Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της αξιολόγησης, η νομοθεσία, που ισχύει εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, εξακολουθεί να θεωρείται αποτελεσματική ως προς την επίτευξη των περιβαλλοντικών της στόχων, ενώ οι αδυναμίες που εξακολουθούν να παρατηρούνται αποδίδονται κυρίως στην ελλιπή εφαρμογή της από τα κράτη-μέλη.
Οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις Copa και Cogeca αναγνωρίζουν τη σημασία της δημοσίευσης της αξιολόγησης, ωστόσο εκφράζουν έντονη απογοήτευση για τα συμπεράσματά της. Όπως επισημαίνουν, η έκθεση δεν λαμβάνει υπόψη τις βαθιές αλλαγές που έχουν συντελεστεί στη γεωργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 1991, όταν υιοθετήθηκε η Οδηγία. Στο διάστημα αυτό η ΕΕ διευρύνθηκε, οι κλιματικές συνθήκες μεταβλήθηκαν, η επιστημονική γνώση και οι γεωργικές πρακτικές εξελίχθηκαν, ενώ οι νέες τεχνολογίες προσφέρουν πλέον τη δυνατότητα επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων με πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές λύσεις.
Παρότι η Οδηγία συνέβαλε τα πρώτα χρόνια στη σημαντική βελτίωση της ποιότητας των υδάτων, η πρόοδος έχει επιβραδυνθεί σε αρκετά κράτη-μέλη. Την ίδια στιγμή, η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της γίνεται ολοένα πιο περίπλοκη και δαπανηρή για τους παραγωγούς. Οι αγρότες καλούνται να πραγματοποιούν σημαντικές επενδύσεις και να σχεδιάζουν μακροπρόθεσμα, ενώ παράλληλα δραστηριοποιούνται σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από οικονομική, κλιματική και γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Οι Copa-Cogeca υποστηρίζουν επίσης ότι η αξιολόγηση δεν αποτυπώνει επαρκώς τις οικονομικές επιπτώσεις της Οδηγίας στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Όπως αναφέρουν, δεν λαμβάνει υπόψη τη μεταβολή της δομής της ευρωπαϊκής γεωργίας, τη μεγάλη ποικιλία των παραγωγικών συστημάτων, ούτε τις σωρευτικές επιπτώσεις των διαδοχικών πολιτικών που εφαρμόστηκαν τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι δύο οργανώσεις εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προτείνει ουσιαστικές αλλαγές για τον εκσυγχρονισμό ή την απλούστευση του νομοθετικού πλαισίου. Πέρα από τη σύσταση προς τα κράτη-μέλη να βελτιώσουν την εφαρμογή της Οδηγίας, η έκθεση δεν περιλαμβάνει πρακτικές λύσεις που να ανταποκρίνονται στις σημερινές προκλήσεις, όπως η κρίση στην αγορά λιπασμάτων, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και η ανάγκη μεγαλύτερης ευελιξίας στη διαχείριση των θρεπτικών στοιχείων.
Σύμφωνα με τις Copa-Cogeca, η αξιολόγηση αυτή θα έπρεπε να αποτελέσει την αφετηρία ενός ουσιαστικού διαλόγου για το κατά πόσο μια νομοθεσία που σχεδιάστηκε πριν από περισσότερα από τριάντα χρόνια εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της γεωργίας του 21ου αιώνα. Αντί αυτού, όπως υποστηρίζουν, ουσιαστικά διατηρείται το υφιστάμενο καθεστώς.
Οι οργανώσεις θεωρούν αντιφατικό το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτηρίζει την Οδηγία «κατάλληλη για τον σκοπό της», την ώρα που η ποιότητα των ευρωπαϊκών υδάτων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα, ενώ απαιτείται η ευρύτερη αξιοποίηση της κυκλικής οικονομίας και σύγχρονων συστημάτων διαχείρισης της κοπριάς, χωρίς παράλληλα να αντιμετωπίζονται οι διατάξεις της Οδηγίας που θεωρούνται πλέον ξεπερασμένες ή ανεπαρκείς.
Παράλληλα, οι Copa και Cogeca επισημαίνουν ότι υπάρχει εμφανής έλλειψη συνοχής μεταξύ των στόχων που έχουν τεθεί στο «Όραμα για το Μέλλον της Γεωργίας», στη νέα Στρατηγική για την Κτηνοτροφία και στο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, και των συμπερασμάτων της συγκεκριμένης αξιολόγησης.
Καταλήγοντας, οι δύο οργανώσεις τονίζουν ότι η παρούσα αξιολόγηση δεν μπορεί να αποτελέσει το τέλος της διαδικασίας, αλλά μόνο το πρώτο βήμα. Ζητούν οι επόμενες φάσεις διαλόγου και αξιολόγησης της Οδηγίας για τα Νιτρικά να οδηγήσουν σε πραγματική απλούστευση των κανόνων, να ενισχύσουν την καινοτομία και να διαμορφώσουν ένα σύγχρονο, επιστημονικά τεκμηριωμένο και εφαρμόσιμο κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο θα επιτυγχάνει τους περιβαλλοντικούς στόχους χωρίς να υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.
