«Ιστορική και κολοσσιαία αλλαγή παραδείγματος» αποτελεί για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου, που «είναι πολύ περισσότερα από την οικονομική του διάσταση» και «έχει μετασχηματιστικές συνέπειες» στην κουλτούρα μιας περιοχής, που στην πορεία των αιώνων διχάστηκε από πολέμους και από τον διαχωρισμό μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
Την εκτίμηση αυτή διατύπωσε ο υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας σήμερα στο συνέδριο με τίτλο «Energy Transition Summit», που διοργανώνουν στην Αθήνα οι Financial Times και η εφημερίδα «Καθημερινή». Κατά τον κ. Παπασταύρου, η ενέργεια έχει τη μαγική διάσταση να ενώνει χώρες που δεν είχαν μάθει να συνεργάζονται.
Ανάγκη για «ενεργειακό πραγματισμό»
Ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ακόμη την ανάγκη για «ενεργειακό πραγματισμό», καθώς -όπως είπε- παρά την αφοσίωση στην πράσινη μετάβαση, δεν μπορούμε να παραβλέπουμε την αναγκαιότητα για ενεργειακή ασφάλεια, την οποία μπορούν να διασφαλίσουν καύσιμα όπως το φυσικό αέριο.
Προσέθεσε ότι η Ευρώπη επί χρόνια προσεγγίζει τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια από ηθική σκοπιά, αλλά δεν πρόκειται για θέμα ηθικής. «Σαφώς, η κατεύθυνση και ο στόχος της καθαρής ενέργειας υπάρχει για όλους μας. Και πράγματι, η Ελλάδα, παρά τα δέκα χρόνια μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης, έχει μειώσει κατά σχεδόν 50% τις εκπομπές CO2 την τελευταία εικοσαετία. Είμαστε λοιπόν πλήρως δεσμευμένοι σε αυτό (…). Ταυτόχρονα όμως δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε ότι η διαλείπουσα φύση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) δημιουργεί κίνδυνο για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής, της χώρας. Χρειαζόμαστε λοιπόν baseload energy (ενέργεια βάσης). Και για την Ελλάδα, αυτή είναι οι υδρογονάνθρακες», σημείωσε.
Ασωπός, Ποσειδώνας, Αφροδίτη και η τάξη στις ΑΠΕ
Ο κ. Παπασταύρου εξέφρασε την ελπίδα ότι η περιοχή «Ασωπός» στο Ιόνιο ίσως θα καταστεί η τρίτη στην Ευρώπη, που θα παρέχει υδρογονάνθρακες (σ.σ. φυσικό αέριο) από κράτος-μέλος της Ε.Ε. στο ενεργειακό μείγμα της ηπείρου, ενώ υπενθύμισε ότι προχωρούν επίσης τα έργα «Poseidon» στη Ρουμανία («θα είναι σε λειτουργία το 2027») και στο κοίτασμα «Αφροδίτη» στην Κύπρο. «Προχωράμε. Η ExxonMobil και η Chevron είναι εδώ ταυτόχρονα», είπε.
Σε ό,τι αφορά τις ΑΠΕ, επισήμανε ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει ταχεία ανάπτυξη, με περισσότερο από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας να προέρχεται πλέον από ανενεώσιμες πηγές, κάτι που επετεύχθη ταχύτατα. «Τώρα προσπαθούμε να βάλουμε κάποια τάξη σε αυτά που επιτρέπεται να γίνουν και σε αυτά που δεν επιτρέπεται», σημείωσε και πρόσθεσε πως θα γίνουν σχετικές ανακοινώσεις τις επόμενες ημέρες.
Ο υπουργός αναφέρθηκε τέλος στην ανάγκη η Ε.Ε. να αγκαλιάσει την ένταξη και ενσωμάτωση των Βαλκανίων τόσο γενικά στις ευρωπαϊκές δομές όσο και ειδικά στην ενεργειακή αγορά. «ολες οι χώρες έχουν εργαστεί πολύ σκληρά για να εναρμονιστούν με τους κανονισμούς της Ε.Ε. (στον τομέα της ενέργειας). Είναι εντελώς απαράδεκτο λοιπόν το γεγονός ότι τώρα που η πρώτη χώρα (σ.σ. η Σερβία) έφτασε στο τέλος, η Επιτροπή λέει “λοιπόν, δεν είμαστε έτοιμοι να σας αξιολογήσουμε”», είπε χαρακτηριστικά.
Mποζίνοφσκα (Βόρεια Μακεδονία): Ετοιμος το καλοκαίρι του 2027 ο διασυνδετήριος αγωγός με την Ελλάδα
Το καλοκαίρι του 2027 εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμος ο Διασυνδετήριος Αγωγός Φυσικού Αερίου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας (IGNM), κατά την εκτίμηση της υπουργού Ενέργειας, Μεταλλείων και Ορυκτών Πρώτων Υλών της γειτονικής χώρας, Σάνια Μποζίνοφσκα (Sanja Bozinovska).
«Ξεκινήσαμε πέρυσι την κατασκευή της διασύνδεσης με την Ελλάδα με τα πρώτα 1,2 bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) και φαίνεται ότι θα φτάσουμε στα 2,8. Το καλό είναι ότι οι αγωγοί αυτοί θα είναι hydrogen-ready (σ.σ. έτοιμοι να δεχτούν και υδρογόνο). Εχουμε πολύ καλή επικοινωνία με τους Ελληνες συναδέλφους. Νομίζω ότι μέχρι το τέλος του μήνα θα προσκαλέσουμε εκπροσώπους του ΔΕΣΦΑ να δουν επί τόπου πώς πάνε τα πράγματα. Και του χρόνου, μέχρι τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο, σχεδιάζουμε να ολοκληρώσουμε το έργο. Ελπίζουμε ότι ακόμα και αν καθυστερήσει έναν ή δύο μήνες, του χρόνου θα είναι σίγουρα έτοιμο», γνωστοποίησε.
Χαντάνοβιτς (Σερβία): Οι καθυστερήσεις στοιχίζουν
Την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών για την ενοποίηση της αγοράς ενέργειας, καθώς οι καθυστερήσεις κοστίζουν, τόσο στα Βαλκάνια όσο και στην Ε.Ε., υπογράμμισε η υπουργός Μεταλλείων και Ενέργειας της Σερβίας, Ντούμπραβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς (Dubravka Đedović Handanović).
«Η Βαλκανική Χερσόνησος δεν μπορεί να είναι απομονωμένη από την υπόλοιπη Ευρώπη. (…) Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι αυτά τα εμπόδια αίρονται. (…) Επομένως, όλοι μας -συμπεριλαμβανομένης της Ε.Ε.- πρέπει να είμαστε συλλογικά πιο γρήγοροι, γιατί το να περιμένουμε τρία χρόνια για την ενοποίηση της αγοράς είναι υπερβολικά πολύ», είπε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε πως οι κατακερματισμένες αγορές δεν ωφελούν την Ευρώπη, η οποία πρέπει να είναι πολύ πιο αποφασιστική και σαφής στους στόχους της.
«Η Ε.Ε. θέλει να επιτύχει απανθρακοποίηση, εντάξει. Οχι όμως εις βάρος της ενεργειακής ασφάλειας, η οποία σήμερα απειλείται. (…) Ολοι -μέλη και μη, της Ε.Ε.- συμφωνούν ότι πρέπει να διασυνδεθούμε, να μειώσουμε τις τιμές, να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί – και αυτό δεν συμβαίνει. (…) Τα βήματα έχουν γίνει, αλλά πρέπει να είμαστε ταχύτεροι. Δεν μπορούμε να χαθούμε στην υπερβολική γραφειοκρατία», υπογράμμισε.
Γνωστοποίησε πως η Σερβία σχεδιάζει να επενδύσει 14,4 δισεκατομμύρια έως το 2035 σε ενεργειακές υποδομές, ενώ στοχεύει στην αύξηση της διασυνοριακής δυναμικότητας (capacity) από 4.000 MW σε 6.000 MW. «Με τρεις μελλοντικές διασυνδέσεις, θα έχουμε περίπου 4 bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) αερίου, που θα είναι επαρκή για τις ανάγκες της Σερβίας. Αλλά με την περιφερειακή υποδομή και τους αγωγούς αερίου που διέρχονται από τη Σερβία θα διασφαλίσουμε ότι μπορούμε να μεταφέρουμε συνολικά 20-25 bcm μέσω Σερβίας από Nότο προς Bορρά». Προσέθεσε ότι η χώρα προχωρά παράλληλα τον σχεδιασμό της και στο μέτωπο της πυρηνικής ενέργειας, με προοπτική η κατασκευή σχετικών πρότζεκτ να εκκινήσει το 2032-2033.
Kαρακάτσι (Αλβανία): Κάνουμε τις «εργασίες» που μας ζητάει η Ε.Ε., αλλά δεν βλέπουμε τα οφέλη
Επωφελής πρωτίστως για την ενεργειακή ασφάλεια της Αλβανίας, αλλά και της ευρύτερης περιοχής, μπορεί να είναι η μακροπρόθεσμη συμφωνία που υπεγράφη στο τέλος Απριλίου με ελληνική εταιρεία για την προμήθεια αμερικανικού LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου) στη χώρα και τη μετατροπή ενός νοτιοανατολικού τμήματός της σε κόμβο αερίου. Την εκτίμηση αυτή διατύπωσε ο Ενέα Καρακάτσι (Enea Karakaçi), υπουργός Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας (σ.σ. αναφερόμενος στην πρόσφατη 20ετή εμπορική συμφωνία της θυγατρικής του ομίλου ΑΚΤΩΡ, AKTOR LNG USA και της ALBGAZ, 100% κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Αλβανίας).
«H Αλβανία είναι επίσης ένα αρκετά καλό σύμβολο αυτού που θέλει να πετύχει η ΕΕ, έχοντας 100% ανανεώσιμες. Ωφελούμαστε από αυτό; Δυστυχώς, όχι. Γιατί; Επειδή, αν δείτε την οδηγία της ΕΕ για τον CBAM (σ.σ. Κανονισμός Διαχείρισης Ανθρακικών Συνόρων), η Αλβανία έχει μηδενικό φόρο για το άνθρακα. Θεωρητικά θα έπρεπε να είμαστε οι τυχεροί σε αυτό το τραπέζι. Ωστόσο, αυτό που βλέπουμε είναι ότι, επειδή δεν έχουν τεθεί ακόμα κανόνες σε εφαρμογή, δεν αποκομίζουμε οφέλη από αυτό. (…) Προσπαθούμε λοιπόν να κάνουμε όλες τις “εργασίες” που μας έχει αναθέσει η Ε.Ε., το κάνουμε με χαρά. Αλλά από την άλλη, βλέπεις έναν απρόσωπο αντισυμβαλλόμενο που είναι πολύ αυστηρός με τους κανόνες αλλά δεν σου δίνει κανένα “καραμελάκι”», είπε χαρακτηριστικά, ενώ έδωσε έμφαση στην ανάγκη περαιτέρω ενοποίησης της ενεργειακής αγοράς.
Σχετικά Αρθρα
Τζουνγκιέτου (Μολδαβία): Σωτήριες σε περιόδους κρίσεων οι διασυνοριακές συνδέσεις
Τη σημασία των διασυνοριακών ενεργειακών συνδέσεων σε περιόδους κρίσεων ανέδειξε ο υπουργός Ενέργειας της Μολδαβίας, Ντορίν Τζουνγκιέτου (Dorin Junghietu), επισημαίνοντας ότι η χώρα του επί τρεις δεκαετίες είναι εκτεθειμένη σε ενεργειακές κρίσεις και στη χρήση της ενέργειας ως όπλου εναντίον της.
«Το πιο πρόσφατο γεγονός συνέβη στις 23 Μαρτίου, όταν η Ρωσία στόχευσε την υποδομή της Μολδαβίας, τον κύριο διασυνδετήριο αγωγό υψηλής τάσης με τη Ρουμανία, που βρίσκεται στην ουκρανική πλευρά», σημείωσε, προσθέτοντας πως αυτό το γεγονός απέδειξε πόσο σημαντική είναι η ενίσχυση των διασυνοριακών διασυνδέσεων, αφού χάρη στη διεθνή συνεργασία με τους πέντε Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς Ενέργειας της περιοχής -Ρουμανίας, Ουκρανίας, Πολωνίας, Σλοβακίας και Ουγγαρίας- η χώρα κατάφερε να αποφύγει ένα μπλακ αουτ. Εκτενή αναφορά έκανε ο κ.Τζουνγκιέτου και τα τρία μεγάλα ενεργειακά πρότζεκτ που η χώρα του έχει σε εξέλιξη, ώστε να περιορίσει δομικές εξαρτήσεις της στην ενέργεια και να αυξήσει τις διασυνδέσεις της.
Σχετικά Αρθρα
Κβριβισβίλι (Γεωργία): Κρίσιμος ο ρόλος της Γεωργίας στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Ως αναπόσπαστο κρίκο στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης «βλέπει» τη Γεωργία η Μάριαμ Κβριβισβίλι (Mariam Kvrivishvili), υπουργός Οικονομίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της χώρας, επισημαίνοντας ότι διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη στήριξη του ενεργειακού τομέα της Ε.Ε. και της ενεργειακής της ανεξαρτησίας, μέσα από σειρά αγωγών και υποδομών, που διέρχονται από το έδαφός της.
«Εχουμε ξεκινήσει ένα έργο-ορόσημο, το υποβρύχιο καλώδιο της Μαύρης Θάλασσας, το οποίο χαιρόμαστε ιδιαίτερα που έλαβε καθεστώς PMI -Εργο Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος- για την Ε.Ε. στο τέλος του 2025. Αυτό σημαίνει ότι η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στη Γεωργία θα συνδεθεί απευθείας με τις αγορές της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με ικανότητα 1.300 MW», σημείωσε και πρόσθεσε ότι το υποβρύχιο αυτό καλώδιο αποτελεί επίσης μέρος του Πράσινου Ενεργειακού Διαδρόμου.
