Η Τουρκία αποφάσισε να ψηφίσει εσωτερικό νόμο, επιχειρώντας να εκθέσει σε αυτόν όλους τους αυθαίρετους ισχυρισμούς της σε σειρά ζητημάτων, που μεταξύ άλλων, αν όχι κυρίως, αφορούν το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Η κίνηση αυτή έχει τρεις διαστάσεις: τη διαδικαστική, του περιεχομένου και των προθέσεων.
Στην πρώτη, πρόκειται για εσωτερική διαδικασία η οποία δεν δεσμεύει ούτε το κοινοτικό κεκτημένο, ούτε κάποιον διεθνή οργανισμό, ούτε βέβαια προκαταλαμβάνει ή προσθέτει κάτι στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Πιθανότατα η τουρκική κυβέρνηση θα προσπαθήσει να συμπεριλάβει κάποιες από τις πρόνοιες του τελευταίου για να αποκτήσει ο νόμος κάποιου είδους διεθνές έρεισμα, αλλά κανένα κυριαρχικό δικαίωμα δεν κατοχυρώνεται με εσωτερική νομοθεσία, παρά μόνο μέσω διακρατικής συμφωνίας ή απόφασης του διεθνούς δικαστηρίου.
Ο Ερντογάν, ο οποίος πιέζεται στο εσωτερικό τόσο από τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων όσο και από την αξιωματική αντιπολίτευση, που τον κατηγορεί για ενδοτισμό σε ζητήματα που αφορούν το εγγύς εξωτερικό της Τουρκίας, αλλά και από έναν ανερμάτιστο κυβερνητικό εταίρο, όπως ο Μπαχτσελί, εύλογα θέλει να ανακτήσει το χαμένο έδαφος, τουλάχιστον σε επίπεδο εντυπώσεων.
Αυτές που για την ώρα κερδίζει η Ελλάδα με αρκετές κινήσεις επί του διπλωματικού και επιχειρησιακού πεδίου μέσα σε πολύ πυκνό χρόνο. Αν οι ελληνικές ενέργειες, από τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τα θαλάσσια πάρκα μέχρι τη συμμετοχή της Chevron σε θαλασσοτεμάχια νοτίως της Κρήτης που τέμνονται του τουρκολιβυκού συμφώνου, αλλά εσχάτως και η ελληνική παρουσία στην Κύπρο καθώς και η εγκατάσταση πυραυλικών συστημάτων σε νησιά που η Τουρκία θεωρεί αποστρατιωτικοποιημένα, είχαν απλωθεί στον χρόνο, ίσως η αντίδραση της Τουρκίας να είχε μετριαστεί.
Ομως, η ενεργητική πολιτική της Ελλάδας, και μάλιστα συμπυκνωμένη χρονικά, εκ των πραγμάτων αύξησε την πίεση για τον Τούρκο πρόεδρο.
Το περιεχόμενο του νόμου δεν είναι ακόμα γνωστό, ωστόσο, αν δεν αποκλίνει από όσα η Αγκυρα έχει καταθέσει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών τα τελευταία χρόνια, θα πρόκειται ουσιαστικά για επανάληψη των γνωστών της θέσεων. Εχει σημασία όμως να δούμε, αφενός, με ποιο τρόπο θα συμπεριληφθούν και θα προσδιοριστούν οι κατά την Τουρκία «γκρίζες ζώνες» και, αφετέρου, αν εντέλει αποπειραθεί να δογματοποιήσει συμβολικά τη «Γαλάζια Πατρίδα», ώστε τυπικά οι αεροναυτικές δυνάμεις και το λιμενικό της να έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια κινήσεων, προφασιζόμενες τη νομοθεσία.
Επιθυμεί να καταστήσει το εν λόγω αναθεωρητικό δόγμα συστημικό, νομοθετώντας τις βασικές πτυχές του. Και να χρησιμοποιήσει την ψήφισή του, το πιθανότερο με πολύ ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ως διαπραγματευτικό ατού. Οπως εκμεταλλεύεται την απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 έναντι της Ελλάδας περί casus belli, για να απειλεί την Ελλάδα ώστε να μην επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ.
Στην πραγματικότητα, η τουρκική ηγεσία ανησυχεί για τις περιφερειακές ανακατατάξεις, ειδικότερα σε σχέση με το Ισραήλ και τους συμμάχους του, και επιθυμεί να τις προκαταλάβει τρόπον τινά και πάντως να προετοιμαστεί για μια συνολική διαπραγμάτευση, θεωρώντας ότι θα τη βοηθήσει σε αυτές η προσθήκη στη φαρέτρα της τής εσωτερικής νομιμοποίησης της αντίληψης της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Αυτή η διαπραγμάτευση δεν έχει να κάνει μόνο με την Ελλάδα, αλλά είναι μέρος μιας μεγαλύτερης και με άλλες χώρες της περιοχής, αλλά και με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και είναι η αρχή του ξεδιπλώματος της τουρκικής επιθετικής ατζέντας, που αναμένεται να επεκταθεί στην Κύπρο αλλά και στη Λιβύη. Η Ελλάδα οφείλει να αντιδράσει ψύχραιμα, εντούτοις, να θέσει επιτακτικά το ζήτημα στα ευρωπαϊκά φόρουμ, καθώς και να προειδοποιήσει εγκαίρως για την ανταπόδοση μιας τέτοιας κίνησης, με την αύξηση των χωρικών της υδάτων, αρχικά, νοτίως της Κρήτης.
* O κ. Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA), καθηγητής του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος.
