Φόρτωση Text-to-Speech…
Η Θέουτα βρίσκεται στη βόρεια ακτή της Αφρικής, απέναντι από το Γιβραλτάρ. Σε ευθεία γραμμή απέχει από την Αθήνα περίπου 2.600 χλμ., αλλά ο πολιτικός αντίκτυπος της μαζικής εισροής μεταναστών από το Μαρόκο έφθασε πολύ γρήγορα εδώ. Για την κυβέρνηση ήταν ευκαιρία να θυμίσει ότι πρωταγωνιστεί στις προσπάθειες προστασίας των ευρωπαϊκών συνόρων –ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνυπέγραψε την επιστολή 22 ηγετών που ζητούσαν αυστηρότερα μέτρα από τη Μαδρίτη– και για τη συστημική προοδευτική αντιπολίτευση, μια στιγμή μεγάλης αμηχανίας.
Ηταν βαθιά η σιωπή του ΠΑΣΟΚ και της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης για την πολιτική απομόνωση του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ μέσα στην Ε.Ε. μετά την κρίση στη Θέουτα. Ο σοσιαλδημοκράτης ηγέτης, που έγινε εχθρός του Ντόναλντ Τραμπ όταν αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τον στόχο για αύξηση των αμυντικών δαπανών που συμφώνησαν τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, υπήρξε ίνδαλμα για τον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη, που έχουν εγκωμιάσει την κοινωνική πολιτική του αλλά και τη στάση του στα διεθνή θέματα.
«Ακουσαν» τα γκάλοπ – Οι μετρήσεις που δείχνουν ότι η κοινωνική πλειοψηφία απαιτεί αυστηρότητα απέναντι στην παράτυπη μετανάστευση δεν άφησαν σε Ανδρουλάκη και Τσίπρα περιθώριο ενεργητικής αλληλεγγύης προς τον Ισπανό πρωθυπουργό.
«Το δίλημμα είναι Μερτς ή Σάντσεθ», είχε φωνάξει τον Μάρτιο ο πρώην πρωθυπουργός από το βήμα εκδήλωσης του ινστιτούτου του, ενώ ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ διαφήμισε το θερμό μήνυμα του Σάντσεθ στο συνέδριο του κόμματός του και πήγε πρόσφατα στη Βαρκελώνη για να τον συναντήσει. Αλλά οι δημοσκοπήσεις που δείχνουν ότι η κοινωνική πλειοψηφία απαιτεί αυστηρότητα απέναντι στην παράτυπη μετανάστευση δεν τους άφησαν περιθώριο ενεργητικής αλληλεγγύης προς τον Ισπανό πρωθυπουργό.
Ξανά στην ατζέντα
Για τη Ν.Δ. το μεταναστευτικό ανήκει στην πλέον προνομιακή ατζέντα με σκοπό την ανάσχεση διαρροών προς τα δεξιά και τη συσπείρωση του κόσμου του Kέντρου. Γι’ αυτό και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας προετοιμάζονται πρωτοβουλίες. Στη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας της Ε.Ε., που θα ξεκινήσει τον Ιούλιο του 2027, σχεδιάζεται να λειτουργήσει ο πρώτος κόμβος επιστροφών (return hub) στην Αφρική.
Είναι κοινό πρόγραμμα πέντε χωρών (Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Δανία και Ελλάδα) που στηρίζεται στον νέο Κανονισμό Επιστροφών της Ε.Ε. (Return Regulation), με βάση τον οποίο επιτρέπεται να μεταφέρονται σε εγκαταστάσεις εκτός Ε.Ε. άτομα των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί, όσο οργανώνεται η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής. Ανάλογα σχήματα έχουν επιχειρηθεί από τη Βρετανία (με τη Ρουάντα, σχέδιο που εγκαταλείφθηκε το 2024) και την Ιταλία (με την Αλβανία) – και τα δύο, όμως, αφορούσαν πρωτίστως την εξέταση αιτημάτων ασύλου και προσέκρουσαν σε σοβαρά νομικά εμπόδια· το πλησιέστερο πραγματικό προηγούμενο είναι το αυστραλιανό σύστημα σε Ναουρού και Παπούα Νέα Γουινέα. Γι’ αυτό και διαμορφώθηκε ένα νέο θεσμικό πλαίσιο τον Ιούνιο του 2026 ώστε να ξεπεραστούν τέτοιες δυσκολίες.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης βρίσκεται σε διαρκή συνεννόηση με τους ομολόγους του σε αυτό το «κλαμπ των σκληρών» για να προετοιμαστούν οι τεχνικές λεπτομέρειες.
Μέχρι τότε, προωθείται η ελληνική πρόταση για τη σύσταση ενός ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου εκτάκτου ανάγκης για περιπτώσεις που η μαζική μετανάστευση χρησιμοποιείται ως «όπλο» υβριδικής επίθεσης. Αυτό συνέβη στον Εβρο (2020), στα σύνορα της Πολωνίας, της Λιθουανίας και της Λετονίας με τη Λευκορωσία το 2021, στη Θέουτα το 2026.
Οι ροές και ο μαγνήτης
Το μεταναστευτικό είναι κορυφαίο ζήτημα στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Frontex, το πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν περίπου 49.000 παράτυπες διελεύσεις προς την Ε.Ε. –μειωμένες κατά 37% σε σχέση με το 2025–, δηλαδή όσοι έφθαναν σε μία εβδομάδα στα ελληνικά νησιά στην κορύφωση του 2015.
Ελληνική πρόταση – Προωθείται η ελληνική πρόταση για τη σύσταση ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου εκτάκτου ανάγκης για περιπτώσεις που η μαζική μετανάστευση χρησιμοποιείται ως «όπλο» υβριδικής επίθεσης, όπως έγινε στον Εβρο το 2020 και στη Θέουτα.
Παρ’ όλα αυτά, το μεταναστευτικό μπορεί να φέρει τη γαλλική Ακροδεξιά στο Μέγαρο των Ηλυσίων, στρέφει τη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Κοπεγχάγης εναντίον του Σάντσεθ και υποχρεώνει την Τζόρτζια Μελόνι σε ανταγωνισμό με το νεοσύστατο Εθνικό Μέλλον (Futuro Nazionale) του Ρομπέρτο Βανάτσι, που κινείται δεξιότερα της Λέγκας του Σαλβίνι.
Οταν η Θέουτα πλημμύρισε με μετανάστες από το Μαρόκο, ο Σάντσεθ μίλησε αμέσως για παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και ανέπτυξε στρατό· πάνω από 48.000, από τους περίπου 50.000 που πέρασαν, επαναπροωθήθηκαν στο Μαρόκο μέσα σε 48 ώρες. Τι περισσότερο θα έκανε ένας δεξιός πρωθυπουργός;
Η ισπανική κυβέρνηση εγκαλείται γιατί είχε προειδοποιήσεις αλλά δεν αντέδρασε εγκαίρως, ενώ θεωρείται ότι οι μυστικές υπηρεσίες δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων και δεν ανέλυσαν σωστά τις ψευδείς πληροφορίες (fake news) που κυκλοφορούσαν ότι για λίγες μέρες ακόμη θα γίνονται νομιμοποιήσεις μεταναστών στο ισπανικό έδαφος. Η Μαδρίτη, πάντως, αποδίδει την κρίση σε σκόπιμη παρερμηνεία, εκ μέρους των κυκλωμάτων διακίνησης, πρόσφατης απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου για τις επιστροφές όσων φθάνουν διά θαλάσσης και επιμένει ότι κανείς από όσους πέρασαν παράτυπα δεν πληροί τις προϋποθέσεις του προγράμματος νομιμοποίησης.
Στο βάθος της εικόνας υπάρχει το πρόγραμμα νομιμοποίησης παράτυπων μεταναστών που από τους «σκληρούς» (και από τον Πλεύρη) χαρακτηρίστηκε «μαγνήτης». Υπάρχει και ένας σχετικός φθόνος, με την έννοια ότι η ανάπτυξη της ισπανικής οικονομίας τονώθηκε με το νέο αίμα στο εργατικό δυναμικό, με κόστος την αισθητή άνοδο του ακροδεξιού Vox, αλλά χωρίς κυκλώματα διακινητών, ούτε παραφορτωμένες βάρκες.
Ηρθαν, όμως, οι ροές από το Μαρόκο και ο Σάντσεθ πλήρωσε ακριβά την επιτυχία του. Η συμπεριφορά της Μελόνι που έδωσε το σύνθημα θορύβησε όλες τις χώρες υποδοχής. Ακόμη και ο Θάνος Πλεύρης ίσως χρειάστηκε να σκεφτεί ότι θα μπορούσαν να φθάσουν στη Γαύδο μερικές χιλιάδες μετανάστες και οι εταίροι να μας κλείσουν τα σύνορα.
