Φόρτωση Text-to-Speech…
Στα φοιτητικά χρόνια βρέθηκε στα αριστερά του Αλέξη Τσίπρα, με κεντρικό ρόλο στις πανεπιστημιακές συνελεύσεις, εκπροσωπώντας τη φοιτητική παράταξη της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Σήμερα, μάλλον τραβάει τον πρώην πρωθυπουργό από το δεξί μανίκι, συντάσσοντας ένα πιο φειδωλό οικονομικό πρόγραμμα για την ΕΛΑΣ. Αλλωστε, ο ίδιος πλέον απεχθάνεται τη θολούρα που πολλές φορές συνοδεύει τον αριστερισμό και προτιμά να καταπιαστεί με τη ρεαλιστική Αριστερά.
Παλιοί γνώριμοι – Γνώριζε τον Τσίπρα από την εποχή των καταλήψεων στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Ακολούθησε τον δρόμο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, μέχρι την πολιτική του ενηλικίωση στον ρεφορμισμό.
Ο οικονομολόγος Φραγκίσκος Κουτεντάκης, αφού ξενύχτησε στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές για το τρίτο μνημόνιο στο Χίλτον και στις Βρυξέλλες, πέρασε από το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής και αποστασιοποιήθηκε από τους πρώην συντρόφους του. Πλέον, ως τομεάρχης Οικονομικών της ΕΛΑΣ, καλείται να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια ανανέωσης του προφίλ και του πολιτικού προγράμματος του Αλέξη Τσίπρα, αλλά και να προλάβει τα «φάλτσα» από τους συντρόφους του, που εύκολα λερώνουν τη νέα μαρκίζα.
Το φυτώριο των Αμπελοκήπων
Με τον κατά δύο χρόνια νεότερό του Τσίπρα γνωρίζονται από τα μαθητικά χρόνια στο Πολυκλαδικό Λύκειο Αμπελοκήπων, όπου ο πρώην πρωθυπουργός είχε διατελέσει πρόεδρος του 15μελούς στις αρχές της δεκαετίας του 1990, την εποχή των μεγάλων μαθητικών κινητοποιήσεων και καταλήψεων. Για ένα διάστημα, στο σχολείο ο Κουτεντάκης και ο Τσίπρας ήταν στην ίδια οργάνωση – την ΚΝΕ. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Οικονομικό του ΕΚΠΑ, ο Κουτεντάκης πηγαίνει πιο αριστερά, περνάει από το ΝΑΡ –οργάνωση που δημιουργήθηκε από διάσπαση του ΚΚΕ– και τα ΕΑΑΚ –μια αντικαπιταλιστική αριστερή φοιτητική παράταξη– και γίνεται ένας από τους βασικούς συνδικαλιστές των ΕΑΑΚ του τμήματος.
Με τον πρώην πρωθυπουργό ξαναβρίσκονται στα φοιτητικά κινήματα, χωρίς όμως να διατηρούν ιδιαίτερη επαφή – ο ένας στην ΕΑΑΚ, ο άλλος στον Συνασπισμό. Στη συνέχεια, φεύγει για μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Warwick της Αγγλίας, επιστρέφει στην Αθήνα και κάνει διδακτορικό στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στα Οικονομικά της Εργασίας. Εν τω μεταξύ, μεγαλώνοντας, έχει απορρίψει πια την πιο επαναστατική διάθεση. Γίνεται ρεφορμιστής, συντάσσεται με τον Συνασπισμό, αλλά αποκτά μια πιο χαλαρή σχέση με την πολιτική.
Λίγο πριν ολοκληρώσει το διδακτορικό του, διορίζεται στην Επιθεώρηση Εργασίας, μια θητεία που θεωρεί μεγάλο σχολείο, καθώς γνωρίζει πλέον στην πράξη την κατάσταση στους χώρους εργασίας της χώρας, κάνει ελέγχους, διαπραγματεύεται μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων. Συνεχίζει τη συνδικαλιστική δράση του στο υπουργείο Εργασίας, όπου φτιάχνει –μαζί με άλλους της φουρνιάς του– μια ανεξάρτητη, αριστερή, συνδικαλιστική οργάνωση, την «Αυτόνομη Πρωτοβουλία», η οποία καταφέρνει να πάρει θέση στο διοικητικό συμβούλιο, μπαίνοντας σφήνα στο πασοκοκρατούμενο υπουργείο Εργασίας και στην ισχυρή παρουσία της ΔΑΚΕ, του συνδικαλιστικού οργάνου της Νέας Δημοκρατίας.
Το 2012 γίνεται επίκουρος καθηγητής Δημόσιας Οικονομικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, θέση που κατέχει μέχρι σήμερα. Στα τέλη του 2014 και καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ έρχεται με φόρα προς την εκλογική νίκη, βρίσκεται ξανά με τον παλιό του γνώριμο Τσίπρα και ξεκινάει η στενή συνεργασία τους. Η επαναπροσέγγιση, όπως θυμάται, γίνεται μέσω του μετέπειτα αντιπροέδρου της κυβέρνησης Γιάννη Δραγασάκη, που προσπαθούσε να χτίζει σχέσεις και συνεργασίες με στελέχη, όχι απαραιτήτως του στενού κομματικού χώρου. Κάπως έτσι βρέθηκαν στην ομάδα και ο μετέπειτα υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Δημήτρης Λιάκος και ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης.
Brussels Group
Οταν ο Τσίπρας γίνεται πρωθυπουργός, ο Κουτεντάκης αναλαμβάνει προϊστάμενος στο οικονομικό γραφείο του και εμπλέκεται στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης. Τον Μάρτιο συστήνεται η Ομάδα των Βρυξελλών (Brussels Group), το όργανο τεχνικών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην ελληνική κυβέρνηση και στους εκπροσώπους των θεσμών, για να αντικαταστήσει τον όρο και τον μηχανισμό της «τρόικας» που η ελληνική κυβέρνηση δεν αναγνώριζε.
Η ένταση –ως γνωστόν– υπάρχει εκτός, με τους θεσμούς, αλλά και εντός, καθώς η ομάδα στην οποία προΐσταται ο Χουλιαράκης συνυπάρχει, χωρίς απαραιτήτως να συνεννοείται, με τον υπουργό Οικονομικών Γιάνη Βαρουφάκη και την ομάδα του. Την πρώτη ομάδα συντονίζει απευθείας ο Τσίπρας, στην άλλη επικεφαλής είναι ο Βαρουφάκης και η άβολη συνύπαρξη συνεχίζεται για κάποιους μήνες. Στα τέλη Απριλίου, ύστερα από ένα επεισοδιακό Eurogroup στη Ρίγα με πρωταγωνιστή τον Γιάνη, η σύνθεση αλλάζει και ο Βαρουφάκης φεύγει πρακτικά από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ο Κουτεντάκης ήταν μάλλον αυτός με τη λιγότερη δημοσιότητα μεταξύ των τριών βασικών της ομάδας, παρόλο που, όπως λέει, μιλούσε με τους δημοσιογράφους περισσότερο από τον Χουλιαράκη (που δεν μιλούσε καθόλου).
Μετά την επανεκλογή του ΣΥΡΙΖΑ τον Σεπτέμβριο του 2015, ο Κουτεντάκης αναλαμβάνει γενικός γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, θέση από την οποία συμμετέχει στις περαιτέρω διαπραγματεύσεις με τους θεσμούς και διαχειρίζεται την εφαρμογή του μνημονίου. Θεωρεί το Γενικό Λογιστήριο υπόδειγμα δημόσιας διοίκησης, με εξαιρετικό επαγγελματισμό και περιγράφει ως άψογη τη συνεργασία του με όλους εκεί, ανεξαρτήτως κομματικών καταβολών. Τις περιγραφές του παλιού συντρόφου Παύλου Πολάκη, περί «εχθρικού» κρατικού μηχανισμού που αντιστεκόταν στις πολιτικές τους επιλογές, τις απορρίπτει κατηγορηματικά.
Το 2018, με τη χώρα να είναι πλέον σε πορεία εξόδου από το μνημόνιο, αναλαμβάνει συντονιστής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, θέση που διατηρεί και μετά την αλλαγή κυβέρνησης το 2019, καθώς η θητεία είναι πενταετής. Οι εκθέσεις του Γραφείου ασκούν κριτική στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και γίνονται είδηση στα μίντια, που σημειώνουν ότι «αποδομεί το success story του Τσίπρα». Ο ίδιος υποστηρίζει ότι εξαρχής, εφόσον αποφάσισε να αναλάβει έναν ανεξάρτητο θεσμό, είχε βάλει στόχο να αποδείξει ότι θα κρίνει με αμεροληψία και θα λέει αυτό που βλέπει, χωρίς πολιτική σκοπιμότητα.
Από το 2018 κρατάει μόνο κάποιες προσωπικές επαφές, αλλά με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει πλέον κάποια σχέση. Το 2025 το όνομά του είναι μεταξύ αυτών που συμμετέχουν στο Progressive Lab, το πολιτικό think tank του πρώην υπουργού του ΠΑΣΟΚ Φίλιππου Σαχινίδη. Οπως εξηγεί, αυτό δεν είχε καμία σχέση με οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με το ΠΑΣΟΚ, παρά μόνον με τη συμμετοχή σε ένα επιστημονικό εγχείρημα ενός ανθρώπου που εκτιμά.
Το rebranding
Στην επανεμφάνιση Τσίπρα είναι εκεί, στην αρχή κάπως δειλά, συμμετέχοντας στην επιστημονική επιτροπή του Ινστιτούτου, γράφοντας ένα από τα πρώτα κείμενα που είχε να κάνει με τη σύγκριση της οικονομικής κατάστασης του 2024 με το 2019. Η σύζυγός του Ευγενία Φωτονιάτα μπαίνει αρχικά πιο εντατικά στο νέο εγχείρημα ως συντονίστρια του Πολιτικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου και στη συνέχεια ως υπεύθυνη Πολιτικού Σχεδιασμού του νέου κόμματος.
Ο Τσίπρας έχει πλέον επανατοποθετηθεί πολιτικά και ο ίδιος πιστεύει ότι έχει μπει σε μια πιο ρεαλιστική λογική, οπότε ξεκινάει πιο στενή επαναπροσέγγιση. Τελικά, του γίνεται η πρόταση να αναλάβει τομεάρχης Οικονομικών της ΕΛΑΣ και δέχεται. Είναι πεπεισμένος ότι πρόκειται για εντελώς διαφορετική πολιτική προσέγγιση από ό,τι είχε ο ΣΥΡΙΖΑ, τόσο ως προς τα στελέχη όσο και ως προς τη γενική γραμμή. Το νέο όνομα το άκουσε πρώτη φορά στο Θησείο, μαζί με όλους τους άλλους, όμως του ήταν αδιάφορο, καθώς θεωρούσε ότι όποιο και να ήταν, μετά την πρώτη εντύπωση όλοι το συνηθίζουν. «Και εμένα με λένε Φραγκίσκο, είναι όνομα αυτό;».
Παρά το νέο μαγαζί και το rebranding του ηγέτη, εκείνος μάλλον επιδιώκει να μιλάει και για την περίοδο των μνημονίων, καθώς θεωρεί ότι έχει γίνει μια επιτυχημένη επικοινωνιακή προσπάθεια να συμπυκνωθούν τελικά τα οκτώ χρόνια των μνημονίων στο πρώτο εξάμηνο του 2015. «Ετσι έχει καταγραφεί στη συλλογική μνήμη του κόσμου ότι όλα τα κακά έγιναν το πρώτο εξάμηνο του ’15. Αυτό είναι άδικο. Συζητώντας το και δείχνοντας κάποια στοιχεία, μπορεί να αποκατασταθεί λίγο η ιστορική ακρίβεια», λέει.
Το πρόγραμμα
Ο Κουτεντάκης ήταν εξαρχής φειδωλός σχετικά με το τι θα έπρεπε να περιλαμβάνει το πρώτο οικονομικό πρόγραμμα του νέου κόμματος, που θα παρουσιαζόταν στη Θεσσαλονίκη. Οσο υπήρχαν υποσχέσεις για 13η σύνταξη, μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα και απόσβεση του αναβαλλόμενου φόρου των τραπεζών από το 2028, έσπευδε εν μέσω θέρους να χαμηλώσει τις προσδοκίες σε Ελληνες και ξένους δημοσιογράφους. Τελικά, σε μεγάλο βαθμό στο πρόγραμμα που παρουσίασε ο Τσίπρας στις 2 Σεπτεμβρίου κυριάρχησε η δική του γραμμή. Από τη στιγμή που βγήκε το πρόγραμμα και μετά, βομβαρδίζεται από μηνύματα και τηλεφωνήματα για διευκρινίσεις από τα άλλα στελέχη της ΕΛΑΣ. Θεωρεί ότι το πρόγραμμα που κατέθεσε είναι ένα πακέτο με συνοχή, μέτρα για κοινωνικό κράτος, φορολογική δικαιοσύνη με δημοσιονομική αξιοπιστία.
Ασπίδα στην εισφορά – «Ο φόρος περιουσίας και η συγκέντρωση πλούτου σε λίγα άτομα είναι αυτή τη στιγμή το νούμερο 1 θέμα συζήτησης παγκοσμίως. Μιλάμε για εκτίναξη των ανισοτήτων και αυτό δεν μπορείς να το αντιμετωπίσεις με
market pass», λέει για την «πατριωτική εισφορά».
Τα «φάλτσα» από τους συντρόφους του, μετά την παρουσίαση, είναι αυτά που κυριαρχούν, θολώνοντας τη νέα μαρκίζα – είτε όταν δηλώνουν ότι η πρόταση του κόμματος για «πατριωτική εισφορά» θα μπορούσε να περιλαμβάνει την καταγραφή κοσμημάτων, είτε όταν μιλούν για μια αδιευκρίνιστη παγκόσμια βάση δεδομένων, είτε όταν μπερδεύουν τον πολλαπλασιασμό με τη διαίρεση των μέτρων. Πάντα θα γίνονται αστοχίες, αναφέρει και θεωρεί ότι κάθε αστοχία δραματοποιείται επικοινωνιακά.
Ξαφνικά έφτασε ένα πρόγραμμα, περιγράφει, που μέχρι τότε ήταν επτασφράγιστο μυστικό σε όλους και υπήρξε καταιγισμός πληροφοριών σε στελέχη που δεν ασχολούνται με τα οικονομικά και δεν έχουν απαραιτήτως εμπειρία με δημοσιογράφους. «Ο Ακης Σκέρτσος έγραψε άρθρο που μπερδεύει το εισόδημα με την περιουσία. Εκεί αν είσαι φοιτητής, κόβεσαι στο πρώτο έτος, αλλά δεν το σχολίασε κανείς. Το παραμικρό φάλτσο από την πλευρά μας έχει γίνει viral στο πεντάλεπτο». Περίμενε ότι η κυβέρνηση θα εστιάσει ιδιαίτερα στο θέμα της κοστολόγησης και πιστεύει ότι το κόμμα έπαιξε καλή άμυνα και η Νέα Δημοκρατία έκανε «λαθροχειρία», καθώς «από τη μία ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης το κοστολογεί στα 18 δισ. και από την άλλη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης λέει 13 δισ.».
Και πάλι ο πλούτος
Η «πατριωτική εισφορά» είναι αυτή που έχει οδηγήσει στα περισσότερα λάθη τα στελέχη της ΕΛΑΣ, ενώ παραμένει άγνωστο πόσα έσοδα θα μπορούσε να αποφέρει. Ο Κουτεντάκης όμως υπερασπίζεται την απόφαση να συμπεριληφθεί τελικά στο πρόγραμμα. «Ο φόρος περιουσίας και η συγκέντρωση πλούτου σε λίγα άτομα είναι αυτή τη στιγμή το νούμερο 1 θέμα συζήτησης παγκοσμίως. Μιλάμε για εκτίναξη των ανισοτήτων και αυτό δεν μπορείς να το αντιμετωπίσεις με market pass». Αλλωστε, το περιουσιολόγιο έχει ψηφιστεί από το 2010 και απλώς δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ.
Στις πολιτικές ζυμώσεις δεν συμμετέχει και τα πολιτικά πηγαδάκια εντός και εκτός κόμματος δεν τον εξιτάρουν όπως τα πινακάκια του προγράμματος, όμως τις τελευταίες ημέρες έχει δώσει περισσότερες συνεντεύξεις από όλα τα χρόνια της διακυβέρνησης μαζί.
Μάλλον πιο εύκολο από το να μαζεύει αστοχίες έτερων συντρόφων.
