Το μακρινό 2016 είχε δημοσιευθεί στην «Κ» μια πρόταση για «Ενα καινοτόμο Σύνταγμα» που υπέγραφαν οι Νίκος Αλιβιζάτος, Παναγής Βουρλούμης, Γιώργος Γεραπετρίτης, Γιάννης Κτιστάκις, Στέφανος Μάνος και Φίλιππος Σπυρόπουλος. Η πρόταση άρχισε να διαμορφώνεται το φθινόπωρο του 2015 με πρωτοβουλία του Στέφανου Μάνου και ολοκληρώθηκε την άνοιξη του 2016, οπότε και δημοσιεύθηκε στην «Κ» και ήταν αποτέλεσμα, όπως έλεγαν όσοι τη συνέταξαν, πολλών ζυμώσεων, καθώς οι συντάκτες προέρχονται από διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες. Τι ανέφερε:
Ενα καινοτόμο Σύνταγμα
Αρθρο 50
«1. Μέλη της κυβέρνησης και υφυπουργοί δεν μπορούν να ανακηρυχθούν υποψήφιοι στις επόμενες της θητείας τους βουλευτικές εκλογές, ούτε να εκλεγούν βουλευτές στην επόμενη Βουλή. Το κώλυμα αυτό δεν ισχύει για τον πρωθυπουργό.
2. Πολιτικοί υπάλληλοι και στρατιωτικοί γενικά που έχουν κατά τον νόμο αναλάβει υποχρέωση να παραμείνουν στην υπηρεσία για ορισμένο χρόνο δεν μπορούν να ανακηρυχθούν υποψήφιοι, ούτε να εκλεγούν βουλευτές όσο χρόνο διαρκεί η υποχρέωσή τους.
[…]
Αρθρο 68
1. Την κυβέρνηση αποτελεί το Υπουργικό Συμβούλιο, που απαρτίζεται από τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς. Με διάταγμα που προκαλεί ο πρωθυπουργός μπορεί να διορισθεί αντιπρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου.
2. Οι υφυπουργοί είναι αποκλειστικώς υπηρεσιακοί. Επιλέγονται από ειδική επιτροπή επιλογής ύστερα από προκήρυξη της θέσης, διορίζονται για ορισμένη θητεία και δεν μπορούν να παυθούν παρά μόνο για σοβαρό λόγο.
3. Κανένας δεν μπορεί να διορισθεί μέλος της κυβέρνησης αν δεν συγκεντρώνει τα προσόντα που ορίζει το άρθρο 49 για τον βουλευτή.
4. Το αξίωμα του μέλους της κυβέρνησης είναι ασυμβίβαστο με την ιδιότητα του βουλευτή καθώς και με οποιοδήποτε άλλο αξίωμα, θέση ή έργο. Ο πρωθυπουργός, όμως, μπορεί να είναι βουλευτής.
5. Αν δεν υπάρχει αντιπρόεδρος, ο πρωθυπουργός ορίζει έναν από τους υπουργούς προσωρινό αναπληρωτή του, όταν παρουσιάζεται ανάγκη.
Σχόλιο
Η παράδοση του κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα δεν θέλει κανένα ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργού και βουλευτή. Ιστορικά ήταν ελάχιστες οι περιπτώσεις όπου εξωκοινοβουλευτικά πρόσωπα, τα οποία είχαν περισσότερο τεχνοκρατικά παρά πολιτικά παραδοσιακά χαρακτηριστικά, ανέλαβαν υπουργικούς θώκους. Υπό μία έννοια, θεωρείται μάλλον αυτονόητο στην Ελλάδα ότι η εκλογή βουλευτή δημιουργεί προσδοκία για την ανάληψη υπουργικής θέσης. Αντιθέτως, σε άλλες χώρες, με διαφορετικά βεβαίως πολιτειακά χαρακτηριστικά και άλλες συνθήκες πολιτευμάτων, οι υπουργοί δεν μπορεί να προέρχονται από τη δεξαμενή των βουλευτών.
Η πρόταση για «Ενα καινοτόμο Σύνταγμα» (2016) καταγράφει ένα διπλό, σχετικό ασυμβίβαστο: επίκαιρο ώστε οι υπουργοί να μην είναι εν ενεργεία βουλευτές και προοπτικό ώστε οι υπουργοί να μην μπορούν να ανακηρυχθούν υποψήφιοι στις αμέσως επόμενες βουλευτικές εκλογές. Η λογική της πρότασης επιδιώκει, αφενός, να διαρρήξει τους πελατειακούς θεσμούς που δυνάμει αναπτύσσονται όταν ο υπουργός, ως βουλευτής, εκλέγεται σε μια περιφέρεια και επιδιώκει την επανεκλογή του και, αφετέρου, να δημιουργήσει ένα περισσότερο ορθολογικό σύστημα διασταύρωσης των κρατικών λειτουργιών, ώστε οι βουλευτές (και της κυβερνητικής πλειοψηφίας) να είναι απερίσπαστοι στην άσκηση του νομοθετικού έργου και να ασκούν έναν γνήσιο και ευρύ κοινοβουλευτικό έλεγχο προς την κυβέρνηση».
H πρόταση για «Ενα καινοτόμο Σύνταγμα» που υπέγραφαν οι Νίκος Αλιβιζάτος, Παναγής Βουρλούμης, Γιώργος Γεραπετρίτης, Γιάννης Κτιστάκις, Στέφανος Μάνος και Φίλιππος Σπυρόπουλος και δημοσιεύτηκε στην «Κ» το 2016
