Στις πρόσφατες τοπικές εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο η ακροδεξιά και ο δεξιός λαϊκισμός φαίνεται να βρίσκεται σε άνοδο.
Η υποστήριξη προς τα κόμματα όπως το Reform UK έχει σημειώσει ραγδαία άνοδο και οι εικασίες των μέσων ενημέρωσης σχετικά με έναν μελλοντικό πρωθυπουργό Νάιτζελ Φάρατζ δεν αποτελούν πλέον εικασίες.
Δεξιοί λαϊκιστές βρίσκονται ήδη στην εξουσία σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όπως η Ιταλία.
Οι επόμενες μεγάλες εκλογικές δοκιμασίες για την ακροδεξιά στην Ευρώπη θα είναι στη Γερμανία και τη Γαλλία.
Είναι πραγματική αυτή η άνοδος στην Ευρώπη και πόσο επιτυχημένα μπορούν να είναι τα ακροδεξιά κόμματα στην πραγματική εκλογή τους;
Μια ακροδεξιά Ιταλία
Η πιο επιτυχημένη μεταμόρφωση του ακροδεξιού λαϊκισμού σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα ήταν το κόμμα «Αδελφοί της Ιταλίας» της Τζιόρτζια Μελόνι, όπως υποστηρίζει σε άρθρο του στο The Conversation o Καθηγητής Διεθνών Σπουδών, Άνταμ Σίμπσον.
Κέρδισε τις περισσότερες ψήφους στις εκλογές του 2022 και ηγείται μιας δεξιάς κυβέρνησης συνασπισμού.
Το κόμμα έχει φασιστική ιστορία, αντιμεταναστευτική ρητορική και προσπάθειες συγκέντρωσης εξουσίας.
Παρόλα αυτά, η Μελόνι κατάφερε να κανονικοποιήσει κάπως την κυβέρνησή της στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας σθεναρά την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία (σε αντίθεση με κάποια άλλα ακροδεξιά κόμματα).
Στην Αυστρία, το πρόγραμμα του ακροδεξιού Κόμματος της Ελευθερίας περιλαμβάνει ξενοφοβική και ευρωσκεπτικιστική προπαγάνδα και αντίθεση στις κλιματικές πολιτικές της ΕΕ.
Αντιτίθεται επίσης στη στήριξη της Ουκρανίας και στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Έχει συμμετάσχει στο παρελθόν στην κυβέρνηση ως μικρότερος εταίρος, αλλά κέρδισε τις εκλογές του 2024 με σχεδόν 29% των ψήφων.
Αν και αποκλείστηκε από την εξουσία από μια συμμαχία κεντρώων κομμάτων, φαίνεται ότι είναι μόνο θέμα χρόνου πριν ηγηθεί μιας κυβέρνησης στη Βιέννη.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζιόρτζια Μελόνι χαιρετά τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν στο Παλάτσο Τσίγκι, στη Ρώμη, Ιταλία, στις 27 Οκτωβρίου 2025. REUTERS
Ανεβαίνει η ακροδεξιά σε Γαλλία και Γερμανία
Κόμματα όπως ο Εθνικός Συνασπισμός στη Γαλλία και η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχουν ιστορικά υπονομεύσει την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ταυτόχρονα ευθυγραμμίζονται με την αυξανόμενη «αυταρχικοποίηση».
Τον Σεπτέμβριο πρόκειται να διεξαχθούν δύο περιφερειακές εκλογές στη Γερμανία, όπου η Εναλλακτική για τη Γερμανία προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
Οι υποψήφιοι του Εθνικού Συλλόγου παρουσιάζουν επίσης ισχυρή επίδοση στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας που θα διεξαχθούν τον Απρίλιο του 2017.
Με άλλα λόγια, οι δεξιοί λαϊκιστές ενδέχεται σύντομα να αποκτήσουν σημαντική εκτελεστική εξουσία στις δύο πιο επιρροές χώρες της ΕΕ.
Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τις μελλοντικές δεσμεύσεις της Ευρώπης έναντι της Ουκρανίας.
Άτομα που φορούν μάσκες με τα πρόσωπα του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, του Αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, του Έλον Μασκ, του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και της συμπροέδρου του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) Άλις Βάιντελ κρατούν πλακάτ κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στην Πύλη του Βρανδεμβούργου στο Βερολίνο, Γερμανία, στις 20 Φεβρουαρίου 2025. REUTERS
Προσέγγιση της Ρωσίας
Στη Γερμανία, το AfD προτείνει τον τερματισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, τον τερματισμό των κυρώσεων κατά της Ρωσίας και την επαναφορά των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία.
Το κύριο επίκεντρο του κόμματος είναι ο περιορισμός της μετανάστευσης και του ασύλου.
Προωθεί την « επανεγκατάσταση» (remigration), δηλαδή την ακραία ιδέα που προτείνει ότι έως και δύο εκατομμύρια «μη αφομοιωμένοι Γερμανοί πολίτες» θα μπορούσαν να «μεταφερθούν» σε ένα «πρότυπο κράτος» στη Βόρεια Αφρική, ενώ θα μειωθεί δραστικά η μετανάστευση και θα περιοριστεί το άσυλο.
Το κόμμα έχει χαρακτηριστεί ως «εξτρεμιστική οντότητα» από την ομοσπονδιακή υπηρεσία εσωτερικών πληροφοριών της Γερμανίας.
Παρά ταύτα, το AfD προηγείται στις δημοσκοπήσεις για δύο κρίσιμες περιφερειακές εκλογές τον Σεπτέμβριο στην πρώην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία (και ενδέχεται να εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία σε τουλάχιστον μία περιφέρεθα).
Τα παραδοσιακά κόμματα έχουν δημιουργήσει ένα «firewall» ή «προστατευτικό τείνος» που ιστορικά έχει αποτρέψει συνασπισμούς με την AfD, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.
Ωστόσο, με την αυξανόμενη υποστήριξη της AfD, τα κεντροδεξιά κόμματα ενδέχεται να αισθανθούν πίεση να αναθεωρήσουν αυτή την τακτική.
Το Εθνικό Ράλι επιδιώκει την κανονικοποίηση στη Γαλλία
Το Εθνικό Ράλι (πιο γνωστό ως RN) ιδρύθηκε το 1972 και είχε αρχικά δεσμούς με τον νεοφασισμό.
Ωστόσο, η ηγέτιδα Μαρίν Λε Πεν (η οποία ανέλαβε τη θέση του πατέρα της το 2011) έχει καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να εξομαλύνει την εικόνα του κόμματος και να διευρύνει την απήχησή του.
Απομάκρυνε το κόμμα από τον αντισημιτισμό του πατέρα της και επικεντρώθηκε περισσότερο στην αντιμεταναστευτική στάση, τον γαλλικό εθνικισμό και την αντίθεση στον ισλαμικό εξτρεμισμό.
Έφτασε στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών το 2017 και το 2022, αλλά ηττήθηκε άνετα από τον κεντρώο Εμανουέλ Μακρόν και τις δύο φορές.
Από τότε, ωστόσο, το RN έχει αυξήσει την υποστήριξή του.
Με τον Μακρόν να μην μπορεί συνταγματικά να υποβάλει υποψηφιότητα στις επόμενες εκλογές, η Λεπέν – ή ο προστατευόμενός της Ζορντάν Μπαρντέλα, αν της απαγορευτεί νομικά να υποβάλει υποψηφιότητα – προηγείται στις δημοσκοπήσεις σε έναν τελικό γύρο εναντίον των περισσότερων υποψηφίων.
Η ηγέτιδα της γαλλικής ακροδεξιάς και βουλευτής Μαρίν Λε Πεν, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του ακροδεξιού κόμματος «Εθνική Συμμαχία» (Rassemblement National – RN), αντιδρά κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης ερωτήσεων προς την κυβέρνηση στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση στο Παρίσι, στις 28 Απριλίου 2026. REUTERS
Το RN παραδοσιακά βρίσκεται κοντά στον Πούτιν και τη Ρωσία.
Η Λεπέν υποστηρίζει την προσάρτηση της Κριμαίας της Ουκρανίας από τη Ρωσία και έχει δεσμευτεί για την αποχώρηση της Γαλλίας από την ενοποιημένη δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η φιλορωσική ρητορική έχει μετριαστεί μετά την πλήρη εισβολή στην Ουκρανία το 2022, καθώς είναι πολιτικά επίφοβη σε μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης.
Ενώ πιθανότατα θα περάσει κάποιος χρόνος προτού το AfD ενταχθεί σε κυβερνητική συμμαχία στη Γερμανία, υπάρχει πολύ πραγματική πιθανότητα το RN να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους στη Γαλλία.
Αυτό θα του έδινε έναν ισχυρό εκτελεστικό ρόλο εντός της μοναδικής πυρηνικής δύναμης της ΕΕ και μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο δρόμος που έχουμε μπροστά μας
Ο πιο επιτυχημένος δεξιός λαϊκιστής στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια ήταν ο Βίκτορ Όρμπαν.
Ηγήθηκε του κόμματος Fidesz, το οποίο κατείχε την εξουσία στην Ουγγαρία για 16 χρόνια μέχρι την ιστορική νίκη της φιλοευρωπαϊκής αντιπολίτευσης στις εκλογές του Απριλίου.
Η σημασία αυτής της νίκης για την Ουκρανία έγινε αμέσως εμφανής όταν η νέα ουγγρική κυβέρνηση εγκατέλειψε το βέτο της για ένα δάνειο της ΕΕ ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το δάνειο, το οποίο εξακολουθεί να εξαρτάται από τη συνέχιση των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και των μεταρρυθμίσεων κατά της διαφθοράς, θα χρηματοδοτήσει ένα σημαντικό μέρος των στρατιωτικών και οικονομικών αναγκών της Ουκρανίας τα επόμενα δύο χρόνια, καθώς αυτή πολεμά τη βίαιη εισβολή της Ρωσίας.
Οι φιλελεύθεροι και οι φιλοευρωπαϊκοί ανακουφίστηκαν από την πτώση του Όρμπαν και την έγκριση του δανείου.
Ενώ αυτή η χρηματοδότηση θα βοηθήσει την Ουκρανία τα επόμενα δύο χρόνια, υπάρχουν μακροπρόθεσμα ερωτήματα σχετικά με την υποστήριξη της ΕΕ προς τη χώρα, εάν οι ακροδεξιοί λαϊκιστές κερδίσουν περισσότερη εξουσία στα ισχυρότερα κράτη της ΕΕ.
