Οι θερμοκρασίες στον Ειρηνικό Ωκεανό αυξάνονται ραγδαία, προκαλώντας φόβους ότι ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να φέρει ρεκόρ παγκόσμιας ζέστης και χαοτικές καιρικές συνθήκες, καθώς και νέες ζημιές στους κοραλλιογενείς υφάλους που έχουν ήδη αποδυναμωθεί από την κλιματική αλλαγή.
Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που αναπτύσσεται στον Ειρηνικό κάθε δύο έως επτά χρόνια και μπορεί να διαταράξει τις καιρικές συνθήκες σε όλο τον κόσμο, προκαλώντας ξηρασία σε ορισμένες περιοχές και έντονες βροχοπτώσεις σε άλλες, όπως αναφέρει το Radio France Internationale.
Οι μετεωρολόγοι της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ – NOAA αναφέρουν ότι υπάρχει περίπου 80% πιθανότητα να αναπτυχθεί το φαινόμενο Ελ Νίνιο μέχρι τον Ιούλιο. Οι θερμοκρασίες της θάλασσας σε βασικά σημεία του ισημερινού Ειρηνικού αυξάνονται ραγδαία, ενώ κάτω από την επιφάνεια σχηματίζεται μια μεγάλη μάζα ασυνήθιστα θερμού νερού.
Αρκετές μετεωρολογικές υπηρεσίες προβλέπουν ότι οι θερμοκρασίες στον Ειρηνικό θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 2,5 °C ή περισσότερο πάνω από τον μέσο όρο αργότερα φέτος. Μόνο τρία φαινόμενα Ελ Νίνιο από το 1877-78 έχουν ξεπεράσει το όριο των 2 °C, το 1982-83, το 1997-98 και το 2015-16.
«Σίγουρα κάτι έρχεται. Είμαστε πολύ σίγουροι για αυτό και φαίνεται ότι θα είναι ένα μεγάλο φαινόμενο», δήλωσε ο Άνταμ Σκάιφ, επικεφαλής των μακροπρόθεσμων προβλέψεων στο Μετεωρολογικό Γραφείο του Ηνωμένου Βασιλείου, στο γαλλικό πρακτορείο ειδήσεων AFP.
Απρόβλεπτοι άνεμοι
Η NOAA αναφέρει ότι υπάρχει μία στις τρεις πιθανότητες αυτό το φαινόμενο να φτάσει τους 2 °C ή και παραπάνω, κατατάσσοντάς το στην κατηγορία του «σούπερ Ελ Νίνιο». Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η τελική του ένταση θα εξαρτηθεί από τους ανέμους, οι οποίοι παραμένουν δύσκολο να προβλεφθούν.
Τα ισχυρότερα φαινόμενα Ελ Νίνιο συνήθως σχηματίζονται όταν οι αληγείς άνεμοι εξασθενούν στον Ειρηνικό, επιτρέποντας σε περισσότερο θερμό νερό να εξαπλωθεί στην επιφάνεια του ωκεανού. Ωστόσο, αυτοί οι άνεμοι μπορούν επίσης να ενισχυθούν απροσδόκητα.
«Όταν συμβαίνει αυτό, η ανάπτυξη του Ελ Νίνιο σταματά ή ακόμη και αντιστρέφεται», δήλωσε η Μισέλ Λ’Ερέ, επικεφαλής του τμήματος «Ελ Νίνιο-Νότια Ταλάντωση» της NOAA.
«Τελικά, η ένταση αυτού του φαινομένου πιθανότατα θα επηρεαστεί από αυτές τις λεπτομέρειες, όπως οι άνεμοι χαμηλού επιπέδου, τους οποίους δεν μπορούμε να προβλέψουμε πολλούς μήνες νωρίτερα» προσθέτει η Λ’ Ερέ.
Πιθανό νέο ρεκόρ
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο τείνει να κορυφώνεται γύρω στον Δεκέμβριο, αλλά η θερμότητα των ωκεανών απελευθερώνεται σταδιακά και μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των παγκόσμιων θερμοκρασιών τα επόμενα χρόνια. Πολλά έτη με ρεκόρ θερμοκρασίας, όπως τα 1998, 2010, 2016, 2023 και 2024, συνέπεσαν με ή ακολούθησαν σημαντικά φαινόμενα Ελ Νίνιο.
«Θα μπορούσε εύκολα να σημειωθεί νέο ρεκόρ παγκόσμιας θέρμανσης το 2027» αν διαμορφωθεί ένα ακραίο φαινόμενο Ελ Νίνιο φέτος, δήλωσε ο Σκάιφ. Ακόμη και ένα ασθενέστερο Ελ Νίνιο θα εμφανιζόταν σε έναν κόσμο που έχει ήδη θερμανθεί από την κλιματική αλλαγή.
«Οι επιπτώσεις αυτού του Ελ Νίνιο – σε φαινόμενα όπως οι βροχοπτώσεις και φυσικά η θερμοκρασία – προστίθενται στην κλιματική αλλαγή και θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι μεγαλύτερες από οτιδήποτε έχουμε δει στο παρελθόν», πρόσθεσε ο Σκάιφ.
Οι επιστήμονες τονίζουν επίσης ότι τα ισχυρότερα φαινόμενα Ελ Νίνιο αυξάνουν τις πιθανότητες πιο σοβαρών επιπτώσεων, αλλά δεν τις εγγυώνται.
Οι ύφαλοι υπό πίεση
Οι ερευνητές προειδοποιούν επίσης για σοβαρές επιπτώσεις στους κοραλλιογενείς υφάλους, οι οποίοι έχουν ήδη υποστεί επανειλημμένα φαινόμενα λεύκανσης λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας των ωκεανών.
«Κάθε παγκόσμιο φαινόμενο λεύκανσης των κοραλλιών έχει συμβεί κατά τη διάρκεια ενός έτους Ελ Νίνιο», εξήγησε ο Κλιντ Όκλεϊ, ερευνητής κοραλλιών στο Πανεπιστήμιο Βικτόρια του Ουέλλινγκτον.
Ένα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να αποδειχθεί «σοβαρό και καταστροφικό για πολλούς κοραλλιογενείς υφάλους σε όλο τον κόσμο», είπε, περιγράφοντας την προοπτική με «φόβο, αν και όχι έκπληξη».
Η λεύκανση συμβαίνει όταν το θαλασσινό νερό γίνεται πολύ ζεστό και τα κοράλλια χάνουν τα φύκια που τους δίνουν χρώμα και τροφή. Εάν το νερό κρυώσει αρκετά γρήγορα, τα κοράλλια μπορούν να επιβιώσουν. Εάν η ζέστη διαρκέσει πολύ, τα κοράλλια μπορεί να λιμοκτονήσουν και να πεθάνουν.
«Αν υποστείς λεύκανση πριν καν αναρρώσεις και καταφέρεις να αναπαραχθείς ξανά, τότε από εκεί και πέρα η πορεία είναι μόνο καθοδική», είπε ο Όκλεϊ. Το τελευταίο παγκόσμιο φαινόμενο μαζικής λεύκανσης ανακοινώθηκε το 2024.
Στην Καραϊβική, ορισμένοι τύποι κοραλλιών είναι πλέον «λειτουργικά εξαφανισμένοι», ενώ το Μεγάλο Κοραλλιογενές Φράγμα της Αυστραλίας έχασε μεταξύ 15 και 40 τοις εκατό της κοραλλιογενούς κάλυψής του σε διάφορα σημεία μεταξύ του 2024 και του 2025.
Οι επιστήμονες πειραματίζονται με τεχνικές που περιλαμβάνουν θρεπτικό τζελ, μεθόδους σκίασης και γενετική μηχανική για να βοηθήσουν στην προστασία των υφάλων.
«Υπάρχουν πολλές πραγματικά σημαντικές και καινοτόμες στρατηγικές διαχείρισης», δήλωσε η Τζεν Μάθιους, επιστήμονας κοραλλιών στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Σίδνεϊ. «Όλες όμως, απλώς κερδίζουν χρόνο» προσθέτει.
