Την ώρα που στη Γενεύη είναι σε εξέλιξη οι έμμεσες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ο κόσμος κρατάει την ανάσα του. Ο λόγος είναι ότι όλοι φοβούνται –και έχουν βάσιμους λόγους- ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία και πως τελικά ο Ντόναλντ Τραμπ θα υλοποιήσει την απειλή του για στρατιωτική δράση. Άλλωστε, οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν τις δυνάμεις τους στη Μέση Ανατολή. Και ταυτόχρονα θέτουν νέους όρους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Όπως επισημαίνει ο Economist, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει δώσει στους Αμερικανούς να καταλάβουν τι ακριβώς θέλει από το Ιράν. Και το πρόβλημα, μάλλον, είναι πως ούτε και ο ίδιος ξέρει ακριβώς τι θέλει.
Απειλές και μυστικά λόγια
Πριν από την ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους, οι Αμερικανοί ήταν προετοιμασμένοι ότι θα υποστήριζε την ανάγκη στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν. Δεν το έκανε. Στις ελάχιστες προτάσεις που αφιέρωσε στην Τεχεράνη, στην κατά τα άλλα μακροσκελή ομιλία του, είπε ότι το Ιράν μπορεί να αποφύγει τη μάχη. Αρκεί να προφέρει «αυτά τα μυστικά λόγια: δεν θα έχουμε ποτέ πυρηνικά όπλα».
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει έναν λειτουργικό πυρηνικό αντιδραστήρα και δεκαετίες συσσωρευμένης τεχνογνωσίας
Ωστόσο, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το έχει πει αυτό δεκάδες φορές. Ήδη από το 2015, λίγο πριν υπογραφεί η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα. Αυτή, από την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ το 2018.
Ο Ντόναλντ Τραμπ / REUTERS/Damien Storan/File Photo
Βέβαια, πριν από τις 24 Φεβρουαρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει πει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να τιμωρήσουν το Ιράν για τη δολοφονία διαδηλωτών. Επίσης, για να αναγκαστεί η Τεχεράνη να απαλλαγεί από το πυραυλικό της οπλοστάσιο. Ή για να ανατρέψει το θεοκρατικό καθεστώς. Κανείς δεν γνωρίζει, τον πραγματικό του στόχο. Και ο ίδιος δεν βοηθά για να αποκαλυφθεί.
Ένας πόλεμος χωρίς στόχο
Σύμφωνα με τον Economist, είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν τόση στρατιωτική ισχύ και δύναμη πυρός, μη έχοντας ιδέα για το τι θα την κάνουν.
Ο περιορισμός των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν ήταν στο επίκεντρο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής τουλάχιστον τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η χρήση της απειλής βίας θα μπορούσε να στοχεύει σε αυτό.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, το 2018, όταν απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 (JCPOA), είπε ότι στόχος του ήταν να διαπραγματευτεί μια άλλη. Καλύτερη. Αλλά καθώς περνούσαν τα χρόνια, το Ιράν κατόρθωσε να εμπλουτίσει περισσότερα από 400 κιλά ουρανίου σε ποσοστό πολύ κοντά σε αυτό που θα του επέτρεπε να φτιάξει πυρηνικό όπλα.
Τον Ιούνιο, σε συνεργασία με το Ισραήλ, οι ΗΠΑ βομβάρδισαν πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν. Αλλά παρά τους ισχυρισμούς του ότι το πυρηνικό πρόγραμμα «εξαλείφθηκε», αυτό δεν ισχύει. Η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει έναν λειτουργικό πυρηνικό αντιδραστήρα και δεκαετίες συσσωρευμένης τεχνογνωσίας. Επίσης, κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται το απόθεμά του σε εμπλουτισμένο ουράνιο.
Γιατί είναι δύσκολη η συμφωνία
Ακόμα κι αν οι Ιρανοί πουν τα «μαγικά λόγια» που ζητά ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Economist εκτιμά ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία. Κυρίως γιατί είναι ασαφές πώς θα διευκρινιστούν οι λεπτομέρειες ελέγχου των εξοπλισμών, αλλά και πώς να επαληθευτεί η συμμόρφωση του Ιράν.
Μια προσπάθεια ανατροπής του καθεστώτος στο Ιράν είναι αβέβαιη και γεμάτη κινδύνους
Επιπλέον, ακόμη και αν το Ιράν προσφερθεί να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου, δεν θα είναι μεγάλη παραχώρηση. Αυτήν τη στιγμή, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, δεν μπορεί να εμπλουτίσει ουράνιο.
Άρα, ούτε τα «γεράκια» της Ουάσιγκτον ούτε το Ισραήλ, θα πειστούν. Επίσης, ακόμη και μετριοπαθείς υποστηρικτές της συμφωνίας του 2015 εκτιμούν ότι μια συμφωνία αποκλειστικά για πυρηνικά θα έδινε σανίδα σωτηρίας στο καθεστώς του Ιράν.
Το αεροπλανοφόρο «Τζέραλντ Φορντ» αναχωρεί από τη Σούδα
Επιπλέον, οι υπόλοιποι πιθανοί στόχοι του Ντόναλντ Τραμπ δεν θεωρείται πιθανό να επιτευχθούν. Ιδανικά, μια συνολική συμφωνία για τον περιορισμό του πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν και τον τερματισμό της υποστήριξής του προς τις αραβικές πολιτοφυλακές θα ήταν ένα μνημειώδες επίτευγμα. Η Τεχεράνη όμως έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν συζητά τίποτα από αυτά.
Επίσης, το θεοκρατικό καθεστώς δεν πρόκειται να πέσει εύκολα με έναν πόλεμο. Και μια προσπάθεια ανατροπής του είναι αβέβαιη και γεμάτη κινδύνους.
Οι μπερδεμένοι Αμερικανοί
Όλα αυτά μπερδεύουν πολύ τους Αμερικανούς. Δημοσκόπηση του YouGov για τον Economist διαπίστωσε ότι μόνο το 27% των Αμερικανών υποστηρίζουν μια επίθεση στο Ιράν.
Και παρά το γεγονός ότι οι Ρεπουμπλικάνοι είναι πιο υποστηρικτικοί σε σύγκριση με το σύνολο των ερωτηθέντων, ορισμένοι από τους MAGA συμμάχους του Τραμπ έχουν προβληματιστεί. Κυρίως γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος εξετάζει ένα πόλεμο στη Μέση Ανατολή, εναντίον του οποίου κάποτε αγωνιζόταν. Και μετά την ενημέρωση των κορυφαίων μελών του Κογκρέσου στις 24 Φεβρουαρίου, ο Δημοκρατικός Τσακ Σούμερ, ηγέτης της μειοψηφίας στη Γερουσία, εμφανίστηκε σε σύγχυση. «Αν θέλουν να κάνουν κάτι στο Ιράν, και ποιος διάολος ξέρει τι είναι, θα πρέπει να το δημοσιοποιήσουν», είπε.
Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τις διαρροές, οι βοηθοί του Τραμπ επικεντρώνονται σε ζητήματα τακτικής. Όπως: Ένα περιορισμένο πρώτο χτύπημα το Ιράν θα έπειθε την Τεχεράνη να κάνει παραχωρήσεις; Ή όχι; Ένας πόλεμος, θα μπορούσε να πλήξει τα πολύτιμα αναχαιτιστικά αεροσκάφη των ΗΠΑ; Τα ερωτήματα αυτά είναι σημαντικά. Αλλά ακόμη δεν έχει αποφασιστεί για ποιον λόγο θα γίνει ο πόλεμος.
Ο Τραμπ και τα παιχνίδια στα social media
Η σύγχυση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον ίδιο τον Τραμπ. Όπως επισημαίνει ο Economist, ο Αμερικανός πρόεδρος πρώτα τουιτάρει και μετά σκέφτεται, κάνει παιχνίδια με σοβαρά ζητήματα.
Και από το καλοκαίρι, έχει «ερωτευθεί» τη στρατιωτική ισχύ. Αιτία, οι επιτυχείς βομβαρδισμοί στο Ιράν και η επιχείρηση απαγωγής του Μαδούρο από το Καράκας. Σύμφωνα με τον Economist, αυτό που τον ενοχλεί τώρα είναι ότι η αντιπαράθεση με το Ιράν δεν μπορεί να του εξασφαλίσει εύκολα μια επιτυχία.
Και παράλληλα, υπάρχει μια διγλωσσία εκ μέρους του Λευκού Οίκου. Ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ είπε ότι το Ιράν θα μπορούσε να απέχει «μία εβδομάδα» από τον εμπλουτισμό ουρανίου σε οπλική βαθμίδα. Λίγο αργότερα, ο Τραμπ δήλωσε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει «καταστραφεί». Κανείς δεν γνωρίζει τι ισχύει από τα δύο.
Και αν η εκδοχή του Τραμπ είναι ακριβής, πώς δικαιολογείται η απειλή για μια μεγάλη στρατιωτική εκστρατεία; Αν ο Γουίτκοφ λέει την αλήθεια, τι θα πρέπει να πιστέψει ο κόσμος για τον Τραμπ; Ότι λέει ψέματα; Και γιατί να πιστέψουμε ότι μια νέα επίθεση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν θα ήταν πιο αποφασιστική από την προηγούμενη;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι πολλοί Αμερικανοί πρόεδροι επιχείρησαν να πιέσουν το Ιράν να έρθει με τα «νερά» τους. Αλλά κανείς δεν το κατάφερε.
