Φόρτωση Text-to-Speech…
Στο ΠΑΣΟΚ δηλώνουν ότι δεν εντυπωσιάστηκαν από την παρουσίαση του νέου πολιτικού εγχειρήματος του Αλέξη Τσίπρα. «Τι ακούσαμε; Είναι σαν να είπε ότι “είναι καλύτερα να είσαι πλούσιος και υγιής, παρά φτωχός και άρρωστος”. Ολοι το θέλουμε, αλλά ποιος είναι ο τρόπος να γίνει αυτό πράξη;». Κάπως έτσι κωδικοποιεί έμπειρο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ την ομιλία του πρώην πρωθυπουργού, θέλοντας να περιγράψει ένα μανιφέστο καλών προθέσεων, χωρίς όμως στοχευμένη πολιτική πρόταση.
Βιασύνη
Η ουσία βεβαίως δεν είναι αν άρεσε το νέο εγχείρημα Τσίπρα στο ΠΑΣΟΚ, αλλά πώς θα το υποδεχθούν οι ψηφοφόροι. Και εκεί αρχίζουν οι αγωνίες. Ηδη καταγράφονται οι πρώτες νευρικές αντιδράσεις, που προκαλούν αμηχανία ακόμα και στο εσωτερικό του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οι πιο ψύχραιμοι θεωρούν ότι επιβάλλεται στάση αναμονής για λίγο καιρό, προκειμένου να «κατακαθίσει ο κουρνιαχτός», να δώσει το στίγμα των προθέσεών του ο Αλέξης Τσίπρας, να βγουν στο προσκήνιο τα στελέχη του. «Και τότε, προς το τέλος Αυγούστου, θα μπορέσουμε να έχουμε μια καλή εικόνα για το πώς αναδιατάσσεται –αν αναδιατάσσεται– το πολιτικό σκηνικό», αναφέρει έμπειρο κομματικό στέλεχος.
Υπάρχουν, όμως, και διαφορετικές προσεγγίσεις. Εκείνοι που υποστηρίζουν ότι αν στις δημοσκοπήσεις που θα δημοσιευθούν το επόμενο διάστημα δοθεί η αίσθηση ότι παγιώνεται το νέο κόμμα στη δεύτερη θέση και ότι το ΠΑΣΟΚ χάνει δυνάμεις και παύει να είναι ο βασικός αντιπολιτευτικός πόλος απέναντι στην κυβέρνηση και στη Ν.Δ., στα τέλη Αυγούστου θα είναι πολύ αργά για να ανατραπεί αυτή η κατάσταση.
Δύο «τάσεις» στο κόμμα – «Δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε όσα συμβαίνουν τώρα, ακόμα και αν είναι αποτέλεσμα μηχανισμών ή επικοινωνιακής υπερπροβολής», λέει η μία πλευρά. «Ναι, αλλά όχι και να κάνουμε μάγκα τον Σιακαντάρη», απαντά η άλλη.
«Δεν μπορούμε να υποτιμήσουμε όσα συμβαίνουν τώρα, ακόμα και αν είναι σε ένα βαθμό αποτέλεσμα μηχανισμών ή επικοινωνιακής υπερπροβολής», λέει η μία πλευρά. «Ναι, αλλά όχι και να κάνουμε μάγκα τον Σιακαντάρη», απαντά η άλλη. Η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ να βγάλει δύο ανακοινώσεις για να επιτεθεί στον συντάκτη του μανιφέστου του Αλέξη Τσίπρα θεωρήθηκε δείγμα απώλειας ψυχραιμίας από αρκετούς μέσα στο ΠΑΣΟΚ.
Πώς τον περιμένουν
Στη Χαριλάου Τρικούπη θεωρούν ότι ο πρώην πρωθυπουργός θα επιδιώξει να κινηθεί απόλυτα με όρους μάρκετινγκ και θα αποφύγει να μιλήσει με «γωνίες», να διατυπώσει ουσιαστική πολιτική πρόταση, γιατί, όπως υποστηρίζουν, δεν θέλει να έρθει σε ρήξη με συμφέροντα που στηρίζουν την επιστροφή του, ενώ ταυτόχρονα επιθυμεί να προσελκύσει την προσοχή ενός ετερόκλητου εκλογικού κοινού, στόχος που εξυπηρετείται από την ασάφεια.
Φαίνεται ότι είναι κοινός τόπος μεταξύ των στελεχών του ΠΑΣΟΚ ότι ο Τσίπρας δεν θέλει να επιστρέφει η συζήτηση στα πεπραγμένα της κυβέρνησής του, τα οποία διαμόρφωσαν μια δύσκολη καθημερινότητα για τους πολίτες, η οποία σε σημαντικό βαθμό δεν έχει μέχρι σήμερα ανατραπεί. Ετσι, είναι στρατηγική επιλογή από την πλευρά της Χαριλάου Τρικούπη να εγκαλεί τον πρώην πρωθυπουργό για τη νομοθέτηση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ για τις συντάξεις, για επιλογές που έγιναν στη φορολόγηση της μεσαίας τάξης, για την είσοδο των funds στη διαχείριση των κόκκινων δανείων. «Δεν έχουν όλοι μνήμη χρυσόψαρου», είναι το κυρίαρχο σύνθημα αυτής της προσέγγισης.
Θα θυμίζουν τα «παλιά» – Στρατηγική της Χαρ. Τρικούπη είναι να εγκαλεί τον Τσίπρα για τη νομοθέτηση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ για τις συντάξεις, για τη φορολόγηση της μεσαίας τάξης, για την είσοδο των funds στη διαχείριση των κόκκινων δανείων.
Την ίδια στιγμή, όμως, υπάρχουν κάποιοι μέσα στο ΠΑΣΟΚ που εκφράζουν προβληματισμό ότι το κόμμα μπορεί από υπεραντίδραση να διολισθήσει σε αντισυμβατικές επιλογές και να απομακρυνθεί από τη θεσμικότητα του πολιτικού κέντρου προκειμένου να ανταγωνιστεί τον νέο πολιτικό φορέα. Η επιλογή της Χαριλάου Τρικούπη να μη στηρίξει την ανανέωση της θητείας του Γιάννη Στουρνάρα στην Τράπεζα της Ελλάδος έκανε αρκετά φρύδια να σηκωθούν με απορία.
Το άλλο μέτωπο που άνοιξε το ΠΑΣΟΚ είναι αυτό με τις εταιρείες δημοσκοπήσεων ή τουλάχιστον με κάποιες από αυτές. Ηδη πριν κυκλοφορήσουν οι τελευταίες μετρήσεις, από τη Χαριλάου Τρικούπη διοχετευόταν η «πρόβλεψη» ότι η ανακοίνωση του νέου κόμματος θα συνοδευθεί από ένα κύμα δημοσκοπήσεων που θα του δίνουν υψηλά ποσοστά και θα εκτοπίζουν το ΠΑΣΟΚ από τη δεύτερη θέση. Ο ίδιος ο Νίκος Ανδρουλάκης μίλησε για κάποιους «που δεν κάνουν δημοσκοπήσεις, κάνουν χειραγώγηση της κοινής γνώμης».
Στην ηγετική ομάδα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπάρχει εδραιωμένη η άποψη ότι ένα οργανωμένο μιντιακό σύστημα θα στηρίξει το εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα, ενώ θεωρούν ότι αυτό γίνεται και με τις ευλογίες της κυβέρνησης, που προτιμά να έχει ως βασικό αντίπαλο τον Αλέξη Τσίπρα. Για μια σειρά από λόγους, όπως λένε. Διότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει νικήσει τον Αλέξη Τσίπρα σε όλες τις μεταξύ τους αναμετρήσεις, διότι την κυβέρνηση συμφέρει η προεκλογική συζήτηση να μεταφερθεί στα πεπραγμένα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, διότι με αντίπαλο τον κ. Τσίπρα επιτυγχάνεται μεγαλύτερη συσπείρωση των ψηφοφόρων της Ν.Δ. και διότι, τέλος, αν την πρώτη Κυριακή των εκλογών είναι δεύτερο το κόμμα του κ. Τσίπρα, στις επαναληπτικές εκλογές θα έχει περισσότερες πιθανότητες η Ν.Δ. να αντλήσει ψηφοφόρους από εκείνους που την πρώτη Κυριακή θα επιλέξουν το ΠΑΣΟΚ.
Ο χαμένος χρόνος
Είναι σαφές, πάντως, ότι το ΠΑΣΟΚ αναζητεί τον βηματισμό του απέναντι στα νέα δεδομένα, έχοντας να διαχειριστεί τη δύσκολη πραγματικότητα που λέει ότι δεν κατάφερε να αξιοποιήσει την πίεση που υπέστη η κυβέρνηση από σκάνδαλα και από την οικονομική κρίση για να αυξήσει τα ποσοστά του. Τώρα, στελέχη του κόμματος υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να δοθεί βαρύτητα στην ενίσχυση της κυβερνησιμότητας του ΠΑΣΟΚ, αλλά και προσωπικά του Νίκου Ανδρουλάκη. Προλαβαίνουν;
Η Αννούλα, ο Λαλιώτης και η Ηρα του Θησείου
Ο Αλέξης Τσίπρας στο Θησείο ήταν ξεκάθαρος: παρουσίασε εαυτόν και το νέο πολιτικό εγχείρημά του ως κληρονόμους, μεταξύ άλλων, και του «ΠΑΣΟΚ των πρώτων χρόνων της Αλλαγής». Οπότε, δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη η οικειοποίηση μιας σειράς συμβόλων, κινήσεων, λέξεων, συνθημάτων που ταυτίστηκαν με το ΠΑΣΟΚ και τον ιστορικό ηγέτη του, Ανδρέα Παπανδρέου. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που ο πρώην πρωθυπουργός προσπαθεί να εμφανιστεί ως ο αυθεντικός διάδοχος του Ανδρέα.
Σύνταγμα, 1985
Οταν το βράδυ της περασμένης Τρίτης ένα κοριτσάκι ντυμένο στα λευκά, η Ηρα, πλησίασε τον Αλέξη Τσίπρα για να του δώσει το χαρτί με το όνομα του νέου κόμματος, οι παλαιότεροι και δη οι παλιοί ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ έκαναν άμεσα τον συνειρμό με ένα άλλο κοριτσάκι. Τη μικρή Αννούλα, κεντρικό πρόσωπο στις αφίσες της προεκλογικής καμπάνιας του ΠΑΣΟΚ το 1985, που στην τελευταία, κεντρική προεκλογική ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου στο Σύνταγμα, ανέβηκε στη σκηνή και ο τότε πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τη σήκωσε στα χέρια, στην κορύφωση της εκδήλωσης.
Ο αστικός μύθος θέλει την έμπνευση για τη μικρή Αννούλα να προήλθε από κάποια αντίστοιχη προεκλογική κίνηση του Φρανσουά Μιτεράν. Κάθε φορά που ερωτάται, όμως, ο Κώστας Λαλιώτης, το κεντρικό πρόσωπο πίσω από τις προεκλογικές εκστρατείες του ΠΑΣΟΚ της περιόδου εκείνης, το αρνείται κατηγορηματικά. «Ηταν μια φλασιά», συνηθίζει να λέει, παραπέμποντας σε μια έμπνευση της στιγμής, που παρά τις ενστάσεις που διατυπώθηκαν, τελικά υιοθετήθηκε και έμεινε στην ιστορία.
Το κοριτσάκι στις αφίσες του ΠΑΣΟΚ κρατούσε τέσσερα λουλούδια. Και στέλεχος του κόμματος που συμμετείχε τότε στην προεκλογική εκστρατεία αναφέρει ότι ήταν συμβολισμός για τα επόμενα τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης που διεκδικούσε το κόμμα. Αυτό που είναι λιγότερο γνωστό είναι ότι αμέσως μετά τις εκλογές και την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ με ποσοστό 45,82%, κυκλοφόρησαν δύο ακόμη αφίσες με πρωταγωνίστρια και πάλι τη μικρή Αννούλα.
Οι εκλογές του 1985 χαρακτηρίστηκαν από ακραία πόλωση και θεωρήθηκε ότι θα έπρεπε κάπως να αποκατασταθεί ένα κλίμα ηρεμίας. Η νέα καμπάνια αμέσως μετά τις εκλογές, λοιπόν, είχε ως κεντρικό σύνθημα μια Ελλάδα χωρίς νικητές και ηττημένους με ορίζοντα το 2000, και στόχευε ακριβώς στην αποκατάσταση της ενότητας. Οπως αναφέρει ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, δεν είχε γίνει ποτέ ξανά κάτι τέτοιο και ούτε έγινε στο μέλλον.
Τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ που έχουν παρουσία σε όλη την περίοδο του κόμματος, από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα, αναγνωρίζουν στις κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα απροκάλυπτη προσπάθεια να αντιγράψει επικοινωνιακά ευρήματα, συνθήματα και στρατηγική. Θεωρούν ότι η Ηρα του Θησείου είναι μια σύγχρονη εκδοχή της Αννούλας του 1985, μπολιασμένη με το κοριτσάκι της τελετής λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, του 2004. Βεβαίως, επισημαίνουν ότι η Ηρα είναι μεγαλύτερη από την Αννούλα, η οποία, όπως θυμάται στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, ήταν 4-5 χρόνων τότε, «ακριβώς για να ταιριάζει η ηλικία της με τον χρόνο διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ και να συμβολίζει τη μετάβαση σε μια νέα τετραετία».
Θα σε ξανάβρω
Η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να αντιγράψει τον Ανδρέα Παπανδρέου και την κίνησή του να σηκώσει με το δεξί χέρι την ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ, στην ιστορική εκδήλωση της 3ης Σεπτεμβρίου 1974, θεωρήθηκε σχεδόν ύβρις από παλαιά στελέχη που εκείνη την ημέρα βρίσκονταν κοντά στον ιστορικό ηγέτη του ΠΑΣΟΚ, στο ξενοδοχείο King’s Palace, στη συμβολή της Πανεπιστημίου με την Κριεζώτου. «Η διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ που σήκωσε ψηλά ο Ανδρέας ήταν ένα συλλογικό κείμενο και μια συλλογική παρουσίαση. Οχι “εγώ, και όλοι οι υπόλοιποι από κάτω”. Και συγκέντρωσε τις υπογραφές ανθρώπων που μετρούσαν όλοι μαζί κάποιες εκατοντάδες χρόνια φυλακή για τις ιδέες τους», αναφέρει ένας εξ αυτών.
