Ο Ρις Χίμπερτ, πατέρας δύο παιδιών στη Βρετανία, κινδύνευε να χάσει την όρασή του αν δεν είχε υποβληθεί στην επέμβαση, σύμφωνα με τους χειρουργούς του νοσοκομείου University College London.
Το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης ανέλυε τη ζωντανή εικόνα της επέμβασης καθώς αυτή εξελισσόταν και καθοδηγούσε τους χειρουργούς σχετικά με το πώς να αποφύγουν κρίσιμα, αλλά κρυμμένα, αγγεία και νεύρα στον εγκέφαλο. Αυτό τους επέτρεψε να αφαιρέσουν με ασφάλεια όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του όγκου.
«Από την άποψη της ασφάλειας του ασθενούς, αντιλαμβάνομαι απόλυτα το όφελος. Δεν υπάρχουν πινακίδες οδικής σήμανσης μέσα στο κεφάλι μας», δήλωσε ο Χίμπερτ.
Μέχρι πριν από 18 μήνες, ο 48χρονος Χίμπερτ, ο οποίος εργάζεται ως διευθυντής εξυπηρέτησης πελατών, ήταν υγιής και σε καλή φυσική κατάσταση, συνηθίζοντας να κάνει έναν μικρό περίπατο κάθε μέρα.
Κατά τη διάρκεια ενός τέτοιου περιπάτου, έχασε τις αισθήσεις του και άρχισε να παρουσιάζει σπασμούς μέσα στον δρόμο.
Μια απεικονιστική εξέταση εγκεφάλου αποκάλυψε την ύπαρξη ενός καλοήθους όγκου μεγέθους 11 χιλιοστών στην υπόφυση. Πρόκειται για έναν αδένα στο μέγεθος βώλου που βρίσκεται στη βάση του κρανίου.
Ο αδένας αυτός εκκρίνει ζωτικές ορμόνες που συμβάλλουν σε διαδικασίες όπως η ανάπτυξη, ο μεταβολισμός και η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της θερμοκρασίας του σώματος.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι βρίσκεται πολύ κοντά στις καρωτίδες —ζωτικής σημασίας αγγεία που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με αίμα— και στα οπτικά νεύρα που ελέγχουν την όραση.
Καθώς ο όγκος του Χίμπερτ άρχισε να πιέζει τα οπτικά του νεύρα, περιόρισε το οπτικό του πεδίο.
Έντονη κόπωση και ζάλη
Αν και δεν χρειαζόταν άμεσα χειρουργική επέμβαση, ο Χίμπερτ άρχισε να σκοντάφτει και ένιωθε έντονη κόπωση και ζάλη.
Όπως αποκάλυψε οι μεγαλύτερες επιπτώσεις για τον ίδιο ήταν συναισθηματικές και ψυχολογικές.
«Παρόλο που πολλοί άνθρωποι προσφέρονταν ευγενικά να βοηθήσουν, δεν θέλεις να γίνεσαι βάρος στους άλλους», πρόσθεσε.
Όταν οι χειρουργοί τού έδωσαν την επιλογή να γίνει το πρώτο άτομο που θα υποβαλλόταν στην επέμβαση με τη χρήση του ειδικά σχεδιασμένου εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης, δεν δίστασε καθόλου.
«Αν οι ασθενείς δεν είναι πρόθυμοι να συμμετάσχουν σε έρευνες, πώς θα μπορέσουν ποτέ να μάθουν οι γιατροί και πώς θα σημειώσει πρόοδο η ιατρική;» είπε.
Η επέμβαση περιλάμβανε την εισαγωγή ενδοσκοπίου —μιας λεπτής κάμερας προσαρμοσμένης σε άξονα— μέσω της μύτης έως τη βάση του κρανίου.
Στο σημείο εκείνο, ο όγκος βρισκόταν κοντά, αλλά ήταν κρυμμένος πίσω από στρώματα οστού και ανθεκτικών μεμβρανών.
Ο εντοπισμός του ασφαλέστερου σημείου για την αφαίρεσή του δεν ήταν απλή υπόθεση, καθώς η ανατομία διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Τα ποσοστά επιπλοκών ποικίλλουν, αλλά υπήρχε πιθανότητα 25–50% να μην αφαιρεθεί ολόκληρος ο όγκος και πιθανότητα 0,5–2% να τραυματιστεί κάποιο μεγάλο αιμοφόρο αγγείο.
Πώς βοήθησε η τεχνητή νοημοσύνη
Εδώ ακριβώς ανέλαβε δράση το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης.
Σε μια δεύτερη οθόνη, ανέλυε τη ζωντανή ροή βίντεο, παρακολουθούσε τα χειρουργικά εργαλεία και επισήμαινε τις περιοχές όπου ήταν πιο πιθανό να εντοπίζονται αγγεία και νεύρα, υποδεικνύοντας τα σημεία όπου η αφαίρεση του όγκου ήταν ασφαλέστερη.
Η λειτουργεία είναι παρόμοια με την τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου στα κινητά τηλέφωνα, αλλά αντ’ αυτού αναγνωρίζει σημαντικές και συχνά κρυμμένες ανατομικές δομές.
Ο μέσος χειρουργός στο Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποιεί περίπου 10 έως 20 τέτοιες επεμβάσεις ετησίως, βασιζόμενος σε απεικονιστικές εξετάσεις που έχουν διενεργηθεί πριν από το χειρουργείο, ώστε να εξοικειωθεί με την ανατομία του ασθενούς.
Οι ερευνητές εκπαίδευσαν και αξιολόγησαν το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης τους χρησιμοποιώντας εκατοντάδες βίντεο από επεμβάσεις αφαίρεσης όγκων της υπόφυσης, σχεδιάζοντας προσεκτικά τα περιγράμματα των αγγείων και των νεύρων σε κάθε βίντεο, ώστε να βοηθήσουν το σύστημα να συλλέξει δεδομένα και να αρχίσει να «αναγνωρίζει» τις σημαντικότερες δομές.
«Το σύστημα έχει εκπαιδευτεί σε περισσότερες επεμβάσεις από όσες βλέπει ή πραγματοποιεί ένας χειρουργός σε ολόκληρη τη σταδιοδρομία του και μπορεί να λειτουργήσει ως ένα δεύτερο, έμπειρο ζευγάρι μάτια», δήλωσε ο καθηγητής Χάνι Μάρκους, ο οποίος συμμετείχε στη διαδικασία.
Επιπλέον, σε αντίθεση με άλλα πειραματικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, λειτουργεί σε πραγματικό χρόνο, πρόσθεσε ο ίδιος.
Ωστόσο σύμφωνα με την ομάδα πίσω από την επέμβαση στόχος είναι το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης παρέχει απλώς υποστήριξη και ότι οι χειρουργοί θα διατηρούν τον πλήρη έλεγχο.
Η μακροπρόθεσμη φιλοδοξία τους είναι να αναπτύξουν ένα είδος ChatGPT για χειρουργούς, ώστε να υπάρχει «ένας ακόμη ειδικός στην αίθουσα στον οποίο θα μπορούν να απευθυνθούν για συμβουλές —αν το επιθυμούν— ή να τον αγνοήσουν αν διαφωνούν μαζί του», δήλωσε ο καθηγητής Μάρκους.
