Φόρτωση Text-to-Speech…
Oταν άρχισε να δουλεύει στον ΟΠΕΚΕΠΕ πριν από 24 χρόνια, δεν περίμενε ότι θα βρισκόταν στη δίνη ενός πολύκροτου σκανδάλου ευρωπαϊκής εμβελείας. Η Βιβή Τυχεροπούλου, ελέγκτρια στον ΟΠΕΚΕΠΕ, εμπειρογνώμων – συνεργάτις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και βασική μάρτυρας στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι από τους πρώτους που εντόπισαν την παράτυπη διαδρομή των χρημάτων και το πώς στήθηκε το δαιδαλώδες σκάνδαλο.
Οταν άρχισε να αποκτά φωνή, μέσω των δικαστικών αποφάσεων και των ελέγχων της Εισαγγελίας, βρήκε ένα ολόκληρο σύστημα απέναντί της, με υποβαθμίσεις, απειλές, μηνύσεις, συκοφάντηση και στέρηση μισθού. Δεν υποχώρησε. Η πρώτη δικαίωση έχει έρθει γι’ αυτήν, όμως έχει ακόμη μεγάλο αγώνα για την πλήρη ηθική της αποκατάσταση. Εν τω μεταξύ, το μήνυμα σε όποιον ήθελε να την ακολουθήσει έχει περάσει επιτυχώς: όποιος «μπλέκει», δύσκολα θα ξεμπλέξει.
Η «τεϊτζού» με τη βαρετή θέση
Η Βιβή Τυχεροπούλου μεγάλωσε στην Ελευσίνα και σπούδασε στο Ηράκλειο, στο ΤΕΙ Φυτικής Παραγωγής, μια «ρετσινιά» που, όπως λέει, την κυνηγάει ακόμη, καθώς έχει χρησιμοποιηθεί και χρησιμοποιείται ως επιχείρημα στον οργανισμό για να τη μειώσουν. Η εξίσωση ΑΕΙ-ΤΕΙ που έχει νομοθετηθεί εδώ και χρόνια δεν ισχύει, προφανώς, στον μικρόκοσμο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Στη συνέχεια έδωσε εξετάσεις και πέτυχε να κατοχυρώσει υποτροφία από το Ιδρυμα Κρατικών Υποτροφιών για μεταπτυχιακές σπουδές στη βιοτεχνολογία φυτών στο Πανεπιστήμιο Reading της Αγγλίας. Στο τέλος των σπουδών, το καλοκαίρι του 2002, βλέπει στο ΑΣΕΠ προκηρύξεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, που καλά καλά δεν ήξερε τι ακριβώς είναι.
Kαταθέτει τα χαρτιά της. Τελικά, κατατάσσεται μεταξύ των επιλαχόντων. Οι άλλοι δεν εμφανίζονται και η Τυχεροπούλου λέει στον Οργανισμό ότι μπορεί να καλύψει τη θέση τον Οκτώβριο, που θα επιστρέψει στην Ελλάδα. Οι καθηγητές της στην Αγγλία προσπαθούν να την αποτρέψουν, λέγοντάς της ότι μια θέση στο ελληνικό Δημόσιο θα ήταν βαρετή. Ομως εκείνη ήθελε να γυρίσει στην Ελλάδα.
Με τον ρομαντισμό της νέας αποφοίτου, ξεκινάει πιστεύοντας ότι αν προσπαθείς πολύ τα καταφέρνεις. Γρήγορα όμως αναγκάζεται να επανεξετάσει. Οι κλίκες μέσα στον οργανισμό είναι εμφανείς. Η ίδια το νιώθει το 2011, όταν, έχοντας συμπληρώσει κάποια χρόνια προϋπηρεσίας, κάνει για πρώτη φορά αίτηση για αναβάθμιση, χωρίς επιτυχία. Παρ’ όλα αυτά, τα μυστικά του οργανισμού, οι διαδικασίες πληρωμών και ελέγχων την ιντριγκάρουν. Οι συνάδελφοί της τη θεωρούν απλώς περίεργη και ενοχλητική.
Ασχολείται και με τον συνδικαλισμό, είναι μέλος του ΣΥΡΙΖΑ στην οργάνωση που είχε στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Οταν ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε κυβέρνηση, η Τυχεροπούλου πίστεψε ότι ο Οργανισμός θα λειτουργούσε «αξιοκρατικά». Διαψεύστηκε. Είχε ήδη αρχίσει τις έρευνες στο σύστημα διανομής των επιδοτήσεων και είχε αντιληφθεί ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Βλέπει όμως ότι δεν αλλάζει ουσιαστικά τίποτε και αποφασίζει να δώσει πρόωρο τέλος στη συνδικαλιστική της δράση. Εκτοτε, λέει, δεν έχει σχέση με κόμματα.
Ο Γρηγόρης Βάρρας ήταν ο πρώτος πρόεδρος μετά μία δεκαετία που έκανε κρίσεις στον οργανισμό. Λαμβάνοντας γρήγορα υπ’ όψιν του τις καταγγελίες του Γρηγόρη Καλλιούρη, υπαλλήλου του ΟΠΕΚΕΠΕ στη Διεύθυνση Κρήτης, για τα ανύπαρκτα ζώα και βοσκοτόπια, αλλά και τις απειλές που ανοιχτά δεχόταν ο καταγγέλλων, αποφασίζει ότι θα κάνει ελέγχους. Διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να στηριχθεί στους ελεγκτές του Οργανισμού. Οι εισηγήσεις που έχει, έρχονται σε αντίθεση με αυτά που ο ίδιος διαπιστώνει και έτσι αποφασίζει να αποταθεί σε πρόσωπα που δεν έχουν σχέση με το σύστημα. Ο τότε προϊστάμενος της Τυχεροπούλου την προτείνει για τη θέση της αναπληρώτριας στη Διεύθυνση Ελέγχων. Πολλά στελέχη του οργανισμού εκδηλώνουν την αντίθεσή τους. Δεν είναι ικανή και, άλλωστε, είχε υπάρξει Συριζαία.
Η έκθεση της Τυχεροπούλου για τους 99 ΑΦΜ περιέγραφε λεπτομερώς τις κυκλικές μισθώσεις εκτάσεων, κάνοντας λόγο για «συστηματική απάτη».
Οι 99 ΑΦΜ
Στην Τυχεροπούλου έρχεται τελικά ενημέρωση τον Σεπτέμβριο του 2020 με την απόφαση του προέδρου ότι θα συμμετάσχει στην επιτροπή ελέγχων για το εθνικό απόθεμα. Εκεί υπάρχει συνημμένο και ένα Excel με 99 ΑΦΜ για έλεγχο. Ξεκινάει να ψάχνει τους ΑΦΜ και διαπιστώνει ότι τα βοσκοτόπια δηλώνονταν σε τοποθεσίες μακριά από τις βάσεις των δικαιούχων/ιδιοκτητών και αυτοί κάθε χρόνο εναλλάσσονταν, με τα ίδια αγροτεμάχια να αλλάζουν χέρια. Στην αρχή θεωρεί ότι ήταν σύμπτωση, όμως μετά παρατηρεί ότι το μοτίβο επαναλαμβάνεται και εμπλέκονται συγκεκριμένες οικογένειες.
Εκεί καταλαβαίνει ότι το πρόβλημα ξεκινάει από μέσα, από τους ελέγχους του οργανισμού. Εν τω μεταξύ, οι πιέσεις για να βγει από την επιτροπή αυξάνονταν. Ο Βάρρας ήταν ανένδοτος να μην αποχωρήσει, όμως προστέθηκαν επιπλέον άτομα, η επιτροπή έγινε 11μελής και οι ΑΦΜ μοιράστηκαν ανά εννέα, με εντολές να ελέγχονται πολύ τυπικά στοιχεία: μόνο αν υπάρχει ενοικιαστήριο χωρίς διασταυρώσεις σε βάθος χρόνου. Η Τυχεροπούλου όμως έχει ήδη τσεκάρει και τους 99 ΑΦΜ και έχει γράψει έκθεση με τα ευρήματά της. Υπογράφει μαζί με τους υπολοίπους τα συμπεράσματα των ελέγχων, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να πληρωθούν οι επιδοτήσεις και στέλνει τα δικά της συμπεράσματα σε κλειστό φάκελο στον πρόεδρο.
Εκεί περιγράφει τον τρόπο ελέγχου, τις κυκλικές μισθώσεις, καθώς και το ότι είχαν ελεγχθεί από το παράρτημα της Κρήτης χωρίς να διαπιστωθεί παρατυπία. Επισημαίνει ότι επικρατεί φόβος. Ασκούνται πιέσεις και οι άνθρωποι δεν μιλούν. Οι διαδικασίες των ελέγχων είναι γνωστές στους αιτούντες επιδότηση, άρα τις ξεπερνούν τυπικά και εύκολα. Χαρακτηρίζει τον μηχανισμό «συστηματική απάτη» και τονίζει ότι υπάρχουν άνθρωποι που ασκούν πίεση σε διάφορα επίπεδα, καθώς τα ευρήματα ήταν τόσο εξόφθαλμα, που δεν μπορεί να τα παραβλέψει ένας ελεγκτής, ενώ απορεί πώς άνθρωποι τόσο έμπειροι στον Οργανισμό τα είχαν αγνοήσει.
Το «πρώτο αίμα» στην Τζια
Ο Βάρρας διατάζει επιπλέον ελέγχους, προσπαθώντας να επεκτείνει τα δείγματα. Το κλίμα στον οργανισμό γίνεται πολεμικό. Στα μέσα Οκτωβρίου, η Τυχεροπούλου πηγαίνει για έλεγχο στην Τζια, για να εξακριβώσει αν τρεις Κρητικοί όντως είχαν την τεράστια έκταση που δήλωναν. Εκεί διαπιστώνει ότι οι δηλωμένες εκτάσεις ήταν στην πραγματικότητα ολόκληρα βουνά, αδύνατον να ανήκουν σε έναν-δύο ΑΦΜ και να είναι βοσκοτόπια. Τα στοιχεία για τις ψευδείς δηλώσεις ετοιμάζονται και ο φάκελος πάει στη Δικαιοσύνη. Αυτή είναι η πρώτη υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ για την οποία εκδόθηκε ομόφωνη καταδικαστική απόφαση σε πρώτο βαθμό το 2024.
Τέλος Οκτωβρίου, ο Βάρρας την τοποθετεί προϊσταμένη στο τμήμα των «αχρεωστήτως καταβληθέντων». Μέσα σε μία εβδομάδα ο ίδιος εξωθείται σε παραίτηση. Εχει όμως προλάβει να στείλει τρεις υποθέσεις στη Δικαιοσύνη και στις τρεις είναι μάρτυρας η Τυχεροπούλου. Τον Μάρτιο του 2022 ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, Δημήτρης Μελάς, τη μετακινεί σε άλλο τμήμα. Εκεί πλέον δεν έχει πρόσβαση στο αν εκτελούνται ή όχι οι πληρωμές που είχε μπλοκάρει. Το υπουργείο αναλαμβάνει ο Γιώργος Γεωργαντάς. Επεκτείνει τους ελέγχους και μπλοκάρει περισσότερους από 2.000 ΑΦΜ, ενώ ζητάει την παραίτηση του Μελά. Η Τυχεροπούλου, εν τω μεταξύ, δεν βρίσκει καμία πρόκληση στη νέα θέση, κάνει αίτηση και γίνεται δεκτή για διδακτορικές σπουδές στο τμήμα Διατροφολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Τον Ιούλιο του 2022 αναλαμβάνει πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ ο Ευάγγελος Σημανδράκος και την τοποθετεί προϊσταμένη στο τμήμα άμεσων ενισχύσεων. Ετσι αποκτά ξανά πρόσβαση στα στοιχεία. Μαζί με κάποιους συναδέλφους της, βγάζουν το προφίλ αυτών που από το 2018 και μετά είχαν πάρει δικαιώματα για βοσκοτόπια παράτυπα και δεσμεύονται 5.400 ΑΦΜ. Η πίεση να πληρωθούν είναι αφόρητη. Αναλαμβάνουν τα ηνία υπουργείου και ΟΠΕΚΕΠΕ ο Λευτέρης Αυγενάκης και ο Κυριάκος Μπαμπασίδης.
Ο Γιώργος Ξυλούρης ή «φραπές» βρίσκει το σταθερό της τηλέφωνο στο σπίτι και μιλάει με τα ανήλικα παιδιά της. «Δηλαδή αυτή η Τυχεροπούλου… ειλικρινά αν την είχα σκοτώσει, τώρα θα ήμουν έξω. Θα είχανε φάει και ένα πενηντάρι οι δικηγόροι και είμαστε εντάξει», φέρεται να λέει σε υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, εκφράζοντας την οργή του για τις έρευνες. Η κατάσταση ξεφεύγει μετά την καταδίκη στην υπόθεση της Τζιας.
Η σφραγισμένη ντουλάπα
Η Τυχεροπούλου μαθαίνει από συναδέλφους που της τηλεφωνούν να της συμπαρασταθούν ότι ο Μπαμπασίδης την έχει καθαιρέσει από τη θέση της και έχει αναρτήσει στη Διαύγεια σχετικό έγγραφο που μιλάει για «υπηρεσιακή ανεπάρκεια». Εμποδίζεται η πρόσβασή της στο γραφείο της και η ντουλάπα με τα έγγραφά της κλειδώνεται. Ο Μπαμπασίδης την κατηγορεί ότι έκρυβε έγγραφα, ο δικαστικός επιμελητής που καλείται τελικά για το άνοιγμά της αναφέρει ότι είχε παραβιαστεί. Ακόμη και σήμερα δεν έχει πάρει πίσω ούτε τις ζωγραφιές των παιδιών της που είχε μέσα.
Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με την οποία συνεργάζεται στενά στις υποθέσεις διερεύνησης του ΟΠΕΚΕΠΕ, έχει ζητήσει την απόσπασή της ήδη από τον Ιούλιο του 2024. Το αίτημα έχει υπογραφεί από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη, αλλά χρειάζεται και την υπογραφή του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Τσιάρα. Αποστέλλεται στο γραφείο του τον Σεπτέμβριο του 2024. Η Τυχεροπούλου συναντάται μαζί του και αυτός τη ρωτάει γιατί δεν φεύγει στο εξωτερικό. Γιατί αγαπάω την πατρίδα μου, του απαντάει και του ζητάει αν είναι δυνατόν να ανακληθεί από τη «Διαύγεια» η απόφαση που την προσβάλλει.
Ο Τσιάρας της απαντάει πως ούτως ή άλλως αν υπογράψει την απόσπαση είναι σαν να τη δικαιώνει. Τελικά η απόσπαση μένει στο συρτάρι του Τσιάρα για μήνες, μέχρι που ο επόμενος πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Νίκος Σαλάτας εγείρει εγγράφως ενστάσεις, αναγκάζοντας την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να αποσύρει το αίτημα απόσπασης. Αυτή η υπουργική υπόσχεση που δεν τηρήθηκε είναι και που πείσμωσε πραγματικά την Τυχεροπούλου.
Η πρώτη δικαίωση ήρθε την περασμένη εβδομάδα, όταν το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών έκρινε την καθαίρεσή της παράνομη και καταχρηστική.
Η ίδια δηλώνει πως ενστερνίζεται τη φράση του Γκάντι «όταν μείνεις πιστός στην αλήθεια, η δικαιοσύνη αργά ή γρήγορα έρχεται με το μέρος σου». Η πρώτη δικαίωση ήρθε την περασμένη εβδομάδα, όταν το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών ακύρωσε την απόφαση της διοίκησης Μπαμπασίδη, κρίνοντας την καθαίρεσή της παράνομη και καταχρηστική, που συνιστά δυσμενή μεταχείριση, οφειλόμενη σε μη αρεστές στη διοίκηση συμπεριφορές της.
Διατάσσει την επανατοποθέτησή της στη θέση της διευθύντριας Εσωτερικού Ελέγχου, με απειλή χρηματικής ποινής ύψους 100 ευρώ για κάθε ημέρα άρνησης συμμόρφωσης, την αποκατάσταση των μισθολογικών απωλειών που υπέστη και την καταβολή αποζημίωσης για την ηθική βλάβη και κάλυψη των δικαστικών της εξόδων.
Εκτός νέου οργανισμού
Παρ’ όλα αυτά, νέα διάταξη που υπογράφεται από τον διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργο Πιτσιλή, την θέτει εκτός νέου ΟΠΕΚΕΠΕ. Στις 26 Μαρτίου ‒και ενώ επίκειτο η ανακοίνωση της απόφασης του Πρωτοδικείου‒ δημοσιεύεται απόφαση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως που προβλέπει πως οι προϊστάμενοι των διευθύνσεων του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ και νυν ΓΔΕΛΕΠ της ΑΑΔΕ πρέπει να είναι πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και όχι από ΤΕΙ (ας είναι και με μεταπτυχιακό).
Η Τυχεροπούλου έχει ακόμη να αντιμετωπίσει δύο πειθαρχικές διώξεις και μία μήνυση από τον Μπαμπασίδη ‒για το πρώτο πειθαρχικό της έχει ήδη επιβληθεί η ποινή της στέρησης μισθού‒ και μία πειθαρχική δίωξη και μία μήνυση από τον Σαλάτα. Οσον αφορά τους συναδέλφους της που δεν τη στήριξαν, η Τυχεροπούλου λέει ότι τους κατανοεί μεν, αλλά δεν τους δικαιολογεί. Πάντως, πολλές προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να βρει άλλους συνεργάτες-εμπειρογνώμονες στον Οργανισμό έχει πέσει στο κενό. Το μήνυμα για το «μπλέξιμο» έχει εμπεδωθεί. Το φόβητρο έχει λειτουργήσει, ερήμην της Δικαιοσύνης.
Η απάντηση της ΑΑΔΕ
Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι η εξαίρεση όσων έχουν τεχνολογική εκπαίδευση είχε ήδη προβλεφθεί από τον Δεκέμβρη 2025 που έγινε η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ. Συγκεκριμένα, προβλέφθηκε ότι στη Γενική Διεύθυνση και στις Διευθύνσεις της κεντρικής υπηρεσίας της νέας Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων, Ενισχύσεων και Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ) προΐστανται υπάλληλοι κατηγορίας Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ), όπως προβλέπεται στο άρθρο 75 του Οργανισμού της ΑΑΔΕ για όλες τις Διευθύνσεις των Κεντρικών Υπηρεσιών της ΑΑΔΕ . Ακολούθως, με την απόφαση του Μαρτίου, διευρύνθηκε η δυνατότητα υποψηφιοτήτων για τις ως άνω θέσεις σε όλους τους υπαλλήλους της Κεντρικής Διοίκησης του Κράτους, πλέον των υπαλλήλων της ΑΑΔΕ, καθώς επιτρέπεται και σε αυτούς να υποβάλουν υποψηφιότητα για θέσεις προϊσταμένων Διεύθυνσης ή Υποδιεύθυνσης, με στόχο την προσέλκυση πιθανών υποψηφίων από όλο το Δημόσιο, στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της αξιοκρατίας και της αποτελεσματικότητας της Αρχής, σε έναν τομέα που μεταφέρθηκε πρόσφατα στην ΑΑΔΕ και για τον οποίο η ΑΑΔΕ αναζητά ειδική τεχνογνωσία, όπως τονίζει η Αρχή.
