Η ανάγκη για επανεκκίνηση της ζωής δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Από τις κοινωνικές αλλαγές που προκαλούνται από πολέμους ή οικονομικές κρίσεις, έως τις ατομικές δυσκολίες, όπως η απώλεια εργασίας, η αλλαγή καριέρας ή η προσωπική ανασφάλεια, η διαδικασία της επανεφεύρεσης είναι ένας διαχρονικός μηχανισμός επιβίωσης και προσαρμογής. Στον πυρήνα αυτής της διαδικασίας βρίσκεται η συνειδητοποίηση ότι η αλλαγή αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανθρώπινη ανάπτυξη.
Το ερώτημα είναι πώς μπορεί κανείς να ανασχεδιάσει τη ζωή του με τρόπο που να είναι ουσιαστικός;
Advertisment
Τεχνικές για την αλλαγή
1. Η αυτογνωσία ως βασικό εργαλείο
Κάθε διαδικασία επανεκκίνησης ξεκινά από την κατανόηση του ποιος είναι κανείς, τι εκτιμά και τι πραγματικά χρειάζεται. Η έρευνα στην ψυχολογία, ιδιαίτερα στο πεδίο της θετικής ψυχολογίας που ανέπτυξαν επιστήμονες όπως ο Martin Seligman και η Carol Ryff, δείχνει ότι οι στόχοι που είναι ευθυγραμμισμένοι με τις αξίες ενός ατόμου οδηγούν σε μεγαλύτερη ικανοποίηση και ανθεκτικότητα.
Αυτή η αυτογνωσία δεν είναι κάτι που αποκτάται στιγμιαία. Χρειάζεται συστηματική ενασχόληση με ερωτήσεις όπως:
- Ποια είναι τα στοιχεία της ζωής μου που με γεμίζουν χαρά;
- Τι είδους δραστηριότητες με κάνουν να αισθάνομαι ότι συνεισφέρω ουσιαστικά;
- Ποιες είναι οι αξίες που καθορίζουν τις αποφάσεις μου;
Η μέθοδος της αναστοχαστικής γραφής είναι ένα αποδεδειγμένο εργαλείο για την επίτευξη αυτογνωσίας. Η διαδικασία της καταγραφής προσωπικών στόχων και συναισθημάτων έχει συνδεθεί με αυξημένη ψυχική ευεξία και καλύτερη λήψη αποφάσεων, όπως έδειξαν μελέτες του James Pennebaker.
Advertisment
2. Η μετατροπή της γνώσης σε δράση
Η αναγνώριση των προσωπικών αξιών και αναγκών αποτελεί το πρώτο βήμα, αλλά η μετατροπή τους σε συγκεκριμένα πλάνα δράσης είναι αυτό που φέρνει την αλλαγή. Η επιστημονική μεθοδολογία για τον καθορισμό στόχων περιλαμβάνει τη χρήση πλαισίων όπως η μέθοδος SMART:
- Specific (Συγκεκριμένος): Οι στόχοι πρέπει να είναι ξεκάθαροι.
- Measurable (Μετρήσιμος): Χρειάζεται να υπάρχει τρόπος να αξιολογηθεί η πρόοδος.
- Achievable (Εφικτός): Ο στόχος πρέπει να είναι ρεαλιστικός.
- Relevant (Σχετικός): Ο στόχος να ευθυγραμμίζεται με τις βασικές αξίες.
- Time-bound (Χρονικά δεσμευτικός): Καθορισμός χρονοδιαγράμματος.
Ένας άνθρωπος που θέλει να αλλάξει καριέρα μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη μέθοδο για να διασπάσει τον στόχο του σε μικρότερα βήματα. Για παράδειγμα, μπορεί να ξεκινήσει με τη συμμετοχή σε διαδικτυακά σεμινάρια, τη δικτύωση με επαγγελματίες στον νέο τομέα και την απόκτηση συγκεκριμένων δεξιοτήτων.
Η κοινωνική υποστήριξη παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα που μοιράζονται τους στόχους τους με άλλους και συμμετέχουν σε κοινότητες ενδιαφερόντων έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να επιμείνουν στην προσπάθειά τους.
3. Η ανθεκτικότητα ως κλειδί επιτυχίας
Η διαδικασία της επανεκκίνησης δεν είναι ποτέ γραμμική. Συχνά υπάρχουν πισωγυρίσματα, απογοητεύσεις και αβεβαιότητα. Η ανθεκτικότητα, ωστόσο, είναι η ποιότητα που κάνει τη διαφορά. Όπως έχει δείξει η έρευνα της Ann Masten, η ανθεκτικότητα δεν είναι έμφυτη, αλλά «κοινό αγαθό» που μπορεί να καλλιεργηθεί μέσω πρακτικών όπως:
- Η αυτοσυμπόνια, δηλαδή η αποδοχή της ατέλειας χωρίς σκληρή αυτοκριτική.
- Η εφαρμογή τεχνικών mindfulness για την καλύτερη διαχείριση του άγχους και της αβεβαιότητας.
4. Η μέθοδος WOOP (Wish, Outcome, Obstacle, Plan)
Αναπτυγμένη από την ψυχολόγο Gabriele Oettingen, η μέθοδος WOOP συνδυάζει τη θετική σκέψη με τη ρεαλιστική ανάλυση εμποδίων. Περιλαμβάνει τέσσερα βήματα:
- Wish (Επιθυμία): Καθορισμός ενός σαφούς και εφικτού στόχου.
- Outcome (Αποτέλεσμα): Οραματισμός του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος.
- Obstacle (Εμπόδιο): Αναγνώριση των εσωτερικών ή εξωτερικών εμποδίων που μπορεί να εμφανιστούν.
- Plan (Σχέδιο): Διατύπωση ενός πλάνου δράσης για την υπέρβαση αυτών των εμποδίων.
Η μέθοδος WOOP ενισχύει την προετοιμασία και μειώνει την τάση να εγκαταλείπουμε όταν εμφανίζονται δυσκολίες
5. Η τεχνική “Implementation Intentions”
Αυτή η στρατηγική, που αναπτύχθηκε από την ψυχολόγο Peter Gollwitzer, περιλαμβάνει τη διαμόρφωση σχεδίων με τη μορφή «Αν… τότε…». Αυτός ο τύπος προγραμματισμού δημιουργεί σαφήνεια και προετοιμάζει τον εγκέφαλο να αντιδρά αυτόματα σε δύσκολες καταστάσεις.
Για παράδειγμα, αν κάποιος θέλει να βελτιώσει τη φυσική του κατάσταση, μπορεί να πει: «Αν είναι 8 π.μ., τότε θα φορέσω αθλητικά ρούχα και θα πάω για περπάτημα». Αυτή η μέθοδος ενισχύει την πιθανότητα να τηρηθούν οι δεσμεύσεις.
6. Ανάπτυξη μιας “Αφήγησης Ζωής”
Η narrative therapy, που προέρχεται από τον τομέα της ψυχοθεραπείας, υποστηρίζει ότι η δημιουργία μιας θετικής, συνεκτικής αφήγησης της ζωής μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε το παρελθόν και τις προκλήσεις. Όταν τα άτομα επαναπροσδιορίζουν τις εμπειρίες τους ως μαθησιακές ευκαιρίες και ενσωματώνουν τις αποτυχίες στη συνολική τους πρόοδο, ενισχύουν την ψυχολογική τους ανθεκτικότητα.
Μια πρακτική εφαρμογή αυτής της τεχνικής είναι η γραφή σε ημερολόγιο: Καταγράφοντας σημαντικά γεγονότα της ημέρας και αποδίδοντάς τους θετικό νόημα, ενισχύεται η αυτογνωσία και η αίσθηση ελέγχου.
Ώρα για επανεκκίνηση
Η επανεκκίνηση της ζωής είναι μια στρατηγική διαδικασία που απαιτεί αυτογνωσία, ρεαλιστική στοχοθέτηση και ανθεκτικότητα. Από τους ανθρώπους που κατάφεραν να επανεφεύρουν τον εαυτό τους, διδασκόμαστε ότι η προσαρμογή και η αλλαγή δεν είναι προνόμιο των λίγων αλλά δυνατότητα για όλους.
Η ψυχολόγος Carol Dweck μάς θυμίζει μέσα από τη θεωρία της νοοτροπίας ανάπτυξης ότι η αντίληψη της ζωής ως ευκαιρία για μάθηση και εξέλιξη είναι το θεμέλιο για την προσωπική μας πρόοδο. Δεν έχει σημασία το σημείο εκκίνησης, αλλά η δέσμευση να κινηθούμε μπροστά.
