Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν μετράει ήδη τέσσερις ημέρες και η Μέση Ανατολή – και όχι μόνο – κινδυνεύει να βυθιστεί στο χάος. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δώσει διαφορετικές εξηγήσεις για τον λόγο που αποφάσισε να ανοίξει τον «ασκό του Αιόλου» και ακόμα χειρότερα δεν φαίνεται να γνωρίζει πώς θα κινηθεί από εδώ και πέρα.
Αλλαγή καθεστώτος, εκστρατεία για να σταματήσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης, βοήθεια στους διαδηλωτές και αντίποινα για τους θανάτους αμερικανών στρατιωτών, είναι κάποιοι από τους «στόχους» και από τις «αιτίες» που συγχέονται στις αλλεπάλληλες δηλώσεις Τραμπ σε σειρά από ΜΜΕ – ανάμεσά τους αρκετά ταμπλόιντ- και στις επίσημες ανακοινώσεις του.
Ο αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, πρόσθεσε ακόμα έναν λόγο το βράδυ της Δευτέρας. Οι ΗΠΑ γνώριζαν ότι το Ισραήλ ήταν έτοιμο να επιτεθεί στο Ιράν, κάτι που θα οδηγούσε σε αντίποινα της Τεχεράνης εναντίον αμερικανικών στόχων στην περιοχή. «Γνωρίζαμε ότι αν δεν τους κυνηγούσαμε προληπτικά πριν εξαπολύσουν αυτές τις επιθέσεις, θα είχαμε μεγαλύτερες απώλειες», είπε ο Ρούμπιο, με τον ισχυρισμό να μην επιβεβαιώνεται ούτε από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.
Η κυβέρνηση Τραμπ, που βρισκόταν εν μέσω διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, δεν ζήτησε την άδεια ούτε από το ΣΑ του ΟΗΕ για να επιτεθεί στο Ιράν, ούτε καν από το αμερικανικό Κογκρέσο που αναζητά και αυτό εξηγήσεις για το εάν οι ΗΠΑ θα εμπλακούν σε έναν ακόμα μακροχρόνιο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, στρατηγική που έχει ομολογημένα αποτύχει μετά τους πολέμους και την κατοχή στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.
Το μπαράζ αντιφατικών δηλώσεων και το ασαφές χρονοδιάγραμμα του Τραμπ φανερώνουν τη σύγχυση που συνεχίζει να επικρατεί στην αμερικανική ηγεσία και μετά την κήρυξη πολέμου.
Οι μέρες που έγιναν εβδομάδες και… βλέπουμε
Ανακοινώνοντας τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, τα ξημερώματα της Κυριακής (ώρα Ελλάδας) ο Τραμπ δήλωσε ότι οι σφοδροί και ακριβείς βομβαρδισμοί θα συνεχιστούν «αδιάλειπτα καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας».
Τη Δευτέρα οι μέρες μετατράπηκαν σε εβδομάδες. «Από την αρχή, προβλέπαμε τέσσερις έως πέντε εβδομάδες (σ.σ. επιχειρήσεων), αλλά έχουμε την ικανότητα να διαρκέσουμε πολύ περισσότερο από αυτό», δήλωσε στο CNN. «Δεν έχουμε καν αρχίσει να τους χτυπάμε σκληρά».
Ακόμα πιο ανησυχητική ήταν η δήλωση του στη New York Post ότι δεν αποκλείει την αποστολή χερσαίων στρατευμάτων στο Ιράν, επιλογή που για τους αναλυτές φαντάζει πέρα για πέρα παράλογη και αποτυχημένη εκ των προτέρων.
Κι αυτό γιατί μία χερσαία επέμβαση στο Ιράν θα σήμανε την μακροχρόνια εμπλοκή στο έδαφος μίας χώρας που μπροστά της ακόμα και το Ιράκ έμοιαζε με εύκολη περίπτωση, τη στιγμή μάλιστα που η μεγάλη πλειοψηφία των Αμερικανών δηλώνει ότι δεν συμφωνεί με την επίθεση στην Τεχεράνη.
Όσον αφορά τους αιματηρούς πολέμους των ΗΠΑ προκειμένου να υπάρξουν αλλαγές καθεστώτων που θα ελέγχουν την εκάστοτε περιοχή προς όφελος των επιτιθέμενων, έχει αποδειχτεί ότι προκαλούν μόνο χάος.
Οι διαρκώς μεταβαλλόμενοι διακηρυγμένοι στόχοι
Αναφορικά δε με τους στόχους του πολέμου, αυτοί αλλάζουν διαρκώς και κυμαίνονται από την ανατροπή του καθεστώτος μέχρι την επιβολή νέων συνομιλιών, περιλαμβάνοντας όλα τα ενδιάμεσα στάδια.
Το Σάββατο λίγες ώρες μετά την επίθεση ο Τραμπ εμφανίστηκε σε ένα βιντεοσκοπημένο μήνυμα φορώντας ένα λευκό καπέλο του μπέιζμπολ, λέγοντας ότι ξεκίνησε μία επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος, προτρέποντας τους Ιρανούς να «αναλάβουν την κυβέρνησή τους» και να «πάρουν τον έλεγχο του πεπρωμένου τους».
Μια μέρα αργότερα, οι εκπρόσωποι του Τραμπ δήλωσαν ότι η κυβέρνηση δεν είχε κανένα ενδιαφέρον για την οικοδόμηση «μίας άλλης χώρας».
«Δεν είναι δική μας δουλειά, να επιλέξουμε την επόμενη ιρανική κυβέρνηση», δήλωσε στο NBC ο Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ. «Δεν είναι δική μου δουλειά, δεν είναι δουλειά του Προέδρου Τραμπ».
Ο Τραμπ φάνηκε να συμφωνεί. Σε μήνυμά του την Κυριακή, είπε ότι είχε «εκπληρώσει» την υπόσχεσή του να βοηθήσει τον λαό του Ιράν μετά την θανατηφόρα καταστολή του καθεστώτος τον περασμένο μήνα. Το τι θα ακολουθήσει «εξαρτάται» από αυτούς, είπε.
Αλλά δήλωσε επίσης στους New York Times την ίδια μέρα ότι είχε επιλέξει «τρεις πολύ καλές υποψηφιότητες» μεταξύ των αξιωματούχων του Ιράν για να αναλάβουν τη διοίκηση της χώρας. Μια μέρα αργότερα, δήλωσε στο ABC ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ήταν «τόσο επιτυχημένες» που οι υποψήφιοι ήταν «όλοι νεκροί».
«Δεν ξέρουμε ποιος ηγείται της χώρας τώρα», δήλωσε στο CNN, μία κατά τα άλλα αναμενόμενη εξέλιξη όταν βγάζεις από τη μέση έναν ηγέτη χωρίς να έχει εξασφαλίσεις τη διάδοχη κατάσταση.
Ολοταχώς προς το χάος
Καμία από τις εξηγήσεις του Τραμπ δεν πείθει την αμερικανική κοινή γνώμη και η θολή στρατηγική ανησυχεί τους εταίρους των ΗΠΑ στην περιοχή αλλά και ευρύτερα.
Εκτός από το Ισραήλ που κάνει ό,τι μπορεί για να εξαπλώσει τον πόλεμο, όπως με τους μαζικούς βομβαρδισμούς στον Λίβανο και τις επιθέσεις στους Παλαιστίνιους που δεν σταματούν ποτέ και για κανέναν λόγο, τα αραβικά καθεστώτα της περιοχής βλέπουν τον πόλεμο να φτάνει στο έδαφός τους.
Μία μικρή γεύση των επιπτώσεων που έχει ο νέος πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν δοκίμασε η Κύπρος και εξ αντανακλάσεως η Ελλάδα, ενώ το Ιράν προειδοποίησε σήμερα τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία να μην συμμετάσχουν στις αμερικανικές επιθέσεις καθώς κάτι τέτοιο θα εκληφθεί ως κήρυξη πολέμου στην Ισλαμική Δημοκρατία.
Οι οικονομικές επιπτώσεις επίσης είναι σημαντικές. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η διακοπή παραγωγής LNG στο Κατάρ, οι εκρήξεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία σε συνδυασμό με την πτώση των χρηματιστηρίων δημιουργούν κλίμα νευρικότητας στις αγορές και φόβο για παρατεταμένες αυξήσεις στις τιμές ενέργειας.
Πολύ περισσότερο όμως οι επιπτώσεις αφορούν στις ανθρώπινες ζωές και στην καταστροφή στις κοινωνίες που σκορπά ο πόλεμος. Σε μόλις τέσσερις μέρες στο Ιράν έχουν σκοτωθεί πάνω από 700 άνθρωποι ενώ το Ισραήλ σκότωσε στον Λίβανο σε ένα 24ωρο πάνω από 50 ανθρώπους. Απώλειες πολύ πιο μικρές αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αλλά η συνέχεια των επιχειρήσεων θα αυξήσει τον αριθμό των θυμάτων.
Η παρακινδυνευμένη τακτική του Τραμπ στον Ιράν μπορεί να είναι σύμφωνα με αναλυτές εκ των προτέρων αποτυχημένη αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι στο ενδιάμεσο δεν θα πεθάνουν χιλιάδες. Οι προσπάθειες για τις ΗΠΑ να ελέγξουν την κατάσταση στη Μέση Ανατολή με το λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα καταρρέουν μέσα από τα καινούρια πολεμικά σχέδια ενώ ο κίνδυνος ευρύτερης ανάφλεξης με ανοιχτά τα μέτωπα της Ουκρανίας και της Γάζας είναι πλέον διαρκής.
Με πληροφορίες από Financial Times
