35ωρο εσύ (ΕΛΑΣ); Τετραήμερη εργασία εγώ (ΠΑΣΟΚ). Δωρεάν μετακίνηση με τα ΜΜΜ για τους κάτω των 24 χρόνων εσύ (ΠΑΣΟΚ); Κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων εδώ και τώρα εγώ (ΕΛΑΣ). Ο ανταγωνισμός του Αλέξη Τσίπρα με τον Νίκο Ανδρουλάκη για την ψήφο της Gen Z (17-29) έχει ήδη αγριέψει και θα υπάρξει συνέχεια σε πολλά επίπεδα. Η αδιαμεσολάβητη επικοινωνία με τους πολίτες που εγκαινίασαν και οι δύο με τις συγκεντρώσεις τους, στη Δραπετσώνα ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και στην Κοκκινιά ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ, παραπέμπει στις καμπάνιες «pass the mic» (δώσε το μικρόφωνο) που έχουν υιοθετήσει με επιτυχία ξένοι stars του προοδευτικού χώρου (όπως ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζ. Μαμντάνι) απευθυνόμενοι στους νέους.
Ο γενικός διευθυντής της εταιρείας δημοσκοπήσεων Pulse, Γιώργος Αράπογλου, εξηγεί ότι για τους ερευνητές είναι «η πιο δύσκολα προσεγγίσιμη κατηγορία ψηφοφόρων, ακόμη και στα οργανωμένα online panels». Και προσθέτει: «Εχει τα περισσότερα μέλη της στην “γκρίζα ζώνη” (αποχή – αδιευκρίνιστη ψήφος), σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με τον μέσο όρο. Παρ’ όλα αυτά μοιάζει να μην είναι τόσο αυστηρή και θυμωμένη όσο οι αμέσως επόμενες ηλικιακές ομάδες (millennials, Gen X), που δεν έχουν πια την προστασία της οικογένειας». Αν και είναι επιρρεπείς στην αποχή περισσότερο από τους γονείς και πολύ περισσότερο από τους παππούδες τους, οι νεότεροι ψηφοφόροι μπαίνουν στο ραντάρ των κομμάτων γιατί, όπως σημειώνει ο κ. Αράπογλου, «είναι ένα κοινό που δεν έχει οριστικοποιήσει τις επιλογές του και άρα αξίζει η διεκδίκησή του».
Σύμφωνα με τη ροή των στοιχείων που ανακοινώνει το υπουργείο Εσωτερικών, στις επόμενες εκλογές 890.000 ψηφοφόροι αναμένεται να ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 17-24. Το βασικό ερώτημα είναι πόσοι από αυτούς θα ψηφίσουν. Τον Μάιο 2023 είχαν ψηφίσει 585.000, τον Ιούνιο 2023 433.000 και στις ευρωεκλογές 2024 235.000. Η αποχή τους σε μεγάλο βαθμό έσωσε τη Ν.Δ., όπως παραδέχεται παράγοντας του κυβερνώντος κόμματος που μελετά τα στοιχεία του κοινού exit poll, γιατί στις ευρωεκλογές 2024 πήρε μόλις 16,1% (από 28,8% τον Ιούνιο 2023) των ψήφων στην ηλικιακή κατηγορία 17-24 ετών, το 15,8% (από 27,6% τον Ιούνιο 2023) στην ηλικιακή κατηγορία 25-34 ετών και 13% (από 29,4%) στον φοιτητικό πληθυσμό.
Παιχνίδι εντυπώσεων
«Η ψήφος των νεοτέρων μπορεί να κάνει τη διαφορά, κυρίως από την άποψη των εντυπώσεων», επισημαίνει ο πολιτικός επιστήμονας Γιώργος Σεφερτζής: «Οι 20άρηδες είναι συνήθως αδιάφοροι για την έκβαση του κομματικού ανταγωνισμού, όχι επειδή είναι αποπολιτικοποιημένοι αλλά επειδή θεωρούν ότι δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας του τόπου. Αυτό αποτελεί εμπόδιο στην επικοινωνία τους με τα συστημικά κόμματα. Κάποτε η ψήφος των νεοτέρων ήταν για τη Ν.Δ. πλεονέκτημα, που τώρα το έχει χάσει με τρόπο δραματικό».
Στις εκλογές του 2019 ο Κυρ. Μητσοτάκης εξασφάλισε την πρωτιά στο νεανικό κοινό χάρη στην επιτυχημένη παρουσία του στο TikTok. Το 2023 κυριάρχησε έχοντας μαζί του το πλειοψηφικό ρεύμα. Στις επόμενες εκλογές θα προβάλει την αύξηση του κατώτατου μισθού και τις φορολογικές ελαφρύνσεις, λοιδορώντας τους “Τζάμπα 1” και “Τζάμπα 2”, οι οποίοι θα ανοίγουν τα δικά τους χαρτιά στη δύσκολη παρτίδα για την ψήφο της Gen Ζ, που στην πολιτική επιστήμη περιγράφεται συχνά ως split-ticket voting (διασταυρούμενη ψήφος ή μεικτή ψήφος) για να «φωτογραφηθούν» επιλογές χωρίς ισχυρή κομματική ταύτιση.
Η δυσκολία πρόβλεψης της συμπεριφοράς τους στην κάλπη δεν είναι ελληνικό ιδίωμα. Στις τελευταίες αμερικανικές εκλογές, για παράδειγμα, η Gen Ζ ευνόησε τη Χάρις έναντι του Τραμπ με μόλις τέσσερις μονάδες έναντι 25 υπέρ του Μπάιντεν το 2020. Ηταν η ισχυρότερη επίδοση για έναν Ρεπουμπλικανό προεδρικό υποψήφιο μεταξύ των νέων ψηφοφόρων από το 2008.
Ενημέρωση από τα σόσιαλ
Στις αναλύσεις που γίνονται για τη διαμόρφωση της συμπεριφοράς των νεότερων ψηφοφόρων πάνω από την κάλπη, λαμβάνεται σοβαρά υπόψη ότι στη μεγάλη τους πλειονότητα, σύμφωνα με όλες τις σχετικές μετρήσεις, ενημερώνονται μέσω των σόσιαλ μίντια αδιαφορώντας για τα παραδοσιακά ΜΜΕ. Δηλαδή, δεν αναζητούν πληροφόρηση, καταναλώνουν παθητικά ό,τι τους προσφέρεται.
