Σε μια προσπάθεια να αποτρέψει ένα από τα δυσκολότερα σενάρια για τους αμπελουργούς του Douro, δηλαδή να ολοκληρωθεί ο τρύγος με σημαντικές ποσότητες σταφυλιών χωρίς αγοραστή, η πορτογαλική κυβέρνηση προχωρά σε νέα γραμμή χρηματοδότησης ύψους 100 εκατ. ευρώ για τον αμπελοοινικό κλάδο.
Πιο συγκεκριμένα, στόχος είναι να δοθεί η απαραίτητη ρευστότητα κυρίως σε επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς, ώστε να μπορούν να αγοράσουν σταφύλια και να πληρώσουν τους παραγωγούς κατά τη διάρκεια της φετινής συγκομιδής. Τα 100 εκατ. ευρώ, επομένως, δεν αποτελούν άμεση επιδότηση προς τους αμπελουργούς, αλλά χρηματοδοτικό εργαλείο που επιχειρεί να κρατήσει ενεργή την αγορά σε μια περίοδο όπου αρκετοί αγοραστές αντιμετωπίζουν περιορισμένη ρευστότητα.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά για την ιστορική αμπελουργική περιοχή. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα των σταφυλιών, αλλά η συνύπαρξη δύο πιέσεων: των υψηλών αποθεμάτων κρασιού και της υποχώρησης της ζήτησης, που περιορίζει την ικανότητα επιχειρήσεων και συνεταιρισμών να απορροφήσουν νέα παραγωγή. Η ίδια η πορτογαλική νομοθεσία κάνει λόγο για συσσώρευση σημαντικών αποθεμάτων κρασιού, την οποία συνδέει κυρίως με τη μείωση της ζήτησης.
Μεγαλύτερη παραγωγή σε μια ήδη πιεσμένη αγορά
Η συγκυρία γίνεται ακόμη πιο σύνθετη από τις προβλέψεις για τη φετινή παραγωγή. Το πορτογαλικό Ινστιτούτο Αμπέλου και Οίνου εκτιμά ότι η συνολική παραγωγή κρασιού της χώρας θα φτάσει περίπου τα 6,7 εκατ. εκατόλιτρα, αυξημένη κατά 12% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
Στο Douro η αύξηση αναμένεται ακόμη μεγαλύτερη, περίπου 25% σε σχέση με την περυσινή συγκομιδή. Παρότι οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για καλή έως πολύ καλή ποιότητα των σταφυλιών, η μεγαλύτερη διαθέσιμη ποσότητα έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η αγορά δυσκολεύεται ήδη να απορροφήσει τα υπάρχοντα αποθέματα.
Για τον αμπελουργό, το πρόβλημα είναι άμεσο. Τα σταφύλια δεν μπορούν να παραμείνουν επ’ αόριστον στο αμπέλι μέχρι να βρεθεί αγοραστής. Αν οι επιχειρήσεις περιορίσουν τις αγορές τους λόγω έλλειψης κεφαλαίων ή λόγω ήδη υψηλών αποθεμάτων, η πίεση μεταφέρεται στις τιμές και τελικά στο εισόδημα του παραγωγού.
Η γραμμή των 100 εκατ. ευρώ επιχειρεί ακριβώς να περιορίσει αυτό το οικονομικό «μπλοκάρισμα», δίνοντας στους αγοραστές μεγαλύτερη δυνατότητα χρηματοδότησης για την παραλαβή των σταφυλιών και την πληρωμή των αμπελουργών.
Έως 12 εκατ. ευρώ απευθείας στους αμπελουργούς
Παράλληλα με τη γραμμή χρηματοδότησης, η κυβέρνηση της Πορτογαλίας ενέκρινε και ξεχωριστό πακέτο ύψους έως 12 εκατ. ευρώ για τους αμπελουργούς της Οριοθετημένης Περιοχής του Douro που δεν καταφέρνουν να διαθέσουν την παραγωγή τους κατά την περίοδο 2026-2027.
Παράλληλα, η τελική υπουργική απόφαση προβλέπει ότι η ενίσχυση θα δίνεται ως μη επιστρεπτέα επιχορήγηση, με βάση ποσό 1.125 ευρώ ανά εκτάριο, το οποίο προσαρμόζεται ανάλογα με το ποσοστό της παραγωγής που παραμένει ασυγκόμιστο. Η ποσότητα αυτή θα ελέγχεται από το Ινστιτούτο Οίνων Douro και Porto πριν πραγματοποιηθεί η πληρωμή.
Πρακτικά, πρόκειται για ένα δίχτυ προστασίας για όσους παραγωγούς δεν βρουν εμπορική διέξοδο. Το κράτος επιχειρεί από τη μία πλευρά να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να συνεχίσουν να αγοράζουν σταφύλια και από την άλλη να περιορίσει τη ζημιά για όσους αμπελουργούς τελικά μείνουν χωρίς αγοραστή.
Από τα έκτακτα μέτρα σε μια μόνιμη λύση
Το πρόβλημα του Douro, ωστόσο, φαίνεται να ξεπερνά πλέον τα όρια μιας δύσκολης συγκομιδής. Η πορτογαλική κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι απαιτούνται περισσότερο μακροπρόθεσμα εργαλεία για τη διαχείριση των αποθεμάτων και τη σταθεροποίηση του εισοδήματος των παραγωγών.
Για τον λόγο αυτό προβλέπεται η δημιουργία ενός μόνιμου Ταμείου Βιωσιμότητας της Οριοθετημένης Περιοχής του Douro, το οποίο σχεδιάζεται να λειτουργήσει από την αμπελοοινική περίοδο 2027-2028. Σκοπός του θα είναι να συμβάλλει στη διαχείριση των πλεονασμάτων, στη σταθεροποίηση της αγοράς και στη μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητα του αμπελοοινικού τομέα της περιοχής.
Συνοψίζοντας, η φετινή κρίση δείχνει έτσι ένα ευρύτερο πρόβλημα που απασχολεί πλέον αρκετές μεγάλες οινοπαραγωγικές περιοχές της Ευρώπης: όταν η παραγωγική δυνατότητα παραμένει υψηλή αλλά η κατανάλωση και η ζήτηση υποχωρούν, ακόμη και ένας ποιοτικός τρύγος μπορεί να μετατραπεί από ευκαιρία σε οικονομική πίεση για εκείνους που βρίσκονται στην αρχή της αλυσίδας, τους ίδιους τους αμπελουργούς.
