Φόρτωση Text-to-Speech…
Στις επόμενες εκλογές η μάχη για τη δεύτερη θέση μπορεί να είναι περισσότερο σημαντική από τη διεκδίκηση της εκλογικής νίκης, που σε μεγάλο βαθμό έχει προεξοφληθεί. Οποιος κατακτήσει το «αργυρό» δημοσκοπικά θα ενισχυθεί με αυτόματο τρόπο, συσπειρώνοντας το θυμωμένο εκλογικό κοινό, όπως εκτιμά ο αναπληρωτής καθηγητής Εκλογικής Συμπεριφοράς στο ΠΑΜΑΚ Γιάννης Κωνσταντινίδης. Από εκεί και πέρα, ο ανταγωνισμός μεταξύ ΠΑΣΟΚ, ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα και Ελπίδας για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού θα κριθεί «στην κοινωνική γείωση, στην καθαρή πολιτική ταυτότητα, στον πειστικό κυβερνητικό ορίζοντα και στην οργανωτική αντοχή», σύμφωνα με τον σύμβουλο στρατηγικής και επικοινωνίας Ηλία Τσαουσάκη.
Επιμέλεια: Αγγελική Σπανού
«Οπλα» και μειονεκτήματα
Του Ηλία Τσαουσάκη*
Το ΠΑΣΟΚ, η ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα και η Ελπίδα για τη Δημοκρατία της Μαρίας Καρυστιανού ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες και διεκδικούν επικαλυπτόμενα ακροατήρια.
Το πλεονέκτημα του ΠΑΣΟΚ είναι ότι παραμένει ένας οργανωμένος πολιτικός φορέας με ιστορία, κοινοβουλευτική παρουσία, οργανωτική υπόσταση. Το πρόβλημά του είναι η έλλειψη σαφούς στρατηγικής στόχευσης. Για να διεκδικήσει τη δεύτερη θέση, χρειάζεται να πείσει ότι μπορεί να ξεπεράσει τα όρια της παραδοσιακής βάσης και να εκφράσει πολιτικά άστεγα ακροατήρια, με καθαρή απάντηση στο ερώτημα τι σημαίνει μια σύγχρονη πρόταση διακυβέρνησης στην Ελλάδα.
Το πλεονέκτημα του Αλέξη Τσίπρα είναι η πρωθυπουργική εμπειρία και η ικανότητα να κινητοποιεί τμήμα των ψηφοφόρων που στήριξαν τον ΣΥΡΙΖΑ τα προηγούμενα χρόνια. Το πρόβλημά του είναι ότι πρέπει να αποδείξει ότι η επιστροφή του δημιουργεί νέο πολιτικό περιεχόμενο και ξεπερνά την ανασυγκρότηση ενός ηττημένου κύκλου. Η προσωποκεντρική στρατηγική δεν λύνει βασικά ζητήματα και κυρίως αν η δυναμική του τελικά θα μετατραπεί σε ρεαλιστικό πολιτικό σχέδιο. Γιατί η επιστροφή ενός πρώην πρωθυπουργού έχει βάρος μόνο αν συνδεθεί με το μέλλον και όχι με τη νοσταλγική ανακύκλωση του παρελθόντος.
Η Μαρία Καρυστιανού έχει διαφορετική αφετηρία, χωρίς κομματική διαδρομή, φορέας ενός κοινωνικού τραύματος που μετατράπηκε σε αίτημα δικαιοσύνης. Ο λόγος της αντλεί δύναμη από την καταγγελία και τον αντισυστημισμό, ως ηθική αμφισβήτηση ενός συστήματος που περιγράφεται ως κλειστό και αδιαφανές. Αυτό της έδωσε σημαντικό συμβολικό κεφάλαιο, το οποίο όμως πολύ γρήγορα συρρικνώθηκε. Το ερώτημα είναι αν ένα κόμμα διαμαρτυρίας μπορεί να περάσει από την καταγγελία στην πολιτική συγκρότηση. Αν μείνει μόνο στην αμφισβήτηση του συστήματος, θα καταγράψει θυμό και δυσπιστία, χωρίς βάθος και διάρκεια.
Η μάχη της δεύτερης θέσης θα κριθεί από το ποιος θα καταφέρει να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε συγκροτημένη πολιτική επιλογή. Αυτό προϋποθέτει κάτι περισσότερο από αναγνωρισιμότητα, συμβολικό φορτίο ή κομματική μνήμη. Προϋποθέτει κοινωνική γείωση, καθαρή πολιτική ταυτότητα, πειστικό κυβερνητικό ορίζοντα και οργανωτική αντοχή. Οποιος μείνει στη διαμαρτυρία, στη νοσταλγία ή στο προσωπικό κεφάλαιο του επικεφαλής του, μπορεί να καταγράψει πρόσκαιρη δυναμική, δύσκολα όμως θα συγκροτήσει εναλλακτικό πόλο εξουσίας.
* Ο κ. Ηλίας Τσαουσάκης είναι πολιτικός επιστήμονας, σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
«Είναι ο θυμός, ηλίθιε!»
Του Γιάννη Κωνσταντινίδη
Το εσωτερικό σύνθημα της ομάδας του Μπιλ Κλίντον για τις εκλογές του 1992 «Είναι η οικονομία, ηλίθιε!» έδωσε το καλούπι για την παραγωγή πλήθους παραλλαγών από αναλυτές. Στη Βρετανία του Brexit «ήταν το μεταναστευτικό», στις ΗΠΑ της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 «ήταν το στεγαστικό», στην Ελλάδα των ευρωεκλογών του 2024 «ήταν τα ομόφυλα ζευγάρια». Τι θα λέμε άραγε στην Ελλάδα του 2027;
Οι επόμενες εκλογές θα είναι εκλογές του θυμού. Συγκρατημένου ή αχαλίνωτου, αλλά πάντως θυμού. Το ρήγμα μεταξύ των ¾ της κοινωνίας και της κυβέρνησης της Ν.Δ. βαθαίνει πλέον σε κάθε ανατίμηση προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, σε κάθε αποτυχημένη αναζήτηση στέγης προς ενοικίαση, σε κάθε άνοιγμα της διαβόητης αίθουσας του Εφετείου Λάρισας όπου διεξάγεται η δίκη για τα Τέμπη, σε κάθε δήλωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για νέα στοιχεία της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ, σε κάθε αναβολή ή ματαίωση κοινοβουλευτικής συνεδρίασης για τις υποκλοπές. Και η τακτική υπενθύμιση του ρήγματος δημιουργεί έντονο θυμό. Πώς, όμως, να εκφράσεις τον θυμό σου για μια κυβέρνηση όταν δεν είναι σαφές ποιος είναι ο αντίπαλός της;
Η διαφαινόμενη ισοδυναμία πολλών κομμάτων της αντιπολίτευσης δημιουργεί αβεβαιότητα στους πολίτες που αναζητούν τον αποτελεσματικότερο για την ήττα της Ν.Δ. πολιτικό παίκτη. Για αυτό και το ενδιαφέρον για τη δημοσκοπική πληροφορία θα παραμείνει σημαντικά αυξημένο τους επόμενους μήνες, γεγονός που καθιστά την επιστημονική ευθύνη των ερευνητών κοινής γνώμης πολλαπλάσια σημαντική. Η διαπίστωση μιας σαφούς και σταθερής υπεροχής ενός αντιπολιτευόμενου κόμματος έναντι των άλλων θα ενισχύσει με σχεδόν αυτόματο τρόπο το κόμμα αυτό, καθώς το «θυμωμένο» πλήθος θα προτάξει την ήττα της Ν.Δ. έναντι ιδεολογικών ή ιστορικών καταβολών.
Και αν μια τέτοια υπεροχή δεν καταγραφεί τους επόμενους μήνες στις δημοσκοπήσεις; Τότε η μάχη της αντιπολίτευσης θα κριθεί από το πώς θα επιλέξουν να διαχειριστούν οι περισσότεροι τον θυμό τους στην κάλπη, ή και μακριά από την κάλπη. Ενας θυμωμένος άνθρωπος μπορεί να επιλέξει την αντίσταση, έστω και συμβολική, άλλος την εκδίκηση, άλλος τη διαπραγμάτευση. Καθεμία από τις τρεις επιλογές διαχείρισης μοιάζει πιθανό να τον οδηγήσει σε άλλο κόμμα. Ή και να τον αφήσει στο σπίτι του, αν κανένα τους δεν τον πείσει για την ικανότητα διαχείρισης του πολύτιμου θυμού του.
* Ο κ. Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
