Πολλοί πίστεψαν ότι η αποτροπή της τρομοκρατικής συνωμοσίας εναντίον των συναυλιών της Τέιλορ Σουίφτ στη Βιέννη, τον Αύγουστο του 2024, είχε σηματοδοτήσει το τέλος της ήδη φθίνουσας τάσης ευρωπαίων μουσουλμάνων να πραγματοποιούν επιθέσεις εμπνευσμένες από το Ισλαμικό Κράτος (ISIS). Μήπως όμως βιάστηκαν, όπως έδειξε η επίθεση στο Pride Βερολίνου;
Μπορεί η ισλαμιστική βία να είχε περιοριστεί, αλλά η επίθεση στο Βερολίνο την Κυριακή 26 Ιουλίου, που άφησε μια γυναίκα νεκρή και 29 τραυματίες, δείχνει ότι η ριζοσπαστικοποίηση και η βία κάθε άλλο παρά ανήκουν στο παρελθόν.
Αυτό εκτιμά ο Ιμπραήμ Αλ-Μαράσι, επίκουρος καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Ινστιτούτο Επιχειρήσεων (Ισπανία) και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Μάρκος.
Είναι γεγονός ότι από το 2018, το ISIS δεν υπάρχει πλέον ως κρατική οντότητα και, χωρίς ένα πολιτικό μόρφωμα που να εμπνέει νέες επιθέσεις στην Ευρώπη, η βία του έχει μειωθεί δραστικά την τελευταία δεκαετία.
Ωστόσο, όπως αναφέρει ο Αλ-Μαράσι σε ανάλυσή του στο The Conversation, η τοξική ιδεολογία του «ISISισμού» – η οποία επιδιώκει να αναστήσει ένα προνεωτερικό Χαλιφάτο χρησιμοποιώντας σύγχρονα, δυτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης – εξακολουθεί να αποτελεί την ύψιστη μορφή αντικαθεστωτικής εξέγερσης για ένα μικρό τμήμα νέων μουσουλμάνων.
«Ακόμη και χωρίς εδαφική υπόσταση, το Ισλαμικό Κράτος εξακολουθεί να αμφισβητεί και να υπονομεύει σε μεγάλο βαθμό την κυριαρχία και την ασφάλεια των ΗΠΑ και της Ευρώπης» σημειώνει.
«Ποιοι είναι οι νέοι τζιχαντιστές;»
Ο ύποπτος της επίθεσης στο Pride του Βερολίνου, Αμπντούλ Μπαλούτ, γεννήθηκε το 2005 στο Βερολίνο και είναι γερμανός υπήκοος με καταγωγή από τον Λίβανο. Το 2025 ταξίδεψε στον τόπο καταγωγής του προκειμένου να ενταχθεί στην τρομοκρατική οργάνωση «Ισλαμικό Κράτος».
Επιστρέφοντας, συνελήφθη με την υποψία ότι σχεδίαζε «σοβαρή πράξη βίας η οποία θέτει σε κίνδυνο το κράτος» και η εισαγγελία εισηγήθηκε την τριετή φυλάκισή του. Οι γερμανικές αρχές γνώριζαν ότι στο παρελθόν είχε επιχειρήσει να ενταχθεί στο Ισλαμικό Κράτος σε Συρία και Ιράκ (ISIS).
Ο Αλ-Μαράσι συμφωνεί με τον Ολιβιέ Ρουά, ο οποίος σε άρθρο του το 2017 στη Guardian είχε υποστηρίξει ότι υπάρχουν δύο δημογραφικές ομάδες που συνήθως εντάσσονται στο ISIS για να πραγματοποιήσουν επιθέσεις στη Δύση: μουσουλμάνοι δεύτερης γενιάς που έχουν γεννηθεί στην Ευρώπη (συχνά στρατολογώντας και τα αδέλφια τους) και Ευρωπαίοι που έχουν ασπαστεί το Ισλάμ.
Σύμφωνα με τον Ρουά, τα παιδιά μουσουλμάνων μεταναστών που γεννήθηκαν σε ευρωπαϊκές χώρες ζουν συνήθως μια κοσμική ζωή. Μεγαλώνουν σε οικογένειες που δεν είναι ιδιαίτερα θρησκευόμενες και μπορεί να πηγαίνουν σε νυχτερινά κέντρα ή να καταναλώνουν αλκοόλ και ναρκωτικά.
Όσοι προέρχονται από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα ενδέχεται να εμπλακούν σε μικροεγκληματικότητα.
Κάποια στιγμή – συχνά όταν βρίσκονται στη φυλακή – γίνονται «αναγεννημένοι» μουσουλμάνοι, υιοθετώντας όχι μόνο την πίστη αλλά και μια πολύ πιο αυστηρή και ριζοσπαστική εκδοχή της σε σχέση με εκείνη των γονιών τους. Συνήθως συγκεντρώνονται σε μικρότερες θρησκευτικές ομάδες και όχι στα μεγάλα τεμένη που επισκέπτονται οι οικογένειές τους.
Πρέπει να τονιστεί ότι πρόκειται για ένα πολύ μικρό τμήμα των μουσουλμάνων δεύτερης γενιάς στην Ευρώπη. Αυτό που αντανακλά η τάση αυτή είναι ότι τα παιδιά μεταναστευτικών οικογενειών μπορεί να εκδηλώσουν μια μορφή γενεακής εξέγερσης απέναντι στους γονείς τους, επιδιώκοντας να αποδείξουν ότι είναι πιο ευσεβή από εκείνους.
Το ISIS είχε μικρή απήχηση στους μετανάστες πρώτης γενιάς, οι οποίοι συνήθως θυσίασαν τα πάντα για να εξασφαλίσουν στα παιδιά τους μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη. Επίσης, υπάρχουν ελάχιστοι στρατολογημένοι τρίτης γενιάς στην Ευρώπη, καθώς μέχρι τότε είτε έχουν ενσωματωθεί πλήρως στις κοινωνίες τους είτε έχουν βρει τρόπους να συμφιλιώσουν τις διαφορετικές πτυχές της ταυτότητάς τους.
Τα ακροδεξιά κόμματα θα το εκμεταλλευτούν
Ο Αλ-Μαράσι προειδοποιεί ότι συντηρητικά κόμματα και δημόσια πρόσωπα σε ολόκληρη την Ευρώπη αναμένεται αναμφίβολα να αξιοποιήσουν την επίθεση στην παρέλαση Pride ως ακόμη ένα επιχείρημα υπέρ του περιορισμού της μετανάστευσης, την ώρα που οι ίδιοι εργάζονται ενεργά για την αποδυνάμωση και την υπονόμευση των δικαιωμάτων της κοινότητας LGBTQIA+.
Ωστόσο, ο ίδιος προτείνει πως αντί οι ΗΠΑ και τα κράτη-μέλη της ΕΕ «να παρασυρθούν σε μια ισλαμοφοβική ανταλλαγή κατηγοριών, μπορούν να λάβουν μέτρα για την αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών που ωθούν ορισμένους ανθρώπους προς την τρομοκρατία. Η απόγνωση, η έλλειψη προοπτικής και η οργή είναι οι λόγοι για τους οποίους η γοητεία του “ISISισμού” εξακολουθεί να επιβιώνει μία δεκαετία μετά την ανακήρυξη του Ισλαμικού Κράτους».
«Οι περιθωριοποιημένες και απελπισμένες κοινότητες αποτελούν πρόσφορο έδαφος για τη διάδοση της ιδεολογίας του ISIS, όπως και άλλων μορφών βίαιου εξτρεμισμού σε ολόκληρο το πολιτικό φάσμα».
