Η αεροπορική εκστρατεία των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει αποδεκατίσει τα υψηλότερα κλιμάκια της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, έχει καταστρέψει κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές διοίκησης και ελέγχου, καθώς και πολιτικά κτίρια σε ολόκληρη τη χώρα.
Στην Τεχεράνη, η διευρυνόμενη σύγκρουση φαίνεται να «παγώνει» τη διαδικασία διαδοχής μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Η κηδεία του Χαμενεΐ αναβλήθηκε αφού η ομάδα που είχε επιφορτιστεί με την επιλογή του διαδόχου του έγινε στόχος ισραηλινών επιδρομών.
Μετά από αυτή την επίθεση, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι η ψηφοφορία για τον επόμενο ανώτατο ηγέτη θα διεξαχθεί εξ αποστάσεως. Αλλά μέχρι στιγμής, επτά ημέρες μετά τον πόλεμο που έχει επηρεάσει 12 χώρες σε όλη τη Μέση Ανατολή, μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν έχουν απειλήσει την εξουσία του ιρανικού καθεστώτος, σύμφωνα με Ευρωπαίους και Άραβες αξιωματούχους, μεταδίδει η Washington Post.
Άθικτες οι δομές διοικήσεις της Τεχεράνης
Το Ιράν, λένε οι αξιωματούχοι, ήταν προετοιμασμένο για αυτή τη σύγκρουση. Οι δομές διοίκησης που κατασκευάστηκαν για να επιβιώσουν από ένα χτύπημα «αποκεφαλισμού» φαίνεται να παραμένουν ουσιαστικά άθικτες, επιτρέποντας τα ιρανικά αντίποινα εναντίον του Ισραήλ, του Κατάρ και του Μπαχρέιν να ξεκινήσουν μέσα σε λίγες ώρες από τις αρχικές επιθέσεις. Και στο εσωτερικό της χώρας, από τότε που ξεκίνησε η σύγκρουση, οι Ιρανοί ανέφεραν ισχυρότερη παρουσία ασφαλείας στους δρόμους της Τεχεράνης, με τις παραστρατιωτικές δυνάμεις της Basij να περιπολούν με μοτοσικλέτες.
«Οι ανώτεροι ηγέτες του Ιράν είναι νεκροί· τα μέλη το κυβερνητικού συμβουλίου, που θα μπορούσαν να επιλέξουν διάδοχο, είναι είτε νεκρά, είτε αγνοούμενα ή στριμωγμένα σε αποθήκες, πολύ τρομοκρατημένα για να καταλάβουν ακόμη και το ίδιο δωμάτιο», τόνισε ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσε, προβάλλοντας τις αμερικανικές επιτυχίες καθώς περιέγραφε πώς θα επεκταθούν οι επιχειρήσεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι τα χτυπήματα σκότωσαν «τους περισσότερους ανθρώπους» που ήταν «ευνοούμενοι» των ΗΠΑ για να αντικαταστήσουν τα πρόσφατα δολοφονηθέντα μέλη του καθεστώτος.
Δεν υπάρχουν αποστάτες ούτε λαϊκή εξέγερση
Ωστόσο, παρά την ένταση των χτυπημάτων και την ευρεία φύση της καταστροφής, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αναφορές για σημαντικές αποστασίες εντός των τάξεων του καθεστώτος ή για λαϊκές εξεγέρσεις, σύμφωνα με ευρωπαϊκές και αραβικές εκτιμήσεις που περιγράφονται στην Washington Post από αξιωματούχους. Οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ δεν είδαν επίσης σημάδια εξεγέρσεων ή αποστασιών τις πρώτες ημέρες της εκστρατείας.
«Δεν υπάρχει ούτε ένα σημάδι ότι κάτι στο σύστημα σπάει ή αποστατεί. Τίποτα. Μηδέν», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Ο έλεγχος έχει ολοκληρωθεί», είπε. Ο αξιωματούχος ανέφερε ότι γνώριζε αναφορές για αποτυχία των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος να εμφανιστούν στην υπηρεσία, αλλά πίστευε πως αυτό θα μπορούσε να οφείλεται σε εντολές να μην συγκεντρώνονται πλέον σε συγκροτήματα και στρατώνες, από φόβο μήπως γίνουν στόχος.
Όπως παραδέχθηκαν οι αξιωματούχοι, η στρατιωτική και πολιτική διοίκηση του Ιράν έχει αποδειχθεί ανθεκτική λόγω του «επίπεδου συστήματος» που έχτισε το καθεστώς για να αντέχει σε μια κρίση, αποκεντρώνοντας την ηγεσία και διορίζοντας πολλά άτομα για να αντικαταστήσουν αμέσως οποιοδήποτε βασικό πρόσωπο που θα μπορούσε να σκοτωθεί.
Μετά τον θάνατο του Ιρανού υπουργού Άμυνας Aziz Nasirzadeh σε επιδρομές το Σάββατο, ο Majid Ebnelreza διορίστηκε ως υπηρεσιακός υπουργός την Δευτέρα από τον Ιρανό Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος φημολογήθηκε ότι είχε στοχοποιηθεί στα αρχικά κύματα της επίθεσης. Έκτοτε, δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης εικάζουν ότι ο Ebnelreza σκοτώθηκε σε επόμενες επιθέσεις, αλλά τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν δεν απάντησαν στους ισχυρισμούς.
«Μας εξέπληξε η ενότητα» των Ιρανών
Ενόψει της σύγκρουσης, είπε ανώτερος Άραβας αξιωματούχος, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο πίστευαν ότι το Ιράν θα ήταν πιο ευάλωτο στην εξωτερική στρατιωτική πίεση και ότι πιθανή δολοφονία του Χαμενεΐ θα ήταν ένα πρώιμο σημείο καμπής, πυροδοτώντας μια μαζική κινητοποίηση κατά του καθεστώτος.
«Ψάχναμε τις διαδηλώσεις στους δρόμους, αλλά μας εξέπληξε η ενότητά τους», τόνισε χαρακτηριστικά. Τον Ιανουάριο, καθώς το καθεστώς λύγισε κάτω από μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα και απάντησε με μια βάναυση καταστολή, πολλοί από τους γείτονες του Ιράν εκτίμησαν ότι υπάρχει πλέον μια βαθιά αδυναμία στις ηγετικές δομές πολιτικής και ασφάλειας.
Ωστόσο, εν μέσω μιας αδυσώπητης εκστρατείας βομβαρδισμών, η δομή διακυβέρνησης έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη και συνεχίζει να ασκεί μονομερή έλεγχο, εκπλήσσοντας τους έμπειρους παρατηρητές του Ιράν στην περιοχή. Οι Ευρωπαίοι και οι Άραβες αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι το ιρανικό καθεστώς παραμένει αδιαφανές και η κατάρρευση του καθεστώτος μπορεί να είναι σχεδόν αδύνατο να προβλεφθεί από το εξωτερικό.
«Εξολοθρεύουν το φυσικό οικοδόμημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας»
Οι πληροφορίες για τον αντίκτυπο των επιθέσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν είναι σποραδικές. Η χώρα βρίσκεται σε σχεδόν ολοκληρωτικό μπλακ άουτ στο διαδίκτυο. Ωστόσο, η αρχική οπτική ανάλυση από την Washington Post αποκάλυψε εκτεταμένες ζημιές σε στρατιωτικούς στόχους, κυβερνητικά κτίρια και δομές εσωτερικής ασφάλειας. Το Ισραήλ ισχυρίστηκε επίσης πρόσφατα ότι πραγματοποίησε επιδρομές με στόχο το ιερατικό κατεστημένο του Ιράν.
Συνολικά, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, περισσότεροι από 2.000 στόχοι χτυπήθηκαν στο εσωτερικό του Ιράν σε διάστημα άνω των τεσσάρων ημερών. Ο ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις δήλωσαν ότι τα αεροπλάνα τους έχουν ρίξει περισσότερα από 4.000 πυρομαχικά στο Ιράν από το Σάββατο.
«Αναμφισβήτητα, το Ιράν έχει αποδυναμωθεί σημαντικά», ανέφερε ο Γκρέγκορι Μπρου, αναλυτής του Ομίλου Eurasia για το Ιράν. Λαμβάνοντας υπόψη τις στρατιωτικές απώλειες και μόνο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατέστρεψαν το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού της χώρας, ένα σημαντικό μέρος του αποθέματος πυραύλων του και τα μέσα παραγωγής περισσότερων πυραύλων, όπως είπε, προσθέτοντας ότι «ανατινάζουν πολλά κτίρια, αλλά τα περισσότερα από αυτά είναι πιθανώς άδεια. Εξολοθρεύουν το φυσικό οικοδόμημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας».
Η Τεχεράνη συγκρότησε τις δυνάμεις του μετά τον περσινό πόλεμο
Εν τω μεταξύ, η αστυνομία του Ιράν και η παραστρατιωτική ομάδα Basij συνέχισαν να λειτουργούν, σύμφωνα με Ιρανούς, δήλωσε ο Ευρωπαίος αξιωματούχος. Ο Μπρου είπε πως αυτό οφείλεται στο ότι αυτές οι δυνάμεις δεν χρησιμοποιούν βαρύ οπλισμό και μπορούν γρήγορα να διασκορπιστούν από κτίρια που στοχοποιούνται εύκολα από τον αέρα και, στη συνέχεια, να εμφανισθούν ξανά μόλις σταματήσουν οι μάχες.
Μετά τον πόλεμο των 12 ημερών τον Ιούνιο, το Ιράν συγκρότησε τις ένοπλες δυνάμεις του εν αναμονή περαιτέρω επιθέσεων «αποκεφαλισμού». Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, αναφέρθηκε στην αναδιοργάνωση των δυνάμεων της χώρας, σε συνέντευξή του στο Al Jazeera την Κυριακή, στην οποία περιέγραψε τις ιρανικές στρατιωτικές μονάδες ως «απομονωμένες» και είπε ότι ενεργούν βάσει «γενικών οδηγιών που τους έχουν δοθεί εκ των προτέρων».
Δεν είναι σαφές πόσο καιρό θα μπορέσει το Ιράν να αντέξει απέναντι στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο ρυθμός των ιρανικών αντιποίνων έπεσε, υποδηλώνοντας ότι εξαντλούνται τα πυρομαχικά της χώρας ή ότι δεν μπορεί να έχει πρόσβαση σε θαμμένα αποθέματα.
Ωστόσο, την Πέμπτη σημειώθηκαν έντονες εκρήξεις από ιρανικές επιθέσεις εναντίον του Μπαχρέιν, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Καθώς η σύγκρουση προχωρά και οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν αναγκάζονται να προσαρμοστούν και να καταρτίσουν νέα σχέδια, οι απώλειες της ηγεσίας της χώρας θα μπορούσαν να γίνουν πιο σοβαρές.
Ο ασύμμετρος πόλεμος των Ιρανών και οι ελπίδες για αποκλιμάκωση
Παρ’ όλα αυτά, οι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ότι είναι προετοιμασμένοι για μια μακρά μάχη ενάντια σε στρατιωτικά ανώτερους αντιπάλους. Η Τεχεράνη πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος που μπορεί να επικρατήσει είναι αν μπορέσει να ξεπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, σύμφωνα με έναν δεύτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο.
«Καταλαβαίνουν ότι δεν θα μπορέσουν να νικήσουν τον πιο ισχυρό στρατό στον κόσμο, αλλά με ασύμμετρο πόλεμο μπορούν να προσπαθήσουν να επιφέρουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ζημιά, για να κάνουν τις ΗΠΑ να επιδιώξουν αποκλιμάκωση», εξήγησε. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Ιράν έχει δώσει προτεραιότητα στα αντίποινα κατά των χωρών του Περσικού Κόλπου, που θα μπορούσαν να αρχίσουν να πιέζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιδιώξουν τη διπλωματική οδό.
Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος σημείωσε, άλλωστε, ότι το Ιράν έχει στοιχηματίσει πως το σύστημά του και οι πολίτες του είναι πιο ικανοί να αντέξουν παρατεταμένες κακουχίες από εκείνες του Περσικού Κόλπου και των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά προειδοποίησε πως όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση, τόσο πιο θανατηφόρα είναι πιθανό να γίνει από – και για – όλες τις πλευρές.
«Αυτό το καθεστώς είναι φτιαγμένο για να διαρκέσει και δεν πρόκειται να φύγει ήσυχα», προειδοποίησε.
