κατανόηση βασισμένη στην αρχή της εδαφικής ακεραιότητας και ενότητας της Συρίας. Ως δύο γείτονες και σύμμαχοι, πιστεύω ειλικρινά ότι πρέπει να διατηρήσουμε ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου με βάση τη συνεργασία», ανέφερε ο Τούρκος πρόεδρος, δίνοντας σημασία και στον ρόλο της Αθήνας.
Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι η Συρία είναι ένα πεδίο όπου μπορούν η Ελλάδα και η Τουρκία να δουλέψουν από κοινού και για να υπάρξει πολιτική σταθερότητα, «με σεβασμό στα δικαιώματα και απόλυτη προστασία των θρησκευτικών μειονοτήτων». Και πρόσθεσε ότι οι υπουργοί Οικονομικών των δυο χωρών θα μπορούσαν να συντονιστούν και να εργαστούν για προσπάθειες για την ανοικοδόμηση της Συρίας. «Θα είναι προς αμοιβαίο όφελος Ελλάδας και Τουρκίας μια σταθερή Συρία, η οποία θα επιτρέψει και στους πρόσφυγες, τους πολλούς που βρίσκονται στην Τουρκία και τους πολλούς που βρίσκονται στην Ελλάδα, να επιστρέψουν επιτέλους στην πατρίδα τους», ανέφερε ο πρωθυπουργός.
